Στην αρχή του δυτικού λιμενοβραχίονα του Ηρακλειώτικου λιμανιού στέκει ακόμη επιβλητικό το μεσαιωνικό φρούριο Κούλες. Το πραγματικό του όνομα είναι Rocca al Mare, όπως το ονόμασαν οι ιδρυτές του Ενετοί. Ο Κούλες, ο μεγάλος Κούλες όπως τον έλεγαν, δεν ήταν ο μοναδικός άρχοντας του λιμανιού. Απέναντι του, στη σημερινή Μαρίνα, υπήρχε μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα ένα δεύτερο μικρότερο φρούριο, ο μικρός Κούλες, το οποίο γκρεμίστηκε για να φτιαχτεί η αποβάθρα
Απέναντι από τον Μεγάλο Κούλε (Rocca al Mare) που δεσπόζει ακόμη στην είσοδο του Ενετικού λιμανιού του Ηρακλείου, οι Τούρκοι ίδρυσαν ένα μικρότερο πύργο, για να ασφαλίσουν καλύτερα το λιμάνι.
Στο κτίριο που θα στεγαστεί το Βυζαντινό Μουσείο Ηρακλείου λειτουργούσε κατά την Ενετοκρατία η γυναικεία μονή της Κεράς Ακρωτηριανής ή Monasterio Greco Madonna Acrotiriani.
Στο λιμάνι του Ηρακλείου βρίσκουμε ακόμη και σήμερα τμήμα από τα νεώρια που αποτελούνταν από μεγάλους επιμήκεις θολοσκέπαστους χώρους. Ουσιαστικά πρόκειται για τα καρνάγια των Ενετών που στέγαζαν, φύλαγαν, κατασκεύαζαν και επισκεύαζαν τα πλοία τους.
Η κρήνη Γενιτσάρ Αγά βρίσκεται στην αρχή της λεωφόρου Ικάρου, κάτω από την επιγραφική συλλογή και απέναντι από το Αρχαιολογικό Μουσείο. Ο ανάγλυφος κρουνός βρίσκεται εντός αψιδωτής κατασκευής, που περιβάλλεται από δύο μεγάλους πεσσούς με ροζέτες. Το νερό συγκεντρώνεται σε μαρμάρινη γούρνα με πλούσια ανάγλυφη διακόσμηση.
Η Κρήνη βρίσκεται στην οδό Μιχελιδάκη, πίσω από το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης. Η κρήνη δεν βρισκόταν εδώ, αλλά στόλιζε την εξωτερική πλευρά του σπιτιού του Ιδομενέα Μαρκατάτη. Μπορούμε να δούμε τους δύο κίονες με κιονόκρανα που έχουν παραστάσεις με φυτά και την οθωμανική επιγραφή.
Η κρήνη παίρνει το όνομά της από τον Ενετό Γενικό Προβλεπτή της Francesco Morozini, κατά τη θητεία του οποίου κατασκευάστηκε το μεγάλο υδρευτικό έργο που ξεδίψασε το Μεγάλο Κάστρο (Ηράκλειο). Εγκαινιάστηκε στις 25 Απριλίου 1628, δηλαδή την εορτή του προστάτη των Ενετών, Αγίου Μάρκου και τότε κόπηκε και αναμνηστικό μετάλλιο.
Στη σημερινή οδό Ζωγράφου υπήρχε ως τις αρχές του 20ου αιώνα το κονάκι του Χανιαλή, το οποίο εξωτερικά είχε εντοιχισμένη την κρήνη που συναντάμε σήμερα στην έξοδο της πύλης του Αγίου Γεωργίου.
Το σεμπίλι της πλατείας Κορνάρου, όπου σήμερα στεγάζει δημοτικό καφενείο, κτίστηκε το 1776 από τον Χατζή Ιμπραχίμ Αγά που αφιέρωσε όλη του την περιουσία για τη συντήρησή της. Είναι ένα πολυγωνικό κτίριο με αψιδωτά παράθυρα. Κάτω από κάθε παράθυρο υπήρχε μια βρύση και μια λίθινη γούρνα.
H κρήνη που συναντάμε σήμερα στο στενάκι του βόρειου τοίχου της Λότζια κτίστηκε από το Δούκα Jiovani Sagredo την περίοδο 1602-1604, για να εξυπηρετεί του ευγενείς που συγκεντρώνονταν στη Λότζια.
Στη βόρεια πλευρά της πλατείας Κορνάρου βρίσκεται η κρήνη Μπέμπο και το τουρκικό σεμπίλι, (φιλανθρωπική κρήνη) που κτίστηκε αργότερα. Κατασκευάστηκε μεταξύ των ετών 1552-1554 από τον καπιτάνο Gian Matteo Bembo, που πρώτος διοχέτευσε πηγαίο νερό μέσω υδραγωγείου στο Χάνδακα για πρώτη φορά.
Η κρήνη Priuli ή Fontana Nuova βρίσκεται στην οδό Δελημάρκου, πίσω από το Μποδοσάκειο Σχολείο και απέναντι από την πύλη του Δερματά. Κτίστηκε στα τέλη της μεγάλης πολιορκίας του Χάνδακα (1648-1669), αφού οι πολιορκητές Οθωμανοί διέκοψαν την παροχή νερού από τον υδαταγωγό που έφερνε νερό από το Γιούχτα.
Η Κρήνη του Ιμπραήμ Μπαμπά βρίσκεται σε άθλια κατάσταση στη σημερινό οδό Αλμυρού, λίγο βόρεια του Πάρκου Θεοτοκόπουλου. Δυστυχώς άγνωστοι έχουν αφαιρέσει τμήμα του περίτεχνου ανάγλυφου που κοσμούσε την κρήνη. Η κρήνη είναι εντοιχισμένη στον εξωτερικό τοίχο της οικίας του Ιμπραήμ Μπαμπά.
Οι Ενετοί σε κάθε τους κτήση φρόντιζαν να κατασκευάσουν ένα πολυτελές κτίριο, όπου μπορούσαν οι ευγενείς και οι άρχοντές τους να περνούν ευχάριστα το χρόνο τους και να συναναστρέφονται. Στον Χάνδακα, αυτό το ρόλο είχε η Loggia (που σημαίνει Λέσχη Ευγενών) που βρίσκεται σήμερα στην οδό 25ης Αυγούστου.
Ο τάφος του σπουδαιότερου Κρητικού συγγραφέα Νίκου Καζαντζάκη (1883-1957) βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο των Τειχών του Ηρακλείου, τον προμαχώνα Μαρτινένγκο , έχοντας πανοραμική θέα στην άχαρη, αλλά τόσο ιστορική, τσιμεντούπολη του Μεγάλου Κάστρου.
Είναι κτισμένο από πέτρα, ξύλο και ξύλινη κεραμοσκεπή στέγη. Η πρόσοψή του παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και στον όροφο διαμορφώνεται το σαχνισί με τοξοειδές κεντρικό άνοιγμα εκατέρωθεν του οποίου σχηματίζονται δύο αβαθείς κόγχες. Εσωτερικά δημιουργείται αίθριο με περίτεχνο ξύλινο κιγκλίδωμα.
Ο ερειπωμένος σήμερα αλευρόμυλος Καστρινάκη που βρίσκεται μέσα στο Δημοτικό Parking της οδού Ικάρου κι έχει κριθεί διατηρητέο βιοτεχνικό μνημείο από το 1997, περιμένοντας υπομονετικά την αναστήλωση του, αλλά κανείς δε φαίνεται να συγκινείται. Το οικόπεδο αγοράστηκε από το Νικόλαο Καστρινάκη το 1896 και το 1904 κτίστηκε ο πρώτος αλευρόμυλος και οι φούρνοι.
Μεταξύ της ενετικής Λότζια και της πλατείας του Αγίου Τίτου, βρίσκεται η ενετική οπλαποθήκη, Αρμερία (Armeria ή Armarento). Αν και εξυπηρετούσε διαφορετικό σκοπό από τη Λότζια, εν τούτοις αποτελούσαν ενιαίο οικοδόμημα.
Εδώ συναντάμε ένα αξιόλογο κτίριο του ύστερου Νεοκλασικισμού του Ηρακλείου (1907), το οποίο ανήκει στην οικογένεια Χατζιδάκη και υπήρξε οικία της οικογένειας Λογιάδη. Ονομάζεται Γαλλική Σχολή καθώς εδώ λειτούργησε το Γαλλικό Ινστιτούτο.
Το κτίριο ιδιοκτησίας Μηλιαρά στην οδό Εβανς 24, γνωστό ως «Εφκάφι», είναι το ένα από τα δύο πρώτα Δημόσια Τούρκικα κτίσματα που κατασκευάστηκαν σύμφωνα με τις επιταγές του Νεοκλασικισμού στο Ηράκλειο. Χτίστηκε γύρω στο 1878 για να στεγάσει την Υπηρεσία Εφκαφίων, Τούρκικη Δημόσια Υπηρεσία που είχε στη δικαιοδοσία της όλα τα αφιερωμένα σε Φιλανθρωπικά Ιδρύματα κτίρια.
- 1
- 2

























































































