Δυτικά του χωριού Τύλισος της επαρχίας Μαλεβιζίου υψώνεται το βουνό Πύργος με την κορυφή του στα 684μ. Στη θέση της απόκρημνης κορυφής εντοπίστηκε από τον αρχαιολόγο Στυλιανό Αλεξίου το 1963 ένα από τα σημαντικότερα Μινωικά Ιερά Κορυφής της Κεντρικής Κρήτης. Εδώ βρέθηκαν λατρευτικά ειδώλια και λίθινα κέρατα, ενώ ήρθε στο φως και ορθογώνιο κτίσμα διαστάσεων 13μ x 4,50μ.
Ο λόφος στα Κατρίνια της επικράτειας του Πισκοκέφαλου Σητείας φιλοξένησε ένα από τα σπουδαιότερα Ιερά Κορυφής της Μινωικής Κρήτης, όπου πιστοί από τις γύρω περιοχές έρχονταν για να υμνήσουν τις θεότητες τους και να αποθέσουν τα αφιερώματα τους, κάτι σαν τα σημερινά τάματα της Χριστιανικής πίστης.
Το σπήλαιο του Αρκαλοχωρίου, γνωστό κι ως Ιερό Σπήλαιο, βρίσκεται νοτιοδυτικά του ομώνυμου χωριού και συγκεκριμένα στη νοτιοδυτική κλίτη του λόφου του Προφήτη Ηλία, σε υψόμετρο περίπου 400 μέτρα από τη θάλασσα.
Ο αρχαιολογικός χώρος των Μαλίων βρίσκεται 3km ανατολικά των Μαλίων, δίπλα στον υδροβιότοπο της περιοχής και πολύ κοντά στη θάλασσα. Εδώ υπήρξε μια σημαντική μινωική πόλη και το τρίτο μεγαλύτερο σε μέγεθος μινωικό ανάκτορο, μετά της Κνωσού και της Φαιστού.
Η Ζάκρος βρίσκεται σε μια απομονωμένη περιοχή της Ανατολικής Κρήτης, 45km νοτιοανατολικά της Σητείας. Εδώ η επικοινωνία με την Ανατολή ήταν γρηγορότερη κατά την Μινωική Εποχή, κι έτσι, οι Μινωίτες φρόντισαν να κτίσουν εδώ το διοικητικό κέντρο της Ανατολικής Κρήτης με ένα σημαντικό λιμάνι.
Ο αρχαιολογικός χώρος του Κομού βρίσκεται 4km δυτικά της Φαιστού, κοντά στα Πιτσίδια και στα Μάταλα. Ο Κομμός (ή Κομός) ήταν μια μικρή μινωική πόλη που ιδρύθηκε το 2000πΧ κι εξυπηρετούσε τις λιμενικές ανάγκες της Φαιστού με την οποία συνδεόταν με δρόμο. Καταστράφηκε πιθανόν από σεισμό το 1700πΧ, αλλά εξακολούθησε να υπάρχει ως και τα ελληνιστικά χρόνια.
Το προανακτορικό νεκροταφείο της Οδηγήτριας όπως λέει και το όνομά του χρονολογείται πριν την λαμπρή περίοδο των ανακτόρων στα πρώιμα στάδια του Μινωικού κόσμου. Έπεσε θύμα λαθρανασκαφών, όπως και τόσα άλλα σημεία στα Αστερούσια.
Ο Κόφινας είναι η ψηλότερη κορυφή στα άγρια Αστερουσία Όρη με υψόμετρο 1231m και παίρνει το όνομα του από το σχήμα του που μοιάζει με ανάποδο κοφίνι. Στην κορυφή του, με τη μοναδική θέα στο Λιβυκό Πέλαγος, σήμερα υπάρχει ο ναός του Τιμίου Σταυρού που εορτάζει στις 14 Σεπτέμβρη.
Στο βραχώδη λόφο Παπούρι Καλόκαμπου που βρίσκεται βορειοανατολικά της παραλίας της Τρυπητής, ψηλά πάνω από την ταβέρνα, έχουν βρεθεί ερείπια ενός πρωτομινωικού οικισμού. Οι πρώτες ανασκαφές έγιναν το 1986-88 από τον Αντώνη Βασιλάκη. Επίσης νοτιότερα βρέθηκε θολωτός τάφος του 2800-2000πΧ.
Το Μινωικό μέγαρο στο Σκλαβόκαμπο ανακαλύφθηκε τυχαία το 1930, κατά τη κατασκευή του κεντρικού δρόμου προς Ανώγεια και μέρος του καταστράφηκε από τα έργα. Είναι ένα πολυώροφο κτίριο με κεντρική αίθουσα, όπου βρέθηκε πήλινο κεφάλι βοδιού, ένα αγγείο της Υστερομινωικής ΙΒ περιόδου και ένα λίθινο ρυτό. Το κτήριο είχε τουλάχιστον 17 δωμάτια.
Η αρχαία Ζώμινθος βρίσκεται 7km δυτικά των Ανωγείων, πάνω στο δρόμο που οδηγεί στο οροπέδιο της Νίδας. Παρόλο που εντοπίστηκε μόλις το 1982, η Ζώμινθος πλέον αποτελεί μια από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις στην Κρήτη, που πολλοί τη συγκρίνουν σε σπουδαιότητα με αυτή της Κνωσού.
Ο Πρινιάτικος Πύργος είναι μια μικρή χερσόνησος που χωρίζει τις δύο παραλίες του Αγίου Παντελεήμονα και του Καραβοστάση, πάνω στην οποία έχει εντοπιστεί σημαντικός Μινωικός οικισμός.
Ο μινωικός οικισμός της Βασιλικής βρίσκεται απέναντι από την έξοδο του φαραγγιού του Χα και κοντά στο μινωικό οικισμό Γουρνιά, σε σημείο που ήλεγχε την κοιλάδα της Ιεράπετρας.
Ο αρχαιολογικός χώρος των Γουρνιών βρίσκεται σε μικρό λόφο δυτικά της Παχιάς Άμμου, δίπλα στον δρόμο που συνδέει τον Άγιο Νικόλαο με την Ιεράπετρα, 19km ανατολικά του Αγίου Νικολάου. Η πόλη ήκμασε την μινωική περίοδο και αποτελεί τον πληρέστερα ανεσκαμμένο μινωικό οικισμό στην Κρήτη.
Η Ψείρα είναι μια μικρή ακατοίκητη νησίδα, 1 μίλι απέναντι από την παραλία του Θόλους, στο βορειοανατολικό άκρο του κόλπου του Μεραμπέλου. Στην Ψείρα έχει εντοπιστεί μινωικός οικισμός 15-20 στρεμμάτων, ένας από τους σπουδαιότερους στην Κρήτη.
Το Scoglio de Muflo των Ενετών, δηλαδή το νησάκι απέναντι από το Μόχλος φαίνεται ότι αποτέλεσε πολύ σημαντικό εμπορικό κέντρο και λιμάνι κατά την αρχαιότητα ως και τους Βυζαντινούς. Το νησί, που λέγεται και Ψύλλος (σε αντιδιαστολή με το μεγαλύτερο νησάκι Ψείρα στα δυτικά) αποτελεί αρχαιολογικό χώρο εδώ και πολλές δεκαετίες.
Στη θέση Ρίζα κοντά στα Αχλάδια Σητείας έχει εντοπιστεί το 1952 από τον Ν. Πλάτων μινωική αγρέπαυλη (1600-1550πΧ). Το κτίσμα καταλαμβάνει έκταση 270 τμ και αποτελείται από 12 διαμερίσματα με κύρια είσοδο στα ανατολικά, αίθουσα υποδοχής, μαγειρείο, αποθήκες και πιθανώς στάβλο.
Στον Παπαδιόκαμπο έχει εντοπιστεί Μινωική οικία ψαράδων και αγροτών εκτάσεως 130τμ, η οποία μας έχει δώσει εξαιρετικά στοιχεία για τη διατροφή των Μινωιτών. Φαίνεται ότι η οικία καταστράφηκε ξαφνικά ενώ μαγείρευαν οι νοικοκυρές Μινωίτισες, οι οποίες ευτυχώς μάλλον κατάφεραν να σωθούν, μένοντας όμως νηστικές. Δεν είχε όμως την ίδια τύχη κι ο σκύλος της οικίας που βρέθηκε πλακωμένος κάτω από τη πεσμένη στέγη.
Ο Μινωικός οικισμός του Πετρά ήταν κτισμένος σε χαμηλό λόφο κοντά στη σημερινή Σητεία. Πιστεύεται από πολλούς ότι εδώ ήταν η αρχαία Ητεία ή Ήτιδα, από όπου καταγόταν ο Μύσωνας, σπουδαίος σοφός της αρχαιότητας.
Μια ιδιαίτερη Μινωική αγροικία με ελλειψοειδές σχήμα έχει εντοπιστεί στη θέση Σουβλωτό Μουρί, κοντά στο Χαμέζι Σητείας. Η αγροικία ανασκάφηκε το 1902 από τον Ξανθουδίδη και το σχήμα της αποτέλεσε αντικείμενο μελέτης από τους αρχαιολόγους.

























































































