⭐ Ταξιδιωτικός Οδηγός Κρήτης⛵⭐

Μινωικό Ανάκτορο Κνωσού

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 4.16 (50 Votes)

Η τοιχογραφία της πομπής στην Κνωσό Η τοιχογραφία της πομπήςΗ Κνωσός υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα της προϊστορικής και αρχαίας Κρήτης. Το επιβλητικό μινωικό ανάκτορο, στενά συνδεδεμένο με τον βασιλιά Μίνωα, τον Λαβύρινθο και τον Μινώταυρο, αποτελεί σήμερα έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας.

Το ανακτορικό κέντρο της Κνωσού έχει ενταχθεί στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ως τμήμα του σειριακού μνημείου «Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα», μαζί με τη Φαιστό, τα Μάλια, τη Ζάκρο, τη Ζώμινθο και την Κυδωνία. Οι έξι θέσεις αποτυπώνουν την εξέλιξη, την αρχιτεκτονική, την κοινωνική οργάνωση και τη διαχρονική επιρροή του μινωικού πολιτισμού.

Το ανάκτορο βρίσκεται περίπου 5χλμ νότια του Ηρακλείου, στον λόφο Κεφάλα, κοντά στις όχθες του Καίρατου και στο Κνωσανό Φαράγγι. Γύρω από το ανάκτορο αναπτύχθηκε μια εκτεταμένη πόλη, τμήματα της οποίας έχουν αποκαλυφθεί σε διάφορα σημεία της ευρύτερης περιοχής.

Οι αποθήκες του ανακτόρου της Κνωσού Οι αποθήκες με τους μεγάλους πίθουςΗ Κνωσός συνδέθηκε στην αρχαία ελληνική παράδοση με τον θρυλικό βασιλιά Μίνωα και με μερικούς από τους γνωστότερους μύθους της Κρήτης, όπως εκείνους του Δαίδαλου και του Ίκαρου και του Λαβύρινθου και του Μινώταυρου. Η πολυπλοκότητα του ανακτόρου, με τους διαδρόμους, τα κλιμακοστάσια και τις εκατοντάδες αίθουσές του, θεωρείται ότι συνέβαλε στη διαμόρφωση της παράδοσης του Λαβύρινθου.

Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Μίνωας ήταν γιος του Δία και της Ευρώπης, όπως αφηγείται ο μύθος της αρπαγής της Ευρώπης. Το κατά πόσο το όνομα Μίνωας αναφερόταν σε ένα ιστορικό πρόσωπο ή αποτελούσε δυναστικό τίτλο παραμένει αντικείμενο συζήτησης.

Ιστορία και ανασκαφές

Ο λόφος της Κεφάλας κατοικήθηκε ήδη από τη Νεολιθική Εποχή. Στις αρχές της 2ης χιλιετίας π.Χ. οικοδομήθηκε το πρώτο μεγάλο ανακτορικό συγκρότημα. Μετά την καταστροφή του, γύρω στο 1700 π.Χ., δημιουργήθηκε ένα νέο, μεγαλύτερο και πολυτελέστερο ανάκτορο, το οποίο αποτελεί τη βασική μορφή του συγκροτήματος που βλέπουμε σήμερα.

Το ανάκτορο κάλυπτε περίπου 22.000 τετραγωνικά μέτρα και αναπτυσσόταν σε πολλαπλά επίπεδα γύρω από μια μεγάλη κεντρική αυλή. Διέθετε αποθήκες, εργαστήρια, χώρους τελετουργιών, διαμερίσματα, φωταγωγούς, κλιμακοστάσια και σύνθετα συστήματα ύδρευσης και αποχέτευσης.

Τοιχογραφία με τα ταυροκαθάψια στην Κνωσό Η τοιχογραφία των ταυροκαθαψίωνΓύρω στο 1450 π.Χ., όταν πολλά μινωικά κέντρα της Κρήτης καταστράφηκαν, η Κνωσός συνέχισε να λειτουργεί και πέρασε σε μια περίοδο έντονης μυκηναϊκής παρουσίας. Οι πινακίδες της Γραμμικής Β που βρέθηκαν στο ανάκτορο ανήκουν σε αυτή την εποχή. Το ανακτορικό συγκρότημα καταστράφηκε οριστικά κατά τον 14ο αιώνα π.Χ., χωρίς να υπάρχει απόλυτη βεβαιότητα για τα γεγονότα που προκάλεσαν την καταστροφή του.

Η πόλη της Κνωσού εξακολούθησε να κατοικείται και να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο κατά τους γεωμετρικούς, αρχαϊκούς, κλασικούς, ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους. Ανάμεσα στις σημαντικότερες αντιπάλους της ήταν η Γόρτυνα και η Λύττος. Κατά τον Λύττιο Πόλεμο, το 221–219 π.Χ., οι Κνώσιοι κατέστρεψαν τη Λύττο εκμεταλλευόμενοι την απουσία των πολεμιστών της. Αργότερα, η Γόρτυνα ενίσχυσε τη θέση της και εξελίχθηκε στη σημαντικότερη πόλη της ρωμαϊκής Κρήτης.

Οι πρώτες συστηματικές ανασκαφικές έρευνες πραγματοποιήθηκαν το 1878 από τον Ηρακλειώτη αρχαιόφιλο Μίνωα Καλοκαιρινό, ο οποίος αποκάλυψε τμήμα των αποθηκών και μεγάλους πίθους. Οι ανασκαφές μεγάλης κλίμακας άρχισαν το 1900 από τον Βρετανό αρχαιολόγο Arthur Evans.

Ο Evans αποκάλυψε μεγάλο μέρος του ανακτόρου και χρησιμοποίησε τον όρο «Μινωικός Πολιτισμός». Παράλληλα, πραγματοποίησε εκτεταμένες αναστηλώσεις με οπλισμένο σκυρόδεμα. Οι επεμβάσεις του βοήθησαν το κοινό να κατανοήσει την πολυώροφη μορφή του συγκροτήματος, αλλά έχουν δεχθεί έντονη κριτική, καθώς σε αρκετά σημεία βασίστηκαν στις προσωπικές του ερμηνείες. Έτσι, ο επισκέπτης πρέπει να διακρίνει τα αυθεντικά μινωικά κατάλοιπα από τις ανακατασκευές των αρχών του 20ού αιώνα.

Τα νομίσματα της αρχαίας Κνωσού, αρκετά από τα οποία εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, απεικονίζουν τον Μινώταυρο, τον Λαβύρινθο και θεότητες. Ιδιαίτερα γνωστά μινωικά σύμβολα είναι ο λάβρυς, δηλαδή ο διπλός πέλεκυς, και τα λεγόμενα κέρατα καθοσιώσεως.

Σύντομη περιήγηση στο ανάκτορο

Στη δυτική πτέρυγα του ανακτόρου βρίσκονται χώροι τελετουργιών, αποθήκες και η γνωστή Αίθουσα του Θρόνου. Στην ανατολική πτέρυγα αναπτύσσονται τα πολυώροφα διαμερίσματα που ο Evans ονόμασε «Βασιλικά Διαμερίσματα», καθώς και εργαστήρια και βοηθητικοί χώροι. Πολλές από τις τοιχογραφίες και τα αντικείμενα που βλέπει ο επισκέπτης στον χώρο είναι αντίγραφα, ενώ τα αυθεντικά εκθέματα φυλάσσονται κυρίως στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου.

Χάρτης του ανακτόρου της Κνωσού 1. Δυτική Αυλή
2. Δυτική Είσοδος
3. Διάδρομος της Πομπής
4. Νότια Προπύλαια
5. Κλίμακα
6. Διάδρομος Αποθηκών
7. Αποθήκες
8. Ιερό
9. Αίθουσα του Θρόνου
10. Δεξαμενή Καθαρμών
11. Θεατρικός Χώρος
12. Βόρεια Είσοδος
13. Κεντρική Αυλή
14. Αποθήκες Πίθων
15. Ανατολικός Προμαχώνας
16. Αίθουσα των Διπλών Πελέκεων
17. Διαμέρισμα της Βασίλισσας
18. Μεγάλο Κλιμακοστάσιο
19. Ιερό των Διπλών Πελέκεων
20. Νότια Είσοδος
21. Διάδρομος του Ζατρικίου
22. Εργαστήρια
23–24. Κτίρια της βόρειας εισόδου
25. Πλακόστρωτη Οδός

Η περιήγηση αρχίζει συνήθως από τη Δυτική Αυλή (1) και τη Δυτική Είσοδο (2), η οποία οδηγεί στον Διάδρομο της Πομπής (3). Εδώ βρέθηκε η ομώνυμη τοιχογραφία, ενώ νοτιότερα βρίσκονται τα Νότια Προπύλαια (4), όπου δεσπόζει αναπαράσταση των κεράτων καθοσιώσεως.

Η Κεντρική Αυλή (13) αποτελούσε τον βασικό πυρήνα του ανακτόρου. Γύρω της οργανώνονταν οι σημαντικότερες πτέρυγες και οι χώροι διοίκησης, τελετουργιών, αποθήκευσης και κατοίκησης.

Η Αίθουσα του Θρόνου στην Κνωσό Η Αίθουσα του ΘρόνουΣτη δυτική πτέρυγα βρίσκεται η Αίθουσα του Θρόνου (9), η οποία πήρε το όνομά της από το λίθινο κάθισμα που σώζεται στον χώρο. Η ακριβής χρήση της αίθουσας και η ταυτότητα εκείνου που καθόταν στον θρόνο παραμένουν αντικείμενα επιστημονικής συζήτησης. Στους τοίχους απεικονίζονται γρύπες, ενώ απέναντι από τον θρόνο βρίσκεται μια δεξαμενή καθαρμών.

Δυτικά της κεντρικής αυλής εκτείνονται οι μεγάλες αποθήκες (7), τοποθετημένες κάθετα στον Διάδρομο των Αποθηκών (6). Στο εσωτερικό τους διατηρούνται μεγάλοι πίθοι, στους οποίους αποθηκεύονταν προϊόντα όπως λάδι, κρασί και δημητριακά.

Το λεγόμενο Διαμέρισμα της ΒασίλισσαςΣτην ανατολική πτέρυγα βρίσκεται το εντυπωσιακό Μεγάλο Κλιμακοστάσιο (18), το οποίο συνέδεε διαφορετικά επίπεδα του ανακτόρου. Στην ίδια περιοχή βρίσκονται η Αίθουσα των Διπλών Πελέκεων (16) και το λεγόμενο Διαμέρισμα της Βασίλισσας (17), γνωστό από την ανακατασκευασμένη παράσταση με τα δελφίνια. Οι ονομασίες αυτές δόθηκαν από τον Evans και δεν αποδεικνύουν με βεβαιότητα την αρχική χρήση των χώρων.

Στα βόρεια βρίσκονται η μνημειακή Βόρεια Είσοδος (12), η Δεξαμενή Καθαρμών (10) και ο λεγόμενος Θεατρικός Χώρος (11). Από εκεί ξεκινά η Πλακόστρωτη Οδός (25), η οποία συνέδεε το κεντρικό ανάκτορο με άλλα σημαντικά κτίρια της μινωικής πόλης.