Λιμνοβάραθρο Βουρβουλίτης
Ακριβώς ανατολικά της παραλία του Αγιοφάραγγου και αφού σκαρφαλώσουμε τα βράχια, συναντάμε μια κρυμμένη θαλασσινή λίμνη-βάραθρο με υφάλμυρο νερό. Ο Βουρβουλίτης, όπως λέγεται, επικοινωνεί υποθαλάσσια με την ανοιχτή θάλασσα.
Γεωλογικοί Σχηματισμοί
Οι γεωλογικοί σχηματισμοί της Κρήτης αποτυπώνουν τη μακρά ιστορία ενός τοπίου που συνεχίζει να μεταβάλλεται. Οι τεκτονικές κινήσεις ανυψώνουν ή βυθίζουν τμήματα του νησιού, ενώ το νερό, ο άνεμος και η θάλασσα διαβρώνουν τα πετρώματα και δημιουργούν νέες μορφές.
Ιδιαίτερα διαδεδομένες είναι οι καρστικές μορφές, που συνδέονται με τη διαλυτική δράση του νερού στα ασβεστολιθικά πετρώματα. Το νερό εισχωρεί στις ρωγμές, τις διευρύνει και δημιουργεί υπόγειες κοιλότητες και περάσματα. Σπήλαια, βάραθρα, καταβόθρες και αυλακώσεις στην επιφάνεια των βράχων αποτελούν διαφορετικές εκφράσεις αυτής της διεργασίας.
Η ίδια δράση, σε συνδυασμό με την τεκτονική δομή, συμβάλλει στη διαμόρφωση κλειστών λεκανών και οροπεδίων. Οι μικρές κοιλότητες που στην Κρήτη ονομάζονται συχνά «λάκκοι» συγκεντρώνουν χώμα και υγρασία, δημιουργώντας διαφορετικές συνθήκες από τον γύρω πετρώδη χώρο. Οι καταβόθρες, γνωστές και ως «χώνοι», διοχετεύουν τα επιφανειακά νερά στο υπόγειο δίκτυο.
Σε άλλα σημεία, η διαφορετική αντοχή των πετρωμάτων στην αποσάθρωση και τη διάβρωση δημιουργεί φυσικά γλυπτά, βραχώδεις πύργους και κοιλότητες. Στις ακτές, παλιές θαλάσσιες εγκοπές και σπηλιές που βρίσκονται σήμερα πάνω από το νερό μαρτυρούν μεταβολές της σχετικής στάθμης της θάλασσας και ανυψώσεις της ξηράς.
Οι σχηματισμοί αυτοί αποτελούν μέρος της γεωλογικής κληρονομιάς της Κρήτης και βοηθούν να κατανοήσουμε τη δημιουργία του σημερινού τοπίου. Η παρατήρηση και η φωτογράφισή τους, χωρίς χαράξεις, αποσπάσεις υλικού ή άλλες φθορές, επιτρέπουν να τους γνωρίσουμε διατηρώντας τους αναλλοίωτους.
Κομολίθοι Ποταμίδας
Πρόκειται για ξεχωριστούς λόφους που αποτελούνται από μαλακό άργιλο στον οποίο με την πάροδο του χρόνου η διάβρωση έχει δώσει αυτές τις υπέροχες κωνικές μορφές. Το τοπίο θυμίζει Καππαδοκία και παρόμοιό του συναντάμε μόνο στο Κουφονήσι Σητείας και στη περιοχή του Άσπρουλα.
Βουλισμένο Αλώνι
Αποτελεί ένα από τα πιο περίεργα γεωλογικά φαινόμενα στην Ελλάδα. Είναι ένα πολύ μεγάλο βύθισμα (καρστική δολίνη) με κυκλικό σχήμα, η οποία έχει σχηματιστεί από την κατακρήμνιση παλαιότερου σπηλαίου. Η μέγιστη διάμετρος του βυθίσματος φτάνει τα 90μ., ενώ το βάθος των τοιχωμάτων του κυμαίνεται από 15 έως και 50μ.!
Σπήλαιο Πελεκητών
Το σπήλαιο των Πελεκητών είναι ένα από τα μεγαλύτερα σπήλαια της Κρήτης, καθώς έχει μήκος 310m. Το μεγάλο μέγεθός του, ο πλούσιος σταλακτιτικός και σταλαγμιτικός του διάκοσμος και οι θεαματικοί ογκόλιθοι κάνουν το άγνωστο αυτό σπήλαιο μοναδικό στο νησί.
Σπήλαιο Λερά
Το σπήλαιο Λερά βρίσκεται στον όρμο του Σταυρού, ένα φυσικό λιμανάκι, 15χλμ βόρειο-ανατολικά των Χανίων. Η δόξα όμως του Σταυρού ήταν η επιλογή του για τα γυρίσματα της θρυλικής ταινίας Ζορμπάς του Μιχ. Κακογιάννη το 1963 και ’64. Τότε που ο Αλαν Μπέιτς και ο Αντονι Κουίν έδωσαν λίγη “χολιγουντιανή” λάμψη στο γραφικό κολπίσκο όπου στήθηκαν τα σκηνικά του “λιγνιτωρυχείου” και το “αναβατόριο” που έστελνε τους κορμούς στη θάλασσα.
Ο Βότυρος και της Γριάς οι Πίτες
Κοντά στην Αγία Βαρβάρα Ηρακλείου, στην περιοχή του Πρινιά και στη θέση Πλακωτά Χαράκια, συναντάμε μερικούς από τους πιο παράξενους γεωλογικούς σχηματισμούς της Κρήτης. Πρόκειται για τεράστιους στρογγυλεμένους βράχους, γνωστούς ως «Της Γριάς οι Πίτες» ή «Της Γριάς τα Τυριά».
Πτυχώσεις Αποπλύστρας
Οι πτυχώσεις των βράχων στην Αποπλύστρα, ανάμεσα στον οικισμό του Αγίου Παύλου και τους Αμμόλοφους, είναι εντυπωσιακά πολύχρωμες και έχουν προταθεί για να ενταχθούν στα διατηρητέα φυσικά της Ελλάδας.
Η Τρυπητή στο Αβδού
Η Τρυπητή είναι ένα στρογγυλό πέρασμα σε μία ορθοπλαγιά του βουνού ένα ανοικτό σπήλαιο δηλαδή και μπορούμε να την εντάξουμε στα γεωλογικά μνημεία του νησιού. Το άνοιγμα που δημιουργείται έχει αρκετά μέτρα ύψος και είναι ολοστρόγγυλο. Στην άκρη του δημιουργεί ένα απίστευτο μπαλκόνι στην κόψη ενός γκρεμού 200 μέτρων που έχει απίστευτη θέα σε όλη την περιοχή.
