Σπήλαιο Αθερινόλακκου
Το Σπήλαιο βρίσκεται βόρεια του Αθερινόλακου, στη περιοχή Φοβολιές, όπου έχει βρεθεί μινωικός οικισμός. Είναι μικρό σπήλαιο κι εύκολα προσβάσιμο.
Γεωλογικοί Σχηματισμοί
Οι γεωλογικοί σχηματισμοί της Κρήτης αποτυπώνουν τη μακρά ιστορία ενός τοπίου που συνεχίζει να μεταβάλλεται. Οι τεκτονικές κινήσεις ανυψώνουν ή βυθίζουν τμήματα του νησιού, ενώ το νερό, ο άνεμος και η θάλασσα διαβρώνουν τα πετρώματα και δημιουργούν νέες μορφές.
Ιδιαίτερα διαδεδομένες είναι οι καρστικές μορφές, που συνδέονται με τη διαλυτική δράση του νερού στα ασβεστολιθικά πετρώματα. Το νερό εισχωρεί στις ρωγμές, τις διευρύνει και δημιουργεί υπόγειες κοιλότητες και περάσματα. Σπήλαια, βάραθρα, καταβόθρες και αυλακώσεις στην επιφάνεια των βράχων αποτελούν διαφορετικές εκφράσεις αυτής της διεργασίας.
Η ίδια δράση, σε συνδυασμό με την τεκτονική δομή, συμβάλλει στη διαμόρφωση κλειστών λεκανών και οροπεδίων. Οι μικρές κοιλότητες που στην Κρήτη ονομάζονται συχνά «λάκκοι» συγκεντρώνουν χώμα και υγρασία, δημιουργώντας διαφορετικές συνθήκες από τον γύρω πετρώδη χώρο. Οι καταβόθρες, γνωστές και ως «χώνοι», διοχετεύουν τα επιφανειακά νερά στο υπόγειο δίκτυο.
Σε άλλα σημεία, η διαφορετική αντοχή των πετρωμάτων στην αποσάθρωση και τη διάβρωση δημιουργεί φυσικά γλυπτά, βραχώδεις πύργους και κοιλότητες. Στις ακτές, παλιές θαλάσσιες εγκοπές και σπηλιές που βρίσκονται σήμερα πάνω από το νερό μαρτυρούν μεταβολές της σχετικής στάθμης της θάλασσας και ανυψώσεις της ξηράς.
Οι σχηματισμοί αυτοί αποτελούν μέρος της γεωλογικής κληρονομιάς της Κρήτης και βοηθούν να κατανοήσουμε τη δημιουργία του σημερινού τοπίου. Η παρατήρηση και η φωτογράφισή τους, χωρίς χαράξεις, αποσπάσεις υλικού ή άλλες φθορές, επιτρέπουν να τους γνωρίσουμε διατηρώντας τους αναλλοίωτους.
Σπήλαιο Πετσή
Το σπήλαιο του Πετσή ή Μεταξάρη βρίσκεται στην περιοχή Καραβότοπος, κοντά στην παραλία Κουτάλης, στην περιφέρεια του Κόκκινου Χωριού Αποκορώνου. Το σπήλαιο έχει πολύ πλούσιο σπηλαιοδιάκοσμο και έχει μήκος περίπου 100 μέτρων, όντας ένα από τα σπουδαιότερα της περιοχής (που έχει πάρα πολλά). Το εσωτερικό του έχει πολύ άργιλο με αποτέλεσμα να γλιστράει πολύ.
Σπήλαιο Αγιασμάτσι
Το Σπήλαιο Αγιασμάτσι εντοπίζεται βορειοανατολικά του χωριού Καψόδασος, σε απότομη πλαγιά σε υψόμετρο σχεδόν 300 με εντυπωσιακή θέα στην πεδιάδα του Φραγκοκάστελου. Το σπήλαιο έχει μεγάλη αρχαιολογική σημασία, καθώς χρησιμοποιήθηκε στην αρχαιότητα ως λατρευτικός χώρος, όπως αποδεικνύει το μεγάλο πλήθος αφιερωμάτων που έχει εντοπιστεί.
Σπήλαιο Κεράς Σπηλιώτισσας Βρυσσών
Το σπήλαιο της Κερά Σπηλιώτισσας βρίσκεται στην περιοχή Φλομές στην πλαγιά ανατολικά πάνω από το χωριό Βρύσσες Κυδωνίας Χανίων. Φλομές λέγεται η περιοχή επειδή είναι κατάφυτη με δενδρώδεις φλόμους ένα από τα πιο εντυπωσιακά ασβεστόφιλα φυτά, αυτά δηλαδή που αγαπάνε τα ασβεστολιθικά πετρώματα.
Σπήλαιο Στραβομύτη
Το Σπήλαιο Στραβομύτη ή Σπήλαιο Λυκάστου βρίσκεται βόρεια του οικισμού Καρνάρι, ακριβώς στο σημείο που ο συμπαγής ασβεστόλιθος του Γιούχτα συναντάει το έδαφος της περιοχής. Είναι πολύ εύκολα προσβάσιμο μέσω σύντομου μονοπατιού και ο εντοπισμός του είναι εύκολος, καθώς φαίνονται από μακριά οι πολυάριθμες είσοδοί του.
Σπήλαιο Χαβιαρέ
Ένα από τα πιο καλά κρυμμένα μυστικά της περιοχής του Ακρωτηρίου που ελάχιστοι κάνουν τον κόπο να πάνε ως εκεί είναι και το σπήλαιο του Χαβιαρέ, ένα από τα πιο όμορφα του ακρωτηρίου που έχει πολύ πλούσιο λιθωματικό διάκοσμο στο εσωτερικό του. Η ομορφιά του όμως δεν σταματά και δεν περιορίζεται όπως στα περισσότερα σπήλαια στο εσωτερικό του αλλά συνεχίζεται και στον περιβάλλοντα χώρο.
Σπήλαιο Ξανθού στον Ομπρόσγιαλο
Το σπήλαιο του Ξανθού βρίσκεται σε πλαγιά πάνω από την όμορφη παραλία του Ομπρόσγιαλου στον Αποκόρωνα. Η ευρύτερη περιοχή έχει πολλά σπήλαια με πλούσιο σπηλαιολογικό διάκοσμο, από τα οποία το σπήλαιο του Ξανθού ξεχωρίζει.
Οι ανθρωπόμορφοι βράχοι των Παρανύμφων
Ένα πολύ ενδιαφέρον γεωλογικό αξιοθέατο στα Αστερούσια είναι οι βράχοι που θυμίζουν γιγάντια ανθρωπόμορφα ειδώλια. Οι μορφές αυτές σαν μαρμάρινοι θεοί που λατρεύονταν στην αρχαιότητα, ακόμη και σήμερα δεσπόζουν σε μια κορυφογραμμή βόρεια από το χωριό Παράνυμφοι, όπου υπάρχουν ακόμη περισσότεροι πέτρινοι σχηματισμοί.
