⭐ Ταξιδιωτικός Οδηγός Κρήτης⛵⭐

Μινωικό Ανάκτορο Φαιστού

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 4.27 (28 Votes)

Η Φαιστός υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα ανακτορικά κέντρα της μινωικής Κρήτης. Τα ερείπιά της βρίσκονται περίπου 55χλμ νότια του Ηρακλείου και κοντά στο Τυμπάκι. Το ανάκτορο είναι κτισμένο πάνω σε χαμηλό λόφο στο δυτικό άκρο της πεδιάδας της Μεσαράς, σε μια προνομιακή θέση με ανεμπόδιστη θέα προς τον Ψηλορείτη και τον εύφορο κάμπο.

Το ανακτορικό κέντρο της Φαιστού έχει ενταχθεί στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ως τμήμα του σειριακού μνημείου «Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα», μαζί με την Κνωσό, τα Μάλια, τη Ζάκρο, τη Ζώμινθο και την Κυδωνία. Οι έξι θέσεις αποτυπώνουν διαφορετικές όψεις της εξέλιξης, της αρχιτεκτονικής και της κοινωνικής οργάνωσης του μινωικού πολιτισμού.

Η περιοχή κατοικήθηκε ήδη από τη Νεολιθική Εποχή και εξελίχθηκε σταδιακά σε ένα ισχυρό διοικητικό, οικονομικό και θρησκευτικό κέντρο. Το πρώτο ανάκτορο οικοδομήθηκε περίπου το 1900 π.Χ., ενώ το συγκρότημα που βλέπει σήμερα ο επισκέπτης ανήκει κυρίως στη Νεοανακτορική Περίοδο, περίπου από το 1700 έως το 1450 π.Χ.

Σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, η Φαιστός συνδεόταν με τον μυθικό Ραδάμανθυ, αδελφό του Μίνωα και γιο του Δία και της Ευρώπης. Ο Ραδάμανθυς ήταν γνωστός για τη δικαιοσύνη του και, σύμφωνα με τη μυθολογία, μετά τον θάνατό του έγινε ένας από τους κριτές των ψυχών στον Άδη. Σε μεταγενέστερες παραδόσεις παρουσιάζεται επίσης ως σοφός νομοθέτης της Κρήτης.

Ιστορία του ανακτόρου

Το πρώτο ανάκτορο της Φαιστού καταστράφηκε γύρω στο 1700 π.Χ., πιθανότατα από ισχυρό σεισμό. Στη θέση του κτίστηκε ένα νέο, μεγαλύτερο και μνημειακότερο συγκρότημα, το οποίο διατήρησε τμήματα του παλαιότερου ανακτόρου και προσαρμόστηκε στη φυσική κλίση του λόφου.

Το νέο ανάκτορο αναπτύχθηκε γύρω από μια μεγάλη κεντρική αυλή και διέθετε μνημειακά πρόπυλα, πλακόστρωτες αυλές, αποθήκες, εργαστήρια, χώρους λατρείας και πολυώροφα διαμερίσματα. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του είναι η προσεκτική ένταξή του στο φυσικό τοπίο και η θέα προς τη Μεσαρά και τον Ψηλορείτη.

Γύρω στο 1450 π.Χ. το νέο ανάκτορο καταστράφηκε, όπως και πολλά άλλα μινωικά κέντρα της Κρήτης, και δεν ανοικοδομήθηκε ως ανακτορικό συγκρότημα. Στη συνέχεια αυξήθηκε η σημασία της γειτονικής Αγίας Τριάδας, η οποία φαίνεται ότι ανέλαβε σημαντικό μέρος των διοικητικών και οικονομικών λειτουργιών της περιοχής.

Η πόλη της Φαιστού, ωστόσο, συνέχισε να κατοικείται και μετά το τέλος της μινωικής εποχής. Κατά τους γεωμετρικούς, αρχαϊκούς, κλασικούς και ελληνιστικούς χρόνους υπήρξε σημαντική πόλη της νότιας Κρήτης και έκοψε δικά της νομίσματα. Περίπου στα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ. καταστράφηκε από τη γειτονική Γόρτυνα, η οποία κυριάρχησε πλέον στην πεδιάδα της Μεσαράς και αργότερα έγινε η πρωτεύουσα της ρωμαϊκής Κρήτης.

Οι συστηματικές ανασκαφές στη Φαιστό άρχισαν το 1900 από την Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή, αρχικά υπό τη διεύθυνση των Federico Halbherr και Luigi Pernier. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι έρευνες συνεχίστηκαν από τον Doro Levi. Σε αντίθεση με την Κνωσό, στη Φαιστό δεν πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες ανακατασκευές με σύγχρονα υλικά, με αποτέλεσμα ο αρχαιολογικός χώρος να διατηρεί σε μεγάλο βαθμό την αυθεντική μορφή των ερειπίων του.

Σύντομη περιήγηση

Χάρτης του ανακτόρου της Φαιστού 1. Βορειοδυτική Αυλή
2. Ρωμαϊκό υπόστυλο οικοδόμημα
3. Τριμερές Ιερό
4. Δυτική Αυλή και θεατρικά σκαλοπάτια
5. Μνημειακό Πρόπυλο
6. Δυτικές Αποθήκες
7. Μεταγενέστερο Ιερό της Ρέας
8. Ανατολική Αυλή
9. Βόρεια Διαμερίσματα

Η είσοδος στον αρχαιολογικό χώρο γίνεται από τη μεγάλη πλακόστρωτη Βορειοδυτική Αυλή (1). Στην περιοχή αυτή σώζονται επίσης τα κατάλοιπα ενός υπόστυλου οικοδομήματος των ρωμαϊκών χρόνων (2), το οποίο μαρτυρεί τη μακρόχρονη χρήση του χώρου.

Μια πλατιά κλίμακα οδηγεί στη Δυτική Αυλή (4), η οποία ανήκε στο παλαιό ανάκτορο. Στη βόρεια πλευρά της σώζονται τα λεγόμενα θεατρικά σκαλοπάτια. Δεν είναι βέβαιο ότι λειτουργούσαν ως θέατρο με τη μεταγενέστερη έννοια του όρου, αλλά πιθανότατα χρησιμοποιούνταν για συγκεντρώσεις και τελετουργίες.

Στη δυτική πλευρά της αυλής βρίσκεται το Τριμερές Ιερό (3), ενώ μια μνημειακή κλίμακα και το μεγάλο Πρόπυλο (5) οδηγούν προς την κεντρική αυλή του νέου ανακτόρου. Το πρόπυλο, με τις κιονοστοιχίες και τα πλακόστρωτα δάπεδά του, αποτελεί ένα από τα εντυπωσιακότερα σημεία της Φαιστού.

Στη δυτική πτέρυγα βρίσκονται οι μεγάλες Αποθήκες (6), όπου φυλάσσονταν αγροτικά προϊόντα και πολύτιμα αγαθά. Η ύπαρξη μεγάλων αποθηκευτικών χώρων φανερώνει τον οικονομικό και διοικητικό ρόλο του ανακτόρου στην πεδιάδα της Μεσαράς.

Η μεγάλη Κεντρική Αυλή αποτελούσε τον βασικό πυρήνα του συγκροτήματος. Γύρω της αναπτύσσονταν οι χώροι τελετουργιών, διοίκησης, αποθήκευσης και κατοίκησης. Στα βόρεια βρίσκονταν τα πολυτελή διαμερίσματα, τα οποία παλαιότερα ερμηνεύτηκαν ως κατοικίες του βασιλιά και της βασίλισσας. Οι ονομασίες αυτές είναι συμβατικές, καθώς η πραγματική χρήση των χώρων δεν είναι γνωστή με βεβαιότητα.

Στη νότια περιοχή του αρχαιολογικού χώρου βρίσκεται το μεταγενέστερο Ιερό της Ρέας (7), το οποίο ανήκει στους ιστορικούς χρόνους και αποδεικνύει ότι η Φαιστός εξακολούθησε να αποτελεί σημαντικό τόπο λατρείας πολύ μετά το τέλος της μινωικής εποχής.

Ο Δίσκος της Φαιστού

Το γνωστότερο εύρημα της περιοχής είναι ο Δίσκος της Φαιστού, ο οποίος ανακαλύφθηκε το 1908 από τον Luigi Pernier σε δωμάτιο κτιρίου στη βορειοανατολική περιοχή του ανακτόρου. Πρόκειται για έναν πήλινο δίσκο, στις δύο πλευρές του οποίου έχουν αποτυπωθεί σύμβολα σε σπειροειδή διάταξη.

Ο Δίσκος φέρει συνολικά 241 αποτυπώματα, τα οποία σχηματίζονται από 45 διαφορετικά σύμβολα. Το κείμενό του δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί με βεβαιότητα, καθώς το συγκεκριμένο σύστημα γραφής δεν είναι γνωστό από άλλα εκτενή κείμενα. Ο αυθεντικός Δίσκος εκτίθεται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου.