Ο ναός της Παναγίας Οδηγήτριας στην Κριτσά είναι ο κεντρικός ναός του χωριού. Είναι δίκλιτος με τα δύο του κλίτη αφιερωμένα στον Άγιο Χαράλαμπο και στα Εισόδια της Θεοτόκου.
Ο ναός της Αγίας Άννας στη Φουρνή είναι μονόχωρος τοιχογραφημένος ναός με βορειοανατολική κατεύθυνση (στα πρότυπα των Καθολικών ναών) που χρονολογείται στο τέλος του 14ου ή στις αρχές του 15ου αιώνα. Εντυπωσιάζει το εξωτερικό τμήμα του ιερού με το πεντάλοβο παράθυρο, το οποίο δεν απαντάται αλλού στην Κρήτη.
Ο μονόχωρος Ναός του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου βρίσκεται στο νεκροταφείο της Κριτσάς. Το εσωτερικό του τοιχογραφήθηκε το 1359-1360 με δαπάνες του Ιωάννη Σκορδίλη και το λαϊκότροπο εικονογραφικό του πρόγραμμα διατηρείται αποσπασματικά. Ξεχωρίζουμε σκηνές από τον ευαγγελικό κύκλο, το βίο του Χριστού και δέκα σκηνές από το βίο του Ιωάννη του Προδρόμου.
Ο μονόχωρος ναός του Αγίου Γεωργίου του Καβουσιώτη βρίσκεται νότια του οικισμού της Κριτσάς. Εξωτερικά φέρει αρκοσόλιο, δηλαδή αψιδωτό ταφικό μνημείο της Ενετοκρατίας. Εσωτερικά σώζεται αποσπασματικά τοιχογραφικός διάκοσμος που χρονολογείται στις αρχές του 14ου αιώνα.
Ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου βρίσκεται στον ερειπωμένο οικισμό Λάκκοι, στην περιφέρεια του χωριού Κρούστας. Ο ναός έχει κτιστεί στη θέση προϋπάρχοντος κτίσματος, ενώ κοντά υπάρχουν ίχνη κτιρίων από τον οικισμό των Λάκκων, δύο αλώνια και μια δεξαμενή νερού.
Ο δίκλιτος ναός του Αφέντη Χριστού στην Κριτσά έδινε κατά την Ενετοκρατία το όνομα Χριστός στη γειτονιά αυτή, που τότε θεωρούνταν ξεχωριστός οικισμός, και αποτελούσε το νεκροταφείο του. Εδώ ήταν παπάς ο πατέρας της θρυλικής Κριτσωτοπούλας που πολέμησε εναντίον των Τούρκων ντυμμένη ως άνδρας στο πλευρό του Καπετάν Καζάνη και πιστεύεται ότι εδώ τάφηκε κι αυτή.
Η αρχική μονή του Αγίου Ανδρέα χτίστηκε πολύ παλιά σε μια από τις πλέον απομονωμένες ακτές του Μιραμπέλου, κοντά στο Φινοκαλιά. Σήμερα το παλιό μοναστήρι δεν υπάρχει αλλά έχει κτιστεί η μικρή μεταγενέστερη εκκλησία του Αγίου Ανδρέα που λειτουργεί ως ερημητήριο.
Η ανδρική Μονή του Αγίου Γεωργίου στο Σελλινάρι είναι κτισμένη στην καρδιά του φαραγγιού του Σελλινάρι, κοντά στο Βραχάσι Λασιθίου και στη Νεάπολη. Δίπλα από το μοναστήρι περνάει η Εθνική Οδός Ηρακλείου – Αγίου Νικολάου και γι’ αυτό το μοναστήρι δέχεται πολλούς επισκέπτες καθημερινά.
Η γυναικεία Μονή Κουφής Πέτρας βρίσκεται δυτικότερα της Μονής Κρεμαστών και σε μικρή απόσταση από αυτήν βρίσκεται, πολύ κοντά στη Νεάπολη και στις Βρύσες. Είναι αφιερωμένη στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου.
Η μονή Κρεμαστών ή Κρεμαστής βρίσκεται νότια της Νεάπολης, πάνω στον δρόμο που οδηγεί στο χωριό Βρύσες και σε μεγάλο ύψος με θέα τη Νεάπολη. Κτισμένη με φρουριακή αρχιτεκτονική σε απότομη και κατάφυτη βουνοπλαγιά του όρους Καβαλαρά, δίνει την εντύπωση ότι κρέμεται, ένα φαινόμενο στο οποίο οφείλει το όνομα της.
Η Μονή της Αγίας Τριάδας Αρετίου βρίσκεται κοντά στο χωριό Καρύδι (Νεάπολης), σε μια ξηρή και απομονωμένη περιοχή της επαρχίας Μιραμπέλου. Μαζί με τη γειτονική μονή Καρδαμούτζας αποτελούσαν τις σημαντικότερες μονές της περιοχής που στην περιφέρειά της βρίσκονται τα περισσότερα μοναστήρια από κάθε άλλο μέρος στην Κρήτη.
Το ανδρικό μοναστήρι του Τιμίου Σταυρού Καρδαμούτσας είναι κτισμένο πολύ κοντά στον οικισμό Καρύδι, σε υψόμετρο 540m. Παρόλο που στον περιβάλλοντα χώρο υπάρχουν πολλά δέντρα, η περιοχή είναι κυρίως βραχώδης με πολλά πρινάρια. Στην είσοδο του μοναστηριού θα δείτε ένα πελώριο πρίνο όπου σύμφωνα με την παράδοση όποιος πάει να κόψει ένα κλαδί του κόβεται το χέρι.
Ο ναός της Παναγίας Κεραγωνιώτισσας ή Μελισσηνού η Γωνιώτισσας αποτελεί ένα από τα πιο αξιόλογα μνημεία της περιοχής του Μιραμπέλου σε μια τοποθεσία κατάφυτη από δρύες. Η κατασκευή του ναού που είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου.
Ο ναός είναι μονόχωρος καμαροσκέπαστος και φέρει τοιχογραφίες του 13ου αιώνα με απεικονίσεις από το Ευαγγέλιο (Ανάσταση του Λαζάρου, Βαϊοφόρος και Νιπτήρ, Πλατυτέρα, διάφοροι ιεράρχες και Άγιοι).
Η Παναγία Βιγλιώτισσα είναι πρώην μοναστήρι κοντά στη Βουλισμένη, στη θέση Βιγλί. Το καθολικό της μονής ήταν αφιερωμένο στο Γενέσιο της Θεοτόκου (8 Σεπτεμβρίου). Ο ναός έχει αναστηλωθεί πλήρως και ο περιβάλλον χώρος έχει διαμορφωθεί σε ένα όμορφο παρκάκι και έχει τοποθετηθεί μνημείο για τη Μητέρα.
Ο μεγάλος κοιμητηριακός ναός της Νεάπολης είναι δίκλιτος ναός αφιερωμένος στο Σωτήρα Χριστό και στους Αγίους Πάντες. Ο ναός φέρει τοιχογραφίες του 14ου αιώνα σε σχετικά καλή κατάσταση. Η ύπαρξη δεξαμενής υπονοεί ότι ο χώρος χρησιμοποιήθηκε ως μονή.
Η Μονή Φραρώ ή Αγίου Αντωνίου του Σιμέτι βρίσκεται 1km δυτικά της Νεάπολης. Είναι ένα ερειπωμένο φραγκισκανικό μοναστήρι που είναι αφιερωμένο στον Άγιο Αντώνιο. Η ονομασία του προέρχεται από τη λατινική λέξη Frari, όπως ονομάζονταν οι Φραγκισκανοί μοναχοί.
Η μονή του Αγίου Γεωργίου του Βραχασώτη βρίσκεται 1km νοτιοδυτικά του χωριού Βραχασίου, κοντά στη Νεάπολη. Η μονή συμμετείχε ενεργά στις επαναστατικές δράσεις κατά των Τούρκων, όταν και καταστράφηκε.
Η Μονή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρα ή του Αφέντη Χριστού βρίσκεται στην περιοχή Μετόχι του Νήσπιτα, λίγα χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Νεάπολης. Η μονή έχει εγκαταλειφθεί από την Τουρκοκρατία και μόνο το καθολικό του ναού διασώζεται ως σήμερα. Τριγύρω υπάρχουν μερικά ερείπια από το παλιό μοναστηριακό συγκρότημα.
Το έρημο μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου (εορτ. 29 Αυγούστου) βρίσκεται στην περιοχή Σκουράς πάνω από την Ελούντα. Ο ναός είναι ανακαινισμένος μονόχωρος, καμαροσκέπαστος, μικρών διαστάσεων και δίπλα του υπάρχουν τα ερείπια από τα κελιά, δεξαμενή και ένα νεώτερο διώροφο κτίσμα του 19ου αιώνα με στάβλο στο ισόγειο. Η ίδρυση της μονής τοποθετείται πριν από το 1575, ενώ το 1617 έγινε μετόχι της μονής Αρετίου.

























































































