Ο ναός της Παναγίας Οδηγήτριας στην Κριτσά είναι ο κεντρικός ναός του χωριού. Είναι δίκλιτος με τα δύο του κλίτη αφιερωμένα στον Άγιο Χαράλαμπο και στα Εισόδια της Θεοτόκου.
Ο μονόχωρος Ναός του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου βρίσκεται στο νεκροταφείο της Κριτσάς. Το εσωτερικό του τοιχογραφήθηκε το 1359-1360 με δαπάνες του Ιωάννη Σκορδίλη και το λαϊκότροπο εικονογραφικό του πρόγραμμα διατηρείται αποσπασματικά. Ξεχωρίζουμε σκηνές από τον ευαγγελικό κύκλο, το βίο του Χριστού και δέκα σκηνές από το βίο του Ιωάννη του Προδρόμου.
Ο μονόχωρος ναός του Αγίου Γεωργίου του Καβουσιώτη βρίσκεται νότια του οικισμού της Κριτσάς. Εξωτερικά φέρει αρκοσόλιο, δηλαδή αψιδωτό ταφικό μνημείο της Ενετοκρατίας. Εσωτερικά σώζεται αποσπασματικά τοιχογραφικός διάκοσμος που χρονολογείται στις αρχές του 14ου αιώνα.
Ο δίκλιτος ναός του Αφέντη Χριστού στην Κριτσά έδινε κατά την Ενετοκρατία το όνομα Χριστός στη γειτονιά αυτή, που τότε θεωρούνταν ξεχωριστός οικισμός, και αποτελούσε το νεκροταφείο του. Εδώ ήταν παπάς ο πατέρας της θρυλικής Κριτσωτοπούλας που πολέμησε εναντίον των Τούρκων ντυμμένη ως άνδρας στο πλευρό του Καπετάν Καζάνη και πιστεύεται ότι εδώ τάφηκε κι αυτή.
Το φαράγγι της Κριτσάς ξεκινάει κοντά στο γραφικό χωριό της Κριτσάς, 9.5km νοτιοδυτικά του Αγίου Νικολάου και καταλήγει στο χωριό Τάπες. Έχει μήκος 13km και σε μερικά σημεία το πλάτος του φτάνει μόλις το 1.5m.
Το Σπήλαιο Γαϊδουρότρυπα βρίσκεται δυτικά της Κριτσάς, κοντά στο δρόμο που οδηγεί στο οροπέδιο Καθαρό και κοντα στο σημείο που συγκροτήθηκε το Τμήμα Ανατολικής Κρήτης του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδος το 1947 υπό τον Ιωάννη Ποδιά.
Νότια του χωριού Κρούστας, 14 χλμ από τον Άγιο Νικόλαο, υπάρχει το ιστορικό σπήλαιο Τάφος Λημέρι. Στο σπήλαιο αυτό, την περιόδο της Γερμανικής Κατοχής, έβρισκαν καταφύγιο οι αντάρτες του ΕΑΜ και το χρησιμοποιούσαν ως ορμητήριο τους. Όπως συμβαίνει πάντα, η θέση τους αποκαλύφθηκε από προδοσία και ο γερμανικός στρατός τους συνέλαβε και τους εκτέλεσε επί τόπου.
Το κυπαρισσόδασος της Κριτσάς βρίσκεται περίπου 10 χλμ δυτικά της Κριτσάς, πολύ κοντά στον ασφαλτοστρωμένο δρόμο που οδηγεί στο Οροπέδιο του Καθαρού. Σχηματίζεται εκατέρωθεν μιας βαθειάς ρεματιάς, στους νότιους πρόποδες του Όρους Τσίβη, στο σημείο όπου υπάρχει από τα Μινωϊκά χρόνια το μονοπάτι που οδηγεί στο Καθαρό και αποτελεί αρχαιολογικό χώρο.
Τα ερείπια της αρχαίας Λατούς βρίσκονται περίπου 3km βόρεια της Κριτσάς, διάσπαρτα σε ένα διάσελο που ενώνει δύο λόφους σε υψόμετρο περίπου 380m. Η τοποθεσία αυτή έχει εκπληκτική θέα στον κόλπο του Μιραμπέλου.
Μέσα στη Κριτσά, στην τοποθεσία Αμπέλα, υπάρχουν τα ερείπια ενός μικρού μεσαιωνικού πύργου με καμάρα. Προφανώς ο πύργος αυτός χρησιμοποιήθηκε για την επίβλεψη των σοδειών της περιοχής, αλλά και τον έλεγχο του περάσματος προς το χωριό.
Ένα από τα πιο διάσημα Bυζαντινά μνημεία της Kρήτης (13ος - 14ος αι.) βρίσκεται στο "Λογάρι", 1 χλμ ανατολικά της Kριτσάς. Είναι τρίκλιτος ναός, με τρούλο στο κεντρικό κλίτος της Παναγίας. Το βόρειο κλίτος είναι του Αγίου Αντωνίου και το νότιο της Αγίας Άννας. Τα κλίτη ιδρύθηκαν σε διαφορετικές περιόδους.
Ο Θεολόγος, πρώην μοναστήρι του Θεολόγου, είναι οικισμός που βρίσκεται ανάμεσα στη Κριτσά και τον Κρούστα. Η μονή ιδρύθηκε τη Β’ Βυζαντινή περίοδο και λειτούργησε μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα.
Ο Κάτω Άη Γιώργης στο χωριό Κρούστας Μιραμπέλου χρονολογείται από τον 13ο αιώνα και ονομάζεται έτσι για να ξεχωρίζεται από το νεώτερο ναό που βρίσκεται παραδίπλα. Είναι μονόχωρος και καμαροσκέπαστος, με εντυπωσιακά Ενετικές ανάγλυφες παραστάσεις στα ανοίγματά του. Εσωτερικά σώζονται λίγες τοιχογραφίες, ανάμεσα στις οποίες διακρίνουμε τους Ιεράρχες, τη Γέννηση του Ιησού, τη Βαϊοφόρο κα.
Ο ναός αυτός πέρα από την όποια λαογραφική αξία έχει αφού εκεί είχανε επιλέξει οι ντόπιοι να θάβουν τα αβάπτιστα παιδιά τους έχει και πολύ σημαντικά αξία και ιστορία σαν ναός. Πρόκειται για ένα μονόχωρο, καμαροσκέπαστο καθαρά βυζαντινό ναό ο οποίος είναι πολύ πιθανόν να προηγείται της Βενετοκρατίας στην Κρήτη κρίνοντας από τα κεραμικά τούβλα που έχουν χρησιμοποιηθεί για το στόλισμα και το στερέωμα στην εξωτερική πλευρά του κυλίνδρου του ιερού βήματος
Εδώ βρίσκεται μια από τις ωραιότερες παραλίες της Ελλάδος που φιγουράρει σε πάρα πολλές καρτ ποσταλ της Κρήτης. Το Βούλισμα ή Χρυσή Άμμος είναι μια υπέροχη αμμουδιά με άσπρη άμμο που της δίνει ένα υπέροχο εξωτικό γαλάζιο χρώμα. Η παραλία είναι πολύ καλά οργανωμένη, (παρόλο που θα προτιμούσαμε να την βλέπουμε άδεια). Τις λίγες φορές που έχει κύμα δυστυχώς μαζεύει πολύ σκουπίδι, αλλά τότε μπορείτε να επιλέξετε τη μικρότερη αμμουδιά στα δυτικά του κόλπου, η οποία είναι πολύ καλά προστατευμένη και λιγότερο οργανωμένη.
Το Καθαρό κατοικείται από ελάχιστους κατοίκους, αν και υπάρχουν αρκετές αγροικίες που ανήκουν στην κοινότητα της Κριτσάς. Επίσης, δεν καλλιεργείται συστηματικά, κι έτσι θα δείτε μόνο λίγες οικογενειακές καλλιέργειες από πατάτες, μηλιές και αμπέλια που καλλιεργούν οι βοσκοί της περιοχής. Επίσης, θα δείτε το γραφικό εκκλησάκι του Αφέντη Χριστού, που γιορτάζει στις 6 Αυγούστου.
Το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο της Κριτσωτοπούλας βρίσκεται στο χωριό Κριτσά, της επαρχίας Μιραμπέλλου, και στεγάζεται στο αυθεντικό σπίτι της Ροδάνθης (Κριτσωτοπούλας), αναβιώνοντας τη συγκλονιστική της ιστορία.
Ο ναός του Αγίου Πνεύματος στην Κριτσά Μιραμπέλου βρίσκεται σε μικρή πλατεία στην οδό Παπαπόθου, μέσα σε γραφικά στενάκια, κι απέναντι από το ναό της Παναγίας Οδηγήτριας.









_01(js)-350adba0a6.jpg)




































































































