⭐ Ταξιδιωτικός Οδηγός Κρήτης⛵⭐

Πύλη Αγίου Γεωργίου ή Λαζαρέτο

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 4.50 (4 Votes)

Η Πύλη του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται στην ανατολική πλευρά των Ενετικών Τειχών του Ηρακλείου, κάτω από τη σημερινή πλατεία Ελευθερίας και κοντά στο άγαλμα του Ελευθερίου Βενιζέλου. Ήταν μία από τις κύριες αστικές πύλες του Χάνδακα και αποτελούσε την έξοδο προς τις ανατολικές επαρχίες της Κρήτης.

Η πύλη κατασκευάστηκε στη βόρεια πλευρά του Προμαχώνα Βιτούρι, γνωστού και ως Προμαχώνα Αγίου Ελευθερίου, μεταξύ 1562 και 1566. Σχεδιάστηκε από τον διακεκριμένο Βενετό στρατιωτικό μηχανικό Τζούλιο Σαβορνιάν, ο οποίος είχε αναλάβει σημαντικό μέρος του σχεδιασμού της νέας οχύρωσης του Χάνδακα.

Εκτός από Πύλη Αγίου Γεωργίου, ήταν γνωστή και ως Πύλη Λαζαρέτο, επειδή οδηγούσε προς το λοιμοκαθαρτήριο και τις εγκαταστάσεις απομόνωσης ασθενών έξω από την πόλη. Ονομαζόταν επίσης Πύλη Μαρουλά, καθώς εξυπηρετούσε το ομώνυμο προάστιο που αναπτυσσόταν έξω από τα τείχη, προς την περιοχή του σημερινού Καπετανάκειου.

Η θολοσκέπαστη στοά έχει μήκος περίπου 45 μέτρα και διέρχεται κάτω από την πλατεία Ελευθερίας. Η εσωτερική της είσοδος βρισκόταν στην πλευρά της πόλης, ενώ η εξωτερική κατέληγε προς την τάφρο και τη σημερινή λεωφόρο Ικάρου, κοντά στον παλιό Αλευρόμυλο Καστρινάκη.

Η μνημειακή αναγεννησιακή πρόσοψη προς την πόλη ήταν ιδιαίτερα επιβλητική και διακοσμημένη με οικόσημα, ανάγλυφους λέοντες και επιγραφές Βενετών αξιωματούχων. Πάνω από την είσοδο υπήρχε κυκλικό μαρμάρινο ανάγλυφο με τον έφιππο Άγιο Γεώργιο, από το οποίο προήλθε και η ονομασία της πύλης. Το ανάγλυφο διασώθηκε και σήμερα φυλάσσεται στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης.

Στην εξωτερική πλευρά σώζεται ανάγλυφη επιγραφή με τη χρονολογία 1565 και το όνομα του Βενετού γενικού καπετάνιου Paolo Zorzi, κατά την περίοδο του οποίου κατασκευάστηκε η πύλη. Κοντά στην έξοδο έχει τοποθετηθεί και η οθωμανική Κρήνη Χανιαλή, η οποία χρονολογείται στο 1709 και μεταφέρθηκε εδώ από παλιό κονάκι του Ηρακλείου.

Το 1917 η περίτεχνη εσωτερική πρόσοψη κατεδαφίστηκε, ώστε να διανοιχθεί η σημερινή λεωφόρος Δημοκρατίας και να διευκολυνθεί η κυκλοφορία. Από το αρχικό μνημείο διατηρήθηκαν τμήμα της θολοσκέπαστης στοάς και η λιτή τοξωτή έξοδος προς την πλευρά της τάφρου. Αργότερα η στοά καλύφθηκε από τις επιχωματώσεις και τη διαμόρφωση της πλατείας Ελευθερίας, παραμένοντας για πολλά χρόνια κάτω από το επίπεδό της.

Η πύλη αποκαλύφθηκε, συντηρήθηκε και αποδόθηκε ξανά στην πόλη στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Από τον Δεκέμβριο του 2025 λειτουργεί και πάλι ως φυλασσόμενο πέρασμα, συνδέοντας την πλατεία Ελευθερίας με τη λεωφόρο Ικάρου. Παράλληλα, η στοά χρησιμοποιείται ως εκθεσιακός χώρος και φιλοξενεί περιοδικές εκθέσεις φωτογραφίας, ζωγραφικής και άλλες πολιτιστικές δράσεις.