Φύση

Ανάμεσα στον οικισμό του Τσίγκουνα και των Πλατειών Περαμάτων σχηματίζονται αρκετές παραλίες με το χαρακτηριστικό μαύρο βοτσαλάκι της νότιας Κρήτης. Μια από τις πλέον άγνωστες είναι η μεγάλη παραλία του Αγίου Ονουφρίου, σε μια απόμερη τοποθεσία με πολλά θερμοκήπια να κρέμονται σχεδόν από τους γκρεμούς.

Τα Αρμανώγεια είναι ένας μικρό χωριό σε υψόμετρο 380μ. και 38 χλμ νότια από το Ηράκλειο. Δίπλα στο χωριό κατασκευάστηκε το 2004 ένα μικρό φράγμα, η λεκάνη του οποίου έχει έκταση 120 στρεμμάτων.

Ο Τάφκος της Μαύρης είναι βάραθρο που βρίσκεται πάνω από το χωριό Βισταγή, σε υψόμετρο 1,450 μ. και με συνολικό εξερευνημένο βάθος τα 200 μ. με κάθετα κατεβάσματα των 50 μ. και τεράστιες αίθουσες που φτάνουν τα 1500 τμ. Εδώ υπάρχουν σκελετοί από Κρητικούς Αίγαγρους, που έχουν εξαφανιστεί από τον Ψηλορείτη από την περίοδο της Τουρκοκρατίας.

Το Σπήλαιο του Κάτω Περιστερά βρίσκεται δυόμισι περίπου χιλιόμετρα ανατολικά του χωριού Καρύδι, στη θέση Κάτω Πλατύβολο σε υψόμετρο 560 μέτρων περίπου. Χρειάζεται 5' λεπτά περπάτημα από το σημείο στάθμευσης των αυτοκινήτων, σε σχετικά ευδιάκριτο μονοπάτι.

Στο πλέον απομακρυσμένο κομμάτι της ανατολικής ακτής της Κρήτης συναντάμε το σπήλαιο της Αλογαράς. Το όνομα Αλογαρά δεν έχει να κάνει με το άλογο αλλά προέρχεται μάλλον από τη λέξη λογάρι. Βρίσκεται στην περιφέρεια του χωριού που για αιώνες έφερε το εντυπωσιακό όνομα Τσω το οποίο δυστυχώς τα τελευταία χρόνια μετονομάστηκε σε Αγία Τριάδα Σητείας, ακολουθώντας μια ατυχή μόδα μετονομασίας πολλών ιστορικών χωριών της Κρήτης.

Το μεγάλο φαράγγι του Μαζά ξεκινάει από το χωριό Καρύδι, στην πορεία ενώνεται με ένα μικρότερο φαράγγι που ξεκινάει από το Βρυσίδι και καταλήγει λίγο μετά τους Αδραβάστους. Έχει μεγάλο μήκος και εντυπωσιακές γεωμορφές στο εσωτερικό του, όμως η διαδρομή είναι μόνο για έμπειρους στη διέλευση φαραγγιών. Στο παρελθόν αποτελούσε βασική οδική διαδρομή ανάμεσα στους διάφορους οικισμούς.

Η σαύρα της Κρήτης (επιστ. Podarcis cretensis) είναι το μοναδικό ενδημικό είδος σαύρας του νησιού, το οποίο μέχρι πριν λίγα χρόνια εθεωρείτο ότι ανήκε στο Podarcis erhardii. Είναι γνωστό κι ως σιλιβούτι της Κρήτης, μικρή κολισαύρα ή κλωστιδάκι.

Ο ποταμός Κερίτης βρίσκεται κοντά στα Χανιά και ανήκει στα ποτάμια με τη μεγαλύτερη παροχή νερού στην Κρήτη. Συγκεντρώνει τα νερά των Λευκών Ορέων από την περιοχή της Ζούρβας και των Μεσκλών και έπειτα από πορεία που ξεπερνάει τα 25 χλμ καταλήγει στην παραλία του Πλατανιά. Στο διάβα του ενώνεται με πολλά ρέματα και παραπόταμους.