Κρητική σαύρα Η κρητική σαύρα (Podarcis cretensis), γνωστή και ως σιλιβούτι της Κρήτης, μικρή κολισαύρα ή κλωστιδάκι, είναι ενδημικό είδος της Κρήτης και γειτονικών νησίδων. Αναγνωρίστηκε ως ξεχωριστό είδος το 2008, ενώ παλαιότερα θεωρούνταν υποείδος της αιγαιόσαυρας (Podarcis erhardii).
Στο κυρίως νησί εξαπλώνεται στη δυτική Κρήτη, κυρίως δυτικά του άξονα που διασχίζει το Ρέθυμνο από βορρά προς νότο. Παρουσιάζει όμως ιδιαίτερη γεωγραφική κατανομή, καθώς ζει επίσης σε αρκετές νησίδες γύρω από την Κρήτη, ακόμη και στα ανατολικά της, όπου απουσιάζει από το γειτονικό κυρίως νησί. Συναντάται από το επίπεδο της θάλασσας έως περίπου τα 2.000 μέτρα υψόμετρο.
Είναι μικρόσωμη σαύρα, με μήκος κεφαλιού και κορμού έως περίπου 7 εκατοστά και αρκετά μακρύτερη ουρά. Οι χρωματισμοί ποικίλλουν ανάλογα με το άτομο, το φύλο και την εποχή. Η ράχη μπορεί να είναι καφέ, γκριζωπή, λαδί ή πρασινωπή, με σκούρες κηλίδες και συχνά ανοιχτόχρωμες γραμμές.
Ζει σε φρυγανότοπους, βραχώδεις πλαγιές, ξερολιθιές και περιοχές με αραιή βλάστηση, αλλά και σε αμμώδεις οικοτόπους. Κινείται κυρίως στο έδαφος, σκαρφαλώνει όμως και σε βράχους ή χαμηλούς θάμνους. Είναι ημερόβια και το καλοκαίρι δραστηριοποιείται περισσότερο το πρωί και το απόγευμα, αποφεύγοντας την έντονη μεσημεριανή ζέστη.
Τρέφεται κυρίως με έντομα, αράχνες, μικρά σαλιγκάρια και άλλα ασπόνδυλα. Τα θηλυκά γεννούν συνήθως 1–5 αυγά, συχνά δύο φορές τον χρόνο. Όπως πολλές σαύρες, μπορεί να αποβάλει μέρος της ουράς της όταν συλληφθεί από θηρευτή, εξασφαλίζοντας χρόνο για να διαφύγει. Δεν διαθέτει δηλητήριο και είναι ακίνδυνη για τον άνθρωπο.
Η υποβάθμιση των ενδιαιτημάτων, η οικιστική και τουριστική ανάπτυξη, οι πυρκαγιές και η θήρευση από γάτες αποτελούν πιέσεις για τους πληθυσμούς της. Πρόσθετη ανησυχία προκαλεί η εγκατάσταση της ξενικής ιταλικής τοιχόσαυρας (Podarcis siculus) στα Χανιά, καθώς ενδέχεται να ανταγωνίζεται την κρητική σαύρα. Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης διερευνά τις επιπτώσεις και υλοποιεί δράσεις περιορισμού του εισβλητικού πληθυσμού.
