Φαράγγι Πηγάιδας
Μεγάλο καταπράσινο φαράγγι με πολύ στενά τοιχώματα που καταλήγει στη Ζούρβα. Η κατάβαση του απαιτεί σχοινί και πολλές ώρες καθώς κατά μήκος του υπάρχουν πολλές καταβάσεις.
Φαράγγια
Τα εκατοντάδες φαράγγια της Κρήτης αποτελούν ένα από τα χαρακτηριστικότερα στοιχεία του φυσικού της τοπίου. Η δημιουργία τους συνδέεται με τις γεωλογικές ανακατατάξεις και τη σταδιακή ανύψωση των ορεινών όγκων του νησιού. Παράλληλα, το νερό των ποταμών και των χειμάρρων διέβρωνε επί εκατομμύρια χρόνια τα ασβεστολιθικά πετρώματα, σχηματίζοντας βαθιές χαράδρες, στενά περάσματα και απότομα κατακόρυφα τοιχώματα.
Το εσωτερικό των φαραγγιών φιλοξενεί ιδιαίτερα οικοσυστήματα. Στις υγρότερες κοίτες αναπτύσσονται πλατάνια, κυπαρίσσια, πικροδάφνες και άλλα είδη βλάστησης, ενώ οι απόκρημνες πλαγιές προσφέρουν καταφύγιο σε αρπακτικά πουλιά και πολλά ακόμη είδη της κρητικής πανίδας. Εκεί όπου η κοίτη συναντά απότομες υψομετρικές διαφορές σχηματίζονται καταρράκτες, οι περισσότεροι από τους οποίους αποκτούν νερό έπειτα από έντονες βροχοπτώσεις ή κατά την άνοιξη.
Πολλά φαράγγια είναι κατάλληλα για απλή πεζοπορία, άλλα όμως είναι δύσβατα ή περιλαμβάνουν κατακόρυφες καταβάσεις και απαιτούν τεχνικό εξοπλισμό. Η τεχνική διάσχιση φαραγγιών, γνωστή ως canyoning, περιλαμβάνει χρήση σχοινιών, καταβάσεις με ραπέλ, κολύμβηση και κίνηση μέσα σε νερό. Πρέπει να πραγματοποιείται μόνο από άτομα με κατάλληλη εκπαίδευση ή με τη συνοδεία έμπειρων και πιστοποιημένων οδηγών. Η δυσκολία και η ασφάλεια κάθε διαδρομής μεταβάλλονται ανάλογα με την εποχή, τον καιρό και την ποσότητα του νερού.
Φαράγγια Χανίων
Η περιφερειακή ενότητα Χανίων διαθέτει το πυκνότερο δίκτυο φαραγγιών της Κρήτης, ιδιαίτερα στους νότιους πρόποδες των Λευκών Ορέων και στην επαρχία Σφακίων. Μία από τις ερμηνείες για την προέλευση του ονόματος «Σφακιά» το συνδέει με την αρχαία λέξη «σφαξ», που σημαίνει χάσμα γης ή φαράγγι, χωρίς όμως η ετυμολογία αυτή να θεωρείται οριστικά τεκμηριωμένη. Γνωστότερο είναι το φαράγγι της Σαμαριάς, το οποίο αποτελεί τον πυρήνα του Εθνικού Δρυμού Λευκών Ορέων. Η συνολική διαδρομή από το Ξυλόσκαλο, κοντά στο οροπέδιο του Ομαλού, έως την Αγία Ρουμέλη είναι περίπου 16 χιλιόμετρα. Στα Σφακιά βρίσκονται επίσης το εύκολα προσβάσιμο φαράγγι της Ίμβρου, το επιβλητικό φαράγγι της Αράδαινας, το Σφακιανό Φαράγγι και τα φαράγγια του Καλλικράτη, του Ασφένδου και της Τρυπητής. Στη δυτική πλευρά των Λευκών Ορέων ξεχωρίζουν το καταπράσινο φαράγγι της Αγίας Ειρήνης, κοντά στη Σούγια, το φαράγγι της Λισού, το Τοπολιανό και τα φαράγγια των Σηρικαρίων και του Κάμπου. Κοντά στην πόλη των Χανίων βρίσκονται το φαράγγι του Δικτάμου, το οδικά προσβάσιμο φαράγγι του Θερίσου και τα μικρότερα καταπράσινα φαράγγια των Μποριανών και του Κυδωνιού.
Φαράγγια Ρεθύμνου
Τα φαράγγια του Ρεθύμνου αναπτύσσονται ανάμεσα στις νότιες απολήξεις του Ψηλορείτη, στο όρος Κέντρος και στις ορεινές περιοχές που κατεβαίνουν προς το Νότιο Κρητικό Πέλαγος. Πολλά είναι εύκολα προσβάσιμα και συνδυάζουν την πεζοπορία με πλούσια βλάστηση, πηγές και τρεχούμενα νερά. Γνωστότερο είναι το Κουρταλιώτικο Φαράγγι, το οποίο διαρρέεται από τον Μεγάλο Ποταμό και καταλήγει στη λίμνη και στο φοινικόδασος της Πρέβελης. Στην ίδια ευρύτερη περιοχή βρίσκεται το φαράγγι του Κοτσυφού, βασικό φυσικό πέρασμα προς τον Πλακιά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης τα Κολλητά Φαράγγια κοντά στην Αργυρούπολη και το καταπράσινο φαράγγι του Αγίου Αντωνίου στην Πατσό. Κοντά στην πόλη του Ρεθύμνου βρίσκονται τα φαράγγια των Μύλων, των Βεδέρων και του Γάλλου, ενώ ανατολικότερα σχηματίζονται το Πρασανό φαράγγι και το φαράγγι των Πλατανιών. Οι διαδρομές διαφέρουν σημαντικά ως προς τη βατότητα και την ποσότητα νερού, ενώ ορισμένα τμήματα μπορεί να γίνουν επικίνδυνα μετά από έντονες βροχοπτώσεις.
Φαράγγια Ηρακλείου
Τα φαράγγια της περιφερειακής ενότητας Ηρακλείου σχηματίζονται κυρίως στους ορεινούς όγκους του Ψηλορείτη και των Αστερουσίων, αλλά και στις δυτικές απολήξεις της Δίκτης. Στα Αστερούσια κυριαρχεί το ξηρό και βραχώδες τοπίο, με φαράγγια που καταλήγουν σε απομονωμένες ακτές του Νότιου Κρητικού Πελάγους. Γνωστότερα πεζοπορικά φαράγγια είναι το Αγιοφάραγγο, το Μάρτσαλο και ο Τράφουλας, ενώ στην ίδια οροσειρά υπάρχουν πολλά τεχνικά φαράγγια με κατακόρυφες καταβάσεις και καταρράκτες. Στον Ψηλορείτη ξεχωρίζει το φαράγγι του Γάφαρη και το δάσος του Ρούβα. Στην ίδια ορεινή ζώνη βρίσκονται το φαράγγι του Κρουσώνα, το Βοριζανό και τα φαράγγια των Ασιτών. Οι διαδρομές αυτές συνδυάζουν το τραχύ ορεινό ανάγλυφο με δάση, πηγές και παλιές διαβάσεις που συνέδεαν τις βόρειες περιοχές με την ενδοχώρα του Ψηλορείτη. Κοντά στην πόλη του Ηρακλείου αναπτύσσεται το ενιαίο οικοσύστημα των φαραγγιών του Καρτερού, του Κουναβιανού και του Αρχανιώτικου, ενώ δυτικότερα βρίσκονται τα φαράγγια του Αλμυρού και του Βενεράτου. Στις δυτικές πλαγιές της Δίκτης σχηματίζονται τα φαράγγια της Ρόζας και της Αμπέλου, ενώ κοντά στη Χερσόνησο βρίσκεται το φαράγγι του Αποσελέμη.
Φαράγγια Λασιθίου
Στην ξηροθερμική Ανατολική Κρήτη τα περισσότερα φαράγγια παραμένουν χωρίς νερό κατά τους θερινούς μήνες. Υπάρχουν όμως και καταπράσινες διαδρομές με πηγές και καταρράκτες, χαρακτηριστικότερο παράδειγμα των οποίων είναι το φαράγγι του Ρίχτη. Τα φαράγγια του Λασιθίου αναπτύσσονται κυρίως στους ορεινούς όγκους της Δίκτης και της Θρυπτής, στο ορεινό Μιραμπέλο και στην περιοχή της Σητείας. Στη Δίκτη ξεχωρίζουν το φαράγγι της Σαρακίνας κοντά στους Μύθους της Ιεράπετρας, το φαράγγι της Κριτσάς, του Αδριανού, της Καλαμαύκας και ο Χαυγάς του Οροπεδίου Λασιθίου. Στη Θρυπτή, ανάμεσα σε βραχώδεις και πευκόφυτες πλαγιές, βρίσκονται τα φαράγγια των Πεύκων, του Ορεινού, των Αχλιών και του Μυλωνά, αρκετά από τα οποία σχηματίζουν εποχικούς καταρράκτες. Στην περιοχή της Ζάκρου δεσπόζει το φαράγγι των Νεκρών, που ονομάστηκε έτσι από τους μινωικούς τάφους που βρέθηκαν στις σπηλιές των τοιχωμάτων του. Κοντά του βρίσκονται τα φαράγγια Κατσουνάκι, του Λαμνωνίου, της Αγίας Ειρήνης και των Περβολακίων. Στο ορεινό Μιραμπέλο συναντώνται τα φαράγγια του Κουρούκουλου, του Χαυγά πάνω από την Πλάκα και της Σκοτεινής. Στο Λασίθι βρίσκεται επίσης το επιβλητικό τεχνικό φαράγγι του Χα, μία από τις απαιτητικότερες καταβάσεις canyoning στην Κρήτη.
Φαράγγι Σκινιά (Μαυρογιάννη)
Μικρό φαράγγι που ξεκινάει από το το χωριό Σκινιάς του Άνω Μιραμπέλου και καταλήγει μετά από μια φιδογυριστή διαδρομή στην παραλία Αυλάκι στα Βλυχάδια. Είναι γενικά ξηρό με χαμηλή βλάστηση, ενώ η πορεία μέσα σε αυτό δεν είναι ιδιαίτερα απαιτητική.
Φαράγγι Κούμος
Το Φαράγγι του Κούμου βρίσκεται στην περιοχή των Καπετανιανών και καταλήγει κοντά στον Άγιο Ιωάννη, σε μια περιοχή γεμάτη πεύκα. Είναι άγνωστο φαράγγι και η διάσχισή του απαιτεί τεχνικό εξοπλισμό. Είναι γενικά ξερό αλλά μετά από έντονες βροχοπτώσεις δημιουργούνται καταρράκτες.
Φαράγγι Ρέχτας στα Κολοκάσια
Στο χαμηλότερο σημείο του ερειπωμένου σήμερα οικισμού Κολοκάσια Σφακίων στο ναό της Παναγίας σχηματίζεται δειλά δειλά ένα ρέμα. Το ρέμα αυτό μαζεύει τα νερά όλης της μικρής λαγκαδιάς του χωριού. Αφού περάσει τον ελαιώνα του χωριού μετατρέπεται σε ένα μικρό αλλά άγριο φαράγγι που ονομάζεται Ρέχτας ή Ρέκτας. Το όνομά του σημαίνει στο τοπικό γλωσσικό ιδίωμα καταρράκτης. Λίγα μέτρα από το ξεκίνημά του το φαράγγι δημιουργεί όντως ένα εντυπωσιακό καταρράκτη 20 περίπου μέτρων που δίνει το όνομά του στην περιοχή.
Φαράγγι Πρινιά (Λαγούτα)
Δίπλα και παράλληλα στον σύγχρονο αυτοκινητόδρομο που συνδέει το Ηράκλειο με τη Μεσαρά, ανάμεσα στα χωριά Αυγενική και Πρινιάς, σχηματίζεται το πολύ όμορφο φαράγγι του Πρινιά. Η κατάβαση του φαραγγιού απαιτεί τη χρήση σκοινιών, καθώς δημιουργεί απότομες καταβάσεις. Παρόλα αυτά μπορείτε να θαυμάσετε μέρος του περπατώντας ανάποδα από την έξοδό του στην περιοχή Γιάννουλες.
Φαράγγι Πετριγιάρι
Το Πετριγιάρι είναι ένα μικρό και άγριο φαράγγι που σχηματίζεται παράλληλα και ανατολικά με το άγριο φαράγγι του Κακοπέρατου, στα νότια παράλια της κεντρικής Κρήτης στα Αστερούσια Όρη. Το φαράγγι είναι προσβάσιμο μόνο με τεχνικό εξοπλισμό (canyoning) με το μέγιστο ραπέλ να είναι περίπου 15m. Το φαράγγι καταλήγει σε ένα καταπληκτικό μικροσκοπικό παραλιάκι με σπηλιές και κρυστάλλινα καταγάλανα νερά.
Φαράγγι Ριζόπετρο
Στη νοτιοανατολική πλευρά του όρους Σανίδα, κοντά στο χωριό Σκούρβουλα, σχηματίζεται το μικρό και πολύ άγριο τεχνικό φαράγγι του Ριζόπετρου. Το φαράγγι τερματίζει κοντά στο φράγμα της Φανερωμένης, στο οποίο καταλήγει και το νερό του, μετά από μια πολύ εντυπωσιακή κατάβαση συνολικού ύψους 60μ.
Φαράγγι Πατσόπουλου
Το παντελώς άγνωστο φαράγγι Κουρούκουλος ξεκινάει από το σχεδόν ερειπωμένο (3 κάτοικοι) χωριό Αγαλιανό στην επαρχία Μεραμπέλου Λασιθίου. Από το χωριό και ακολουθώντας παλιό μονοπάτι μπαίνουμε στην κοίτη η οποία είναι βατή για πεζοπορία σε όλο της το μήκος.
