Φαράγγι Βεδέρων
Το καταπράσινο φαράγγι των Βεδέρων ξεκινά από τον οικισμό Φρατζεσκιανά μετόχια, περνάει δίπλα από τον οικισμό Βεδέροι και καταλήγει στην παραλία του Γερανίου μετά από 7km.
Φαράγγια
Τα εκατοντάδες φαράγγια της Κρήτης αποτελούν ένα από τα χαρακτηριστικότερα στοιχεία του φυσικού της τοπίου. Η δημιουργία τους συνδέεται με τις γεωλογικές ανακατατάξεις και τη σταδιακή ανύψωση των ορεινών όγκων του νησιού. Παράλληλα, το νερό των ποταμών και των χειμάρρων διέβρωνε επί εκατομμύρια χρόνια τα ασβεστολιθικά πετρώματα, σχηματίζοντας βαθιές χαράδρες, στενά περάσματα και απότομα κατακόρυφα τοιχώματα.
Το εσωτερικό των φαραγγιών φιλοξενεί ιδιαίτερα οικοσυστήματα. Στις υγρότερες κοίτες αναπτύσσονται πλατάνια, κυπαρίσσια, πικροδάφνες και άλλα είδη βλάστησης, ενώ οι απόκρημνες πλαγιές προσφέρουν καταφύγιο σε αρπακτικά πουλιά και πολλά ακόμη είδη της κρητικής πανίδας. Εκεί όπου η κοίτη συναντά απότομες υψομετρικές διαφορές σχηματίζονται καταρράκτες, οι περισσότεροι από τους οποίους αποκτούν νερό έπειτα από έντονες βροχοπτώσεις ή κατά την άνοιξη.
Πολλά φαράγγια είναι κατάλληλα για απλή πεζοπορία, άλλα όμως είναι δύσβατα ή περιλαμβάνουν κατακόρυφες καταβάσεις και απαιτούν τεχνικό εξοπλισμό. Η τεχνική διάσχιση φαραγγιών, γνωστή ως canyoning, περιλαμβάνει χρήση σχοινιών, καταβάσεις με ραπέλ, κολύμβηση και κίνηση μέσα σε νερό. Πρέπει να πραγματοποιείται μόνο από άτομα με κατάλληλη εκπαίδευση ή με τη συνοδεία έμπειρων και πιστοποιημένων οδηγών. Η δυσκολία και η ασφάλεια κάθε διαδρομής μεταβάλλονται ανάλογα με την εποχή, τον καιρό και την ποσότητα του νερού.
Φαράγγια Χανίων
Η περιφερειακή ενότητα Χανίων διαθέτει το πυκνότερο δίκτυο φαραγγιών της Κρήτης, ιδιαίτερα στους νότιους πρόποδες των Λευκών Ορέων και στην επαρχία Σφακίων. Μία από τις ερμηνείες για την προέλευση του ονόματος «Σφακιά» το συνδέει με την αρχαία λέξη «σφαξ», που σημαίνει χάσμα γης ή φαράγγι, χωρίς όμως η ετυμολογία αυτή να θεωρείται οριστικά τεκμηριωμένη. Γνωστότερο είναι το φαράγγι της Σαμαριάς, το οποίο αποτελεί τον πυρήνα του Εθνικού Δρυμού Λευκών Ορέων. Η συνολική διαδρομή από το Ξυλόσκαλο, κοντά στο οροπέδιο του Ομαλού, έως την Αγία Ρουμέλη είναι περίπου 16 χιλιόμετρα. Στα Σφακιά βρίσκονται επίσης το εύκολα προσβάσιμο φαράγγι της Ίμβρου, το επιβλητικό φαράγγι της Αράδαινας, το Σφακιανό Φαράγγι και τα φαράγγια του Καλλικράτη, του Ασφένδου και της Τρυπητής. Στη δυτική πλευρά των Λευκών Ορέων ξεχωρίζουν το καταπράσινο φαράγγι της Αγίας Ειρήνης, κοντά στη Σούγια, το φαράγγι της Λισού, το Τοπολιανό και τα φαράγγια των Σηρικαρίων και του Κάμπου. Κοντά στην πόλη των Χανίων βρίσκονται το φαράγγι του Δικτάμου, το οδικά προσβάσιμο φαράγγι του Θερίσου και τα μικρότερα καταπράσινα φαράγγια των Μποριανών και του Κυδωνιού.
Φαράγγια Ρεθύμνου
Τα φαράγγια του Ρεθύμνου αναπτύσσονται ανάμεσα στις νότιες απολήξεις του Ψηλορείτη, στο όρος Κέντρος και στις ορεινές περιοχές που κατεβαίνουν προς το Νότιο Κρητικό Πέλαγος. Πολλά είναι εύκολα προσβάσιμα και συνδυάζουν την πεζοπορία με πλούσια βλάστηση, πηγές και τρεχούμενα νερά. Γνωστότερο είναι το Κουρταλιώτικο Φαράγγι, το οποίο διαρρέεται από τον Μεγάλο Ποταμό και καταλήγει στη λίμνη και στο φοινικόδασος της Πρέβελης. Στην ίδια ευρύτερη περιοχή βρίσκεται το φαράγγι του Κοτσυφού, βασικό φυσικό πέρασμα προς τον Πλακιά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης τα Κολλητά Φαράγγια κοντά στην Αργυρούπολη και το καταπράσινο φαράγγι του Αγίου Αντωνίου στην Πατσό. Κοντά στην πόλη του Ρεθύμνου βρίσκονται τα φαράγγια των Μύλων, των Βεδέρων και του Γάλλου, ενώ ανατολικότερα σχηματίζονται το Πρασανό φαράγγι και το φαράγγι των Πλατανιών. Οι διαδρομές διαφέρουν σημαντικά ως προς τη βατότητα και την ποσότητα νερού, ενώ ορισμένα τμήματα μπορεί να γίνουν επικίνδυνα μετά από έντονες βροχοπτώσεις.
Φαράγγια Ηρακλείου
Τα φαράγγια της περιφερειακής ενότητας Ηρακλείου σχηματίζονται κυρίως στους ορεινούς όγκους του Ψηλορείτη και των Αστερουσίων, αλλά και στις δυτικές απολήξεις της Δίκτης. Στα Αστερούσια κυριαρχεί το ξηρό και βραχώδες τοπίο, με φαράγγια που καταλήγουν σε απομονωμένες ακτές του Νότιου Κρητικού Πελάγους. Γνωστότερα πεζοπορικά φαράγγια είναι το Αγιοφάραγγο, το Μάρτσαλο και ο Τράφουλας, ενώ στην ίδια οροσειρά υπάρχουν πολλά τεχνικά φαράγγια με κατακόρυφες καταβάσεις και καταρράκτες. Στον Ψηλορείτη ξεχωρίζει το φαράγγι του Γάφαρη και το δάσος του Ρούβα. Στην ίδια ορεινή ζώνη βρίσκονται το φαράγγι του Κρουσώνα, το Βοριζανό και τα φαράγγια των Ασιτών. Οι διαδρομές αυτές συνδυάζουν το τραχύ ορεινό ανάγλυφο με δάση, πηγές και παλιές διαβάσεις που συνέδεαν τις βόρειες περιοχές με την ενδοχώρα του Ψηλορείτη. Κοντά στην πόλη του Ηρακλείου αναπτύσσεται το ενιαίο οικοσύστημα των φαραγγιών του Καρτερού, του Κουναβιανού και του Αρχανιώτικου, ενώ δυτικότερα βρίσκονται τα φαράγγια του Αλμυρού και του Βενεράτου. Στις δυτικές πλαγιές της Δίκτης σχηματίζονται τα φαράγγια της Ρόζας και της Αμπέλου, ενώ κοντά στη Χερσόνησο βρίσκεται το φαράγγι του Αποσελέμη.
Φαράγγια Λασιθίου
Στην ξηροθερμική Ανατολική Κρήτη τα περισσότερα φαράγγια παραμένουν χωρίς νερό κατά τους θερινούς μήνες. Υπάρχουν όμως και καταπράσινες διαδρομές με πηγές και καταρράκτες, χαρακτηριστικότερο παράδειγμα των οποίων είναι το φαράγγι του Ρίχτη. Τα φαράγγια του Λασιθίου αναπτύσσονται κυρίως στους ορεινούς όγκους της Δίκτης και της Θρυπτής, στο ορεινό Μιραμπέλο και στην περιοχή της Σητείας. Στη Δίκτη ξεχωρίζουν το φαράγγι της Σαρακίνας κοντά στους Μύθους της Ιεράπετρας, το φαράγγι της Κριτσάς, του Αδριανού, της Καλαμαύκας και ο Χαυγάς του Οροπεδίου Λασιθίου. Στη Θρυπτή, ανάμεσα σε βραχώδεις και πευκόφυτες πλαγιές, βρίσκονται τα φαράγγια των Πεύκων, του Ορεινού, των Αχλιών και του Μυλωνά, αρκετά από τα οποία σχηματίζουν εποχικούς καταρράκτες. Στην περιοχή της Ζάκρου δεσπόζει το φαράγγι των Νεκρών, που ονομάστηκε έτσι από τους μινωικούς τάφους που βρέθηκαν στις σπηλιές των τοιχωμάτων του. Κοντά του βρίσκονται τα φαράγγια Κατσουνάκι, του Λαμνωνίου, της Αγίας Ειρήνης και των Περβολακίων. Στο ορεινό Μιραμπέλο συναντώνται τα φαράγγια του Κουρούκουλου, του Χαυγά πάνω από την Πλάκα και της Σκοτεινής. Στο Λασίθι βρίσκεται επίσης το επιβλητικό τεχνικό φαράγγι του Χα, μία από τις απαιτητικότερες καταβάσεις canyoning στην Κρήτη.
Φαράγγι Έλιγκα
Το φαράγγι του Έλιγκα είναι ένα μνημείο φυσικής ομορφιάς και βρίσκεται στη δυτική πλάγια της κορυφής του βουνού Κούπα της οροσειράς Δείκτη, κοντά στο χωριό Μηλιαράδω στην Έμπαρο. Είναι ουσιαστικά ένας ψηλός καταρράκτης με εννέα καταβάσεις, ιδανικός για canyoning, και με απίστευτους γεωλογικούς σχηματισμούς. Η υψομετρική διαφορά εισόδου – εξόδου είναι περίπου 230m.
Απιδιανό Φαράγγι
Στο απώτερο και ξηρότερο άκρο της Κρήτης στο παραλιακό χωριό Γούδουρας Σητείας συναντάμε μια σειρά από τέσσερα φαράγγια μοναδικής ομορφιάς. Και τα τέσσερα είναι καθαρά τεχνικά και η κατάβασή τους απαιτεί σχοινί. Το ανατολικότερο από αυτά τα φαράγγια, ονομάζεται Αμμουδοσέλια και είναι το μεγαλύτερο όλων και το πλέον εντυπωσιακό (είναι γνωστό κι ως Φαράγγι Γούδουρα). Στην ουσία αποτελεί τη συνέχεια και το κάτω τμήμα του πολύ μεγάλου Απιδιανού φαραγγιού.
Φαράγγι Αμπέλου
Το φαράγγι της Αμπέλου βρίσκεται νοτιοανατολικά του οικισμού των Γωνιών, περίπου 1 χλμ από τα νότια όρια του οικισμού. Η προσέγγιση του γίνεται εύκολα με αγροτικό δρόμο ο οποίος διασχίζει το φαράγγι σε όλο το μήκος του παράλληλα με την κοίτη του, που είναι παραπόταμος του ποταμού Αποσελέμη.
Φαράγγι Χαυγάς Καβουσίου
Ο Χαυγάς ξεκινάει κοντά από τον Μινωικό οικισμό του Αζοριά και τερματίζει την πορεία του στο Καβούσι με μήκος μόλις 700μ. Η διάσχισή του μέσα από το ρέμα του απαιτεί τεχνικά μέσα (εξοπλισμός Canyoning) καθώς στην πορεία του σχηματίζονται 6 πανέμορφους καταρράκτες, από τους οποίους ο μεγαλύτερος έχει ύψος 20 μέτρα κι έχουν νερό το χειμώνα.
Ξεροφάραγγο Καλαμίου
Το Ξεροφάραγγο βρίσκεται νότια του χωριού Καλάμι Βιάννου, 75km νοτιοανατολικά του Ηρακλείου. Είναι ένα μικρό φαράγγι ιδανικό για canyoning (γνωστό στους canyoners ως Καλάμι ΙΙ) που τερματίζει πολύ κοντά στην παλιά εκκλησία της Παναγιάς της Κεραλιμενιώτισσας, όπου τερματίζει και το φαράγγι του Καλαμιού.
Κισσανό Φαράγγι
Το Κισσανό φαράγγι βρίσκεται 1km βόρεια του χωριό Κισσός της επαρχίας Αγίου Βασιλείου και 34km νοτιοανατολικά του Ρεθύμνου, ενώνοντας το μικρό χωριό με το οροπέδιο του Γιους Κάμπου. Είναι ένα μικρό, αλλά όμορφο φαράγγι, μέσα από το οποίο διασχίζει σε ένα σημείο ο επαρχιακός δρόμος που οδηγεί από τον Κισσό στο Γιους Κάμπο.
Φαράγγι Χαυγάς (Πλάκα)
Το όνομα Χαυγάς, καθώς και παραφθορές αυτού (π.χ. Χαυγούδι, Χα), είναι πολύ κοινό στα φαράγγια της Ανατολικής Κρήτης. Ένα λοιπόν ακόμη Κρητικό φαράγγι με το όνομα Χαυγάς βρίσκεται πάνω από την Πλάκα Μιραμπέλου. Το φαράγγι ξεκινάει ανατολικά της Φουρνής, από όπου μαζεύει και το μεγαλύτερο μέρος νερού, περνάει κάτω από το χωριό Χαυγάς και καταλήγει στην Πλάκα.
