Φαράγγι Κρουσώνα
Το φαράγγι του Κρουσσώνα ή της Γαϊδουροράχης βρίσκεται 3km δυτικά του Κρουσσώνα Ηρακλείου και διασχίζει τον Ψηλορείτη. Ονομάζεται έτσι από το σχήμα του βουνού, που μακρυά θυμίζει καμπούρα γαιδάρου.
Φαράγγια
Τα εκατοντάδες φαράγγια της Κρήτης αποτελούν ένα από τα χαρακτηριστικότερα στοιχεία του φυσικού της τοπίου. Η δημιουργία τους συνδέεται με τις γεωλογικές ανακατατάξεις και τη σταδιακή ανύψωση των ορεινών όγκων του νησιού. Παράλληλα, το νερό των ποταμών και των χειμάρρων διέβρωνε επί εκατομμύρια χρόνια τα ασβεστολιθικά πετρώματα, σχηματίζοντας βαθιές χαράδρες, στενά περάσματα και απότομα κατακόρυφα τοιχώματα.
Το εσωτερικό των φαραγγιών φιλοξενεί ιδιαίτερα οικοσυστήματα. Στις υγρότερες κοίτες αναπτύσσονται πλατάνια, κυπαρίσσια, πικροδάφνες και άλλα είδη βλάστησης, ενώ οι απόκρημνες πλαγιές προσφέρουν καταφύγιο σε αρπακτικά πουλιά και πολλά ακόμη είδη της κρητικής πανίδας. Εκεί όπου η κοίτη συναντά απότομες υψομετρικές διαφορές σχηματίζονται καταρράκτες, οι περισσότεροι από τους οποίους αποκτούν νερό έπειτα από έντονες βροχοπτώσεις ή κατά την άνοιξη.
Πολλά φαράγγια είναι κατάλληλα για απλή πεζοπορία, άλλα όμως είναι δύσβατα ή περιλαμβάνουν κατακόρυφες καταβάσεις και απαιτούν τεχνικό εξοπλισμό. Η τεχνική διάσχιση φαραγγιών, γνωστή ως canyoning, περιλαμβάνει χρήση σχοινιών, καταβάσεις με ραπέλ, κολύμβηση και κίνηση μέσα σε νερό. Πρέπει να πραγματοποιείται μόνο από άτομα με κατάλληλη εκπαίδευση ή με τη συνοδεία έμπειρων και πιστοποιημένων οδηγών. Η δυσκολία και η ασφάλεια κάθε διαδρομής μεταβάλλονται ανάλογα με την εποχή, τον καιρό και την ποσότητα του νερού.
Φαράγγια Χανίων
Η περιφερειακή ενότητα Χανίων διαθέτει το πυκνότερο δίκτυο φαραγγιών της Κρήτης, ιδιαίτερα στους νότιους πρόποδες των Λευκών Ορέων και στην επαρχία Σφακίων. Μία από τις ερμηνείες για την προέλευση του ονόματος «Σφακιά» το συνδέει με την αρχαία λέξη «σφαξ», που σημαίνει χάσμα γης ή φαράγγι, χωρίς όμως η ετυμολογία αυτή να θεωρείται οριστικά τεκμηριωμένη. Γνωστότερο είναι το φαράγγι της Σαμαριάς, το οποίο αποτελεί τον πυρήνα του Εθνικού Δρυμού Λευκών Ορέων. Η συνολική διαδρομή από το Ξυλόσκαλο, κοντά στο οροπέδιο του Ομαλού, έως την Αγία Ρουμέλη είναι περίπου 16 χιλιόμετρα. Στα Σφακιά βρίσκονται επίσης το εύκολα προσβάσιμο φαράγγι της Ίμβρου, το επιβλητικό φαράγγι της Αράδαινας, το Σφακιανό Φαράγγι και τα φαράγγια του Καλλικράτη, του Ασφένδου και της Τρυπητής. Στη δυτική πλευρά των Λευκών Ορέων ξεχωρίζουν το καταπράσινο φαράγγι της Αγίας Ειρήνης, κοντά στη Σούγια, το φαράγγι της Λισού, το Τοπολιανό και τα φαράγγια των Σηρικαρίων και του Κάμπου. Κοντά στην πόλη των Χανίων βρίσκονται το φαράγγι του Δικτάμου, το οδικά προσβάσιμο φαράγγι του Θερίσου και τα μικρότερα καταπράσινα φαράγγια των Μποριανών και του Κυδωνιού.
Φαράγγια Ρεθύμνου
Τα φαράγγια του Ρεθύμνου αναπτύσσονται ανάμεσα στις νότιες απολήξεις του Ψηλορείτη, στο όρος Κέντρος και στις ορεινές περιοχές που κατεβαίνουν προς το Νότιο Κρητικό Πέλαγος. Πολλά είναι εύκολα προσβάσιμα και συνδυάζουν την πεζοπορία με πλούσια βλάστηση, πηγές και τρεχούμενα νερά. Γνωστότερο είναι το Κουρταλιώτικο Φαράγγι, το οποίο διαρρέεται από τον Μεγάλο Ποταμό και καταλήγει στη λίμνη και στο φοινικόδασος της Πρέβελης. Στην ίδια ευρύτερη περιοχή βρίσκεται το φαράγγι του Κοτσυφού, βασικό φυσικό πέρασμα προς τον Πλακιά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης τα Κολλητά Φαράγγια κοντά στην Αργυρούπολη και το καταπράσινο φαράγγι του Αγίου Αντωνίου στην Πατσό. Κοντά στην πόλη του Ρεθύμνου βρίσκονται τα φαράγγια των Μύλων, των Βεδέρων και του Γάλλου, ενώ ανατολικότερα σχηματίζονται το Πρασανό φαράγγι και το φαράγγι των Πλατανιών. Οι διαδρομές διαφέρουν σημαντικά ως προς τη βατότητα και την ποσότητα νερού, ενώ ορισμένα τμήματα μπορεί να γίνουν επικίνδυνα μετά από έντονες βροχοπτώσεις.
Φαράγγια Ηρακλείου
Τα φαράγγια της περιφερειακής ενότητας Ηρακλείου σχηματίζονται κυρίως στους ορεινούς όγκους του Ψηλορείτη και των Αστερουσίων, αλλά και στις δυτικές απολήξεις της Δίκτης. Στα Αστερούσια κυριαρχεί το ξηρό και βραχώδες τοπίο, με φαράγγια που καταλήγουν σε απομονωμένες ακτές του Νότιου Κρητικού Πελάγους. Γνωστότερα πεζοπορικά φαράγγια είναι το Αγιοφάραγγο, το Μάρτσαλο και ο Τράφουλας, ενώ στην ίδια οροσειρά υπάρχουν πολλά τεχνικά φαράγγια με κατακόρυφες καταβάσεις και καταρράκτες. Στον Ψηλορείτη ξεχωρίζει το φαράγγι του Γάφαρη και το δάσος του Ρούβα. Στην ίδια ορεινή ζώνη βρίσκονται το φαράγγι του Κρουσώνα, το Βοριζανό και τα φαράγγια των Ασιτών. Οι διαδρομές αυτές συνδυάζουν το τραχύ ορεινό ανάγλυφο με δάση, πηγές και παλιές διαβάσεις που συνέδεαν τις βόρειες περιοχές με την ενδοχώρα του Ψηλορείτη. Κοντά στην πόλη του Ηρακλείου αναπτύσσεται το ενιαίο οικοσύστημα των φαραγγιών του Καρτερού, του Κουναβιανού και του Αρχανιώτικου, ενώ δυτικότερα βρίσκονται τα φαράγγια του Αλμυρού και του Βενεράτου. Στις δυτικές πλαγιές της Δίκτης σχηματίζονται τα φαράγγια της Ρόζας και της Αμπέλου, ενώ κοντά στη Χερσόνησο βρίσκεται το φαράγγι του Αποσελέμη.
Φαράγγια Λασιθίου
Στην ξηροθερμική Ανατολική Κρήτη τα περισσότερα φαράγγια παραμένουν χωρίς νερό κατά τους θερινούς μήνες. Υπάρχουν όμως και καταπράσινες διαδρομές με πηγές και καταρράκτες, χαρακτηριστικότερο παράδειγμα των οποίων είναι το φαράγγι του Ρίχτη. Τα φαράγγια του Λασιθίου αναπτύσσονται κυρίως στους ορεινούς όγκους της Δίκτης και της Θρυπτής, στο ορεινό Μιραμπέλο και στην περιοχή της Σητείας. Στη Δίκτη ξεχωρίζουν το φαράγγι της Σαρακίνας κοντά στους Μύθους της Ιεράπετρας, το φαράγγι της Κριτσάς, του Αδριανού, της Καλαμαύκας και ο Χαυγάς του Οροπεδίου Λασιθίου. Στη Θρυπτή, ανάμεσα σε βραχώδεις και πευκόφυτες πλαγιές, βρίσκονται τα φαράγγια των Πεύκων, του Ορεινού, των Αχλιών και του Μυλωνά, αρκετά από τα οποία σχηματίζουν εποχικούς καταρράκτες. Στην περιοχή της Ζάκρου δεσπόζει το φαράγγι των Νεκρών, που ονομάστηκε έτσι από τους μινωικούς τάφους που βρέθηκαν στις σπηλιές των τοιχωμάτων του. Κοντά του βρίσκονται τα φαράγγια Κατσουνάκι, του Λαμνωνίου, της Αγίας Ειρήνης και των Περβολακίων. Στο ορεινό Μιραμπέλο συναντώνται τα φαράγγια του Κουρούκουλου, του Χαυγά πάνω από την Πλάκα και της Σκοτεινής. Στο Λασίθι βρίσκεται επίσης το επιβλητικό τεχνικό φαράγγι του Χα, μία από τις απαιτητικότερες καταβάσεις canyoning στην Κρήτη.
Φαράγγι Κουδουμή
Το φαράγγι του Κουδουμή ονομάζεται και φαράγγι Τουρλωτής, καθώς η έξοδος του βρίσκεται κοντά στην Τουρλωτή και η είσοδος του στο μικρό οροπέδιο του Μονοκαρά, μερικά χιλιόμετρα νοτιότερα. Εντύπωση προκαλούν οι σχηματισμοί των βράχων, όπως και η ανθισμένη φύση την άνοιξη.
Φαράγγι Σελλινάρι
Το φαράγγι στο Σελλινάρι βρίσκεται περίπου 45km ανατολικά του Ηρακλείου και 21km δυτικά του Αγίου Νικολάου, στις ανατολικές πλαγιές της Σελένας. Είναι πολύ γνωστό σε όλους τους Κρητικούς, καθώς μέσα από το φαράγγι διέρχεται η Εθνική Οδός Ηρακλείου-Αγίου Νικολάου, ενώ επίσης το φαράγγι ιστορικά αποτελούσε το φυσικό πέρασμα από την περιοχή του Λασιθίου προς το Ηράκλειο.
Καρινιώτικο Φαράγγι
Παρά το ότι κανείς δεν κάνει τον κόπο να πάει μέχρι εκεί η περιοχή που περιβάλλει το φαράγγι είναι μοναδικού φυσικού κάλλους με ένα από τα πιο εντυπωσιακά δρυοδάση της Κρήτης με πανάρχαιους εντυπωσιακά μεγάλους δρύες. Το Καρινιώτικο φαράγγι είναι από τα ελάχιστα στην Κρήτη που σχηματίζονται σε έδαφος Φλύσχη κι όχι σε Ασβεστόλιθο.
Φαράγγι Ελυγιάς (Βαλαχά)
Το φαράγγι του Βαλαχά βρίσκεται στα νότια του νομού Ηρακλείου και στην έξοδό του σχηματίζεται η πανέμορφη παραλία της Ελυγιάς. Η ψηλότερη κατάβαση έχει ύψος 50μ και απαιτούνται 4 ώρες για την διάσχισή του (μόνο με τεχνικό εξοπλισμό).
Φαράγγι Γούλας
Το φαράγγι της Γούλας ξεκινάει νότια του οικισμού Καπετανιανά και καταλήγει στον Άγιο Ιωάννη. Όπως και τα άλλα δύο της περιοχής (Κούμος και Γεράκια) είναι απροσπέλαστο χωρίς εξοπλισμό canyoning.
Φαράγγι Ξερόκαμπου (Λαμνώνι)
Το φαράγγι του Ξηρόκαμπου – Ζίρου, το οποίο ονομάζεται και φαράγγι Λαμνώνι, αποτελεί ένα από τα πλέον άνυδρα φαράγγια της Ανατολικής Κρήτης. Η διάβαση του διαρκεί περίπου 2 ώρες και η κατάβαση του είναι αρκετά εύκολη και ομαλή. Το φαράγγι έχει χαρακτηριστική άγρια ομορφιά, με γυμνά ψηλά τοιχώματα και χαμηλή βλάστηση. Καθ’όλη τη διάρκεια της διαδρομής, θα βλέπετε στον ορίζοντα το απέραντο γαλάζιο του Λιβυκού Πελάγους.
Φαράγγι Μίντρη
Το φαράγγι του Μύντρη (ή Μίντρη) ξεκινάει κοντά στο χωριό Φίλιπποι της Μεσαράς και καταλήγει στο λιμάνι του Τσούτσουρα, αφού διανύσει απόσταση 6km. Είναι πολύ ανοικτό φαράγγι, χωρίς κάθετα τοιχώματα.
