Τα ιερά δέντρα της Κρήτης συνδέονται με θρησκευτικές παραδόσεις, τοπικούς θρύλους και έθιμα που διατηρούν ιδιαίτερη σημασία για τις κοινότητες του νησιού. Δέντρα κοντά σε ναούς, μέσα σε μοναστήρια ή σε ξεχωριστές θέσεις του τοπίου γίνονται τόποι προσευχής και προσφοράς ταμάτων.

Η ιδιαίτερη θέση των δέντρων στις λατρευτικές αντιλήψεις της Κρήτης μαρτυρείται ήδη στη μινωική τέχνη. Παραστάσεις σε σφραγιστικά δαχτυλίδια ερμηνεύονται ως σκηνές δενδρολατρείας και συνδέονται με τη γονιμότητα και την αναγέννηση της φύσης. Οι ομοιότητες με νεότερα έθιμα έχουν ενδιαφέρον, χωρίς να αποδεικνύουν από μόνες τους αδιάκοπη συνέχεια των ίδιων τελετουργιών.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Αγία Μυρτιά στη μονή Παλιανής, κοντά στο Βενεράτο, η οποία συνδέεται με την παράδοση της Παναγίας και την προσφορά ταμάτων στα κλαδιά της. Ξεχωριστή θέση έχουν και οι μηλίτσες του Κόφινα, που συνδέονται με τοπικά θρησκευτικά έθιμα στα Αστερούσια.

Η αξία αυτών των δέντρων βρίσκεται τόσο στη φυσική τους παρουσία όσο και στις αφηγήσεις και τις πρακτικές που τα περιβάλλουν. Η διατήρησή τους προϋποθέτει σεβασμό στις τοπικές παραδόσεις και φροντίδα ώστε οι επισκέψεις και οι προσφορές να μην προκαλούν φθορές στον κορμό, στα κλαδιά και στις ρίζες τους.