Μονή Βαρσαμόνερου στα Βορίζια
Η έρημη Μονή Βαρσαμόνερου βρίσκεται περίπου 53km νοτιοδυτικά του Ηρακλείου, στις νότιες υπερώιες του Ψηλορείτη. Ήταν κτισμένη σε μια πανοραμική περιοχή κοντά στα Βορίζια, με απεριόριστη θέα στην πεδιάδα της Μεσαράς.
Ζαρός
Ο Ζαρός είναι μια γραφική κωμόπολη στις νότιες πλαγιές του Ψηλορείτη, περίπου 46 χλμ. νοτιοδυτικά του Ηρακλείου. Η περιοχή είναι γνωστή για τις πλούσιες πηγές, τα τρεχούμενα νερά και την εύφορη κοιλάδα που απλώνεται γύρω από τον οικισμό. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, ακόμη και το όνομα του Ζαρού συνδέεται με την αφθονία του νερού.
Η κοιλάδα κατοικείται από την αρχαιότητα. Στην τοποθεσία Κούρτες έχει εντοπιστεί μινωικός οικισμός, ενώ σε διάφορα σημεία της περιοχής σώζονται κατάλοιπα του μεγάλου υδραγωγείου που μετέφερε νερό στη Ρωμαϊκή Γόρτυνα. Τη μακρόχρονη σχέση του τόπου με το νερό θυμίζουν οι παλιοί νερόμυλοι, οι πηγές και η γραφική λίμνη Βοτόμος. Το νερό εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό στοιχείο της τοπικής οικονομίας, μέσα από τις καλλιέργειες, την εμφιάλωση και τις μονάδες εκτροφής πέστροφας.
Γύρω από τον Ζαρό βρίσκονται σημαντικά θρησκευτικά μνημεία, όπως η Μονή Βροντησίου, η Μονή Αγίου Νικολάου, η Μονή Βαρσαμόνερου και η σκήτη του Οσίου Ευθυμίου.
Ο Ζαρός αποτελεί επίσης εξαιρετική αφετηρία για πεζοπορία. Από τη λίμνη Βοτόμος ξεκινά το μονοπάτι που διασχίζει το φαράγγι του Γάφαρη και οδηγεί στο δάσος του Ρούβα. Στην ευρύτερη περιοχή περνούν διαδρομές του ευρωπαϊκού μονοπατιού Ε4, ενώ νοτιότερα βρίσκεται η λίμνη της Φανερωμένης.
- 1
- 2
Μνημειακή Ελιά της Παλιάμας
Η Μνημειακή Ελιά της Παλιάμας βρίσκεται στη θέση Τρυπητή, κοντά στον εγκαταλελειμμένο οικισμό Παλιάμα Μορονίου. Έχει ανακηρυχθεί μνημειακή από τον Σύνδεσμο Ελαιοκομικών Δήμων Κρήτης λόγω του εντυπωσιακού μεγέθους, της ιδιαίτερης μορφής και του έντονου αναγλύφου του κορμού της. Η ηλικία της εκτιμάται περίπου στα 3.000 χρόνια.
Μονοπάτι Ε4 Δάσος Ρούβα - Γυριστή - Πρίνος - Ασίτες
Αυτό το τμήμα του μονοπατιού Ε4 συνδέει τον πυρήνα του Δάσους του Ρούβα με τις ανατολικές περιοχές του Ψηλορείτη και δίνει τη θέση του στην επόμενη διαδρομή που διασχίζει τις εύφορες πεδιάδες του νομού Ηρακλείου. Είναι αρκετά κουραστικό, καθώς ανεβαίνει από υψόμετρο 950μ στα 1779m και στη συνέχεια κατεβαίνει στα 490m. Η διαδρομή προσφέρει ωραίες εικόνες από πρινοδάση, τις γυμνές κορφές του Ανατολικού Ψηλορείτη και, ίσως, μια ωραία διαμονή στο καταφύγιο του Πρίνου.
Λαογραφικό και Γεωλογικό Μουσείο Ζαρού
Το Λαογραφικό και Γεωλογικό Μουσείο Ζαρού βρίσκεται δίπλα στο ναό του Αγίου Γεωργίου στο Ζαρό και στεγάζεται σε ένα παραδοσιακό Κρητικό σπίτι. Το Μουσείο είναι δημιουργία του Παγκρήτιου Λαογραφικού Συλλόγου και λειτουργεί από το Νοέμβριο του 2014.
Μονοπάτι Ε4 Καμάρες - Βορίζια - Ζαρός
Το μονοπάτι Ε4 που συνδέει τις Καμάρες με το Ζαρό έχει σηματοδοτηθεί κυρίως με κόκκινα σημάδια και το μεγαλύτερο του μέρος διέρχεται μέσα από δρόμους. Η διαδρομή προσφέρει ωραία θέα στις νότιες πλαγιές του Ψηλορείτη, ενώ περνάει από μερικά ιστορικά χωριά. Λόγω του ότι είναι πολύ εύκολη, μπορείτε να την συνδυάσετε με ποδηλασία ή ακόμα και με το αυτοκίνητο.
Ναός Αγίου Χαραλάμπους στην Παλιάμα
Στην καταπράσινη λαγκαδιά όπου βρισκόταν ο εγκαταλελειμμένος σήμερα οικισμός της Παλιάμας διασώζεται ο εντυπωσιακός δίκλιτος ναός του Αγίου Χαραλάμπους και της Παναγίας. Στο εσωτερικό του διατηρούνται αποσπασματικά ίχνη τοιχογραφιών και εντοιχισμένα αρχιτεκτονικά μέλη παλαιότερων εποχών.
Ναός Αγίας Κυριακής στο Ζαρό
Ο δίκλιτος ναός της Αγίας Κυριακής αποτελεί έναν από τους παλαιότερους μέσα στον οικισμό του Ζαρού, καθώς το ένα από τα δύο κλίτη χρονολογείται στον 14ο αιώνα και το δεύτερο στον 17ο αιώνα. Ο ναός έχει υποστεί επεμβάσεις σε νεότερη εποχή και δε φέρει στο εσωτερικό του τοιχογραφίες.
Ναός Αγίου Παντελεήμονα στην Απόλυχνο
Ο εγκαταλελειμένος οικισμός της Απολύχνου που βρίσκεται σε υψόμετρο 220μ, μέσα σε όμορφο φαράγγι με πηγές και πλατάνια. Πάνω από τις πηγές έχει κτιστεί ο Βυζαντινός ναός του Αγίου Παντελεήμονα. Ο ναός είναι μονόχωρος καμαροσκέπαστος με οξυκόρυφο θόλο που χρονολογείται στον 14ο αιώνα και οι κάτοικοι της Μεσαράς θεωρούν θαυματουργό.
- 1
- 2
