
Θρησκευτικά Μνημεία Μυλοποτάμου
Από τα παράλια του Μυλοποτάμου ως τα χωριά της ενδοχώρας, σώζονται παλαιοχριστιανικές βασιλικές, τοιχογραφημένοι ναοί και μοναστήρια. Στο Πάνορμο διατηρούνται τα κατάλοιπα της μεγάλης τρίκλιτης βασιλικής της Αγίας Σοφίας. Στον αρχαιολογικό χώρο της Ελεύθερνας, τα ψηφιδωτά δάπεδα της βασιλικής του Μιχαήλ Αρχαγγέλου διατηρούν γεωμετρικά και φυτικά μοτίβα. Μια επιγραφή συνδέει την οικοδόμησή της με τον επίσκοπο Ευφρατά.
Πάνω από τον κόλπο του Μπαλίου, στις πλαγιές των Ταλαίων Ορέων, βρίσκεται η Μονή Αττάλης. Κοντά στην ακτή βρίσκεται το προσκύνημα της Παναγίας Χαρακιανής, που συνδέεται με τη μοναστική και ασκητική παράδοση της περιοχής. Στο Καλό Χωράφι, ο ναός των 318 Θεοφόρων Πατέρων είναι το μοναδικό σωζόμενο κτίσμα της παλιάς μονής. Η τοπική παράδοση συνδέει τη μονή αυτή με τη Μονή Βωσάκου, σε πιο προστατευμένη θέση στα Ταλαία Όρη.
Στην ενδοχώρα, οι μονές Δισκουρίου και Χαλέπας έχουν κοινά κεφάλαια στην ιστορία τους. Το Δισκούρι, που χρησιμοποιήθηκε για τον ανεφοδιασμό και την περίθαλψη αγωνιστών κατά την Κρητική Επανάσταση, προσαρτήθηκε στη Χαλέπα το 1935. Στις Μαργαρίτες βρίσκεται η Μονή Σωτήρος Χριστού και Αγίου Γεδεών, μετόχι της Μονής Καρακάλλου του Αγίου Όρους. Δυτικότερα, η Μονή Αρκαδίου συνδέει τη μοναστηριακή ιστορία της ευρύτερης περιοχής με την Κρητική Επανάσταση του 1866.
Στην Επισκοπή Μυλοποτάμου, ο ερειπωμένος επισκοπικός ναός του Αγίου Ιωάννη θυμίζει την παλιά εκκλησιαστική έδρα. Στον Καλαμά ξεχωρίζει ο βυζαντινός Άγιος Γεώργιος, ενώ στις Μαργαρίτες και στην Αξό σώζονται τοιχογραφημένοι ναοί μέσα στους οικισμούς και γύρω τους. Στο Φόδελε, η Παναγία διατηρεί δύο στρώματα τοιχογραφιών, από τα οποία το παλαιότερο ανάγεται στον 11ο αιώνα.






































































