Θρησκευτικά Μνημεία Μυλοποτάμου
Από τα παράλια του Μυλοποτάμου ως τα χωριά της ενδοχώρας, σώζονται παλαιοχριστιανικές βασιλικές, τοιχογραφημένοι ναοί και μοναστήρια. Στο Πάνορμο διατηρούνται τα κατάλοιπα της μεγάλης τρίκλιτης βασιλικής της Αγίας Σοφίας. Στον αρχαιολογικό χώρο της Ελεύθερνας, τα ψηφιδωτά δάπεδα της βασιλικής του Μιχαήλ Αρχαγγέλου διατηρούν γεωμετρικά και φυτικά μοτίβα. Μια επιγραφή συνδέει την οικοδόμησή της με τον επίσκοπο Ευφρατά.
Πάνω από τον κόλπο του Μπαλίου, στις πλαγιές των Ταλαίων Ορέων, βρίσκεται η Μονή Αττάλης. Κοντά στην ακτή βρίσκεται το προσκύνημα της Παναγίας Χαρακιανής, που συνδέεται με τη μοναστική και ασκητική παράδοση της περιοχής. Στο Καλό Χωράφι, ο ναός των 318 Θεοφόρων Πατέρων είναι το μοναδικό σωζόμενο κτίσμα της παλιάς μονής. Η τοπική παράδοση συνδέει τη μονή αυτή με τη Μονή Βωσάκου, σε πιο προστατευμένη θέση στα Ταλαία Όρη.
Στην ενδοχώρα, οι μονές Δισκουρίου και Χαλέπας έχουν κοινά κεφάλαια στην ιστορία τους. Το Δισκούρι, που χρησιμοποιήθηκε για τον ανεφοδιασμό και την περίθαλψη αγωνιστών κατά την Κρητική Επανάσταση, προσαρτήθηκε στη Χαλέπα το 1935. Στις Μαργαρίτες βρίσκεται η Μονή Σωτήρος Χριστού και Αγίου Γεδεών, μετόχι της Μονής Καρακάλλου του Αγίου Όρους. Δυτικότερα, η Μονή Αρκαδίου συνδέει τη μοναστηριακή ιστορία της ευρύτερης περιοχής με την Κρητική Επανάσταση του 1866.
Στην Επισκοπή Μυλοποτάμου, ο ερειπωμένος επισκοπικός ναός του Αγίου Ιωάννη θυμίζει την παλιά εκκλησιαστική έδρα. Στον Καλαμά ξεχωρίζει ο βυζαντινός Άγιος Γεώργιος, ενώ στις Μαργαρίτες και στην Αξό σώζονται τοιχογραφημένοι ναοί μέσα στους οικισμούς και γύρω τους. Στο Φόδελε, η Παναγία διατηρεί δύο στρώματα τοιχογραφιών, από τα οποία το παλαιότερο ανάγεται στον 11ο αιώνα.


Η έρημη σήμερα μονή της Κοίμησης της Θεοτόκου στον Αστυρακιά, βρίσκεται σε μια ειδυλλιακή τοποθεσία στην ανατολική πλευρά του Αρκαδιώτικου Φαραγγιού. Από το μικρό αυτό μοναστήρι σώζεται ο ναός και ίχνη από τα κελιά, ενώ εντύπωση προκαλούν οι αναβαθμίδες που χρησιμοποιούνταν για να κρατούν το χώμα και να καλλιεργούν.
Περισσότερα...


Ένα από τα πολλά εκκλησάκια που είναι αφιερωμένα στον Άγιο Ιωάννη αλλά παραμένει εντελώς άσημο και με ελάχιστους επισκέπτες βρίσκεται πάνω στον δρόμο που ενώνει τα χωριά Επισκοπή και Κεφάλι Μυλοποτάμου Ρεθύμνου. Ο Άγιος Ιωάννης στέκεται ακριβώς την άκρη του δρόμου και με την πρώτη ματιά δείχνει να έχει το σχήμα και την όψη ενός νέου σχετικά ναού κατασκευασμένου στον εικοστό αιώνα.
Περισσότερα...


Ακολουθώντας το χωματόδρομο που οδηγεί από τα Μουρτζανά Μυλοποτάμου στον εγκατελελλειμένο οικισμό των μυλωνάδων, τις Μούσες, περνάμε από τη Μονή του Δεσπότη Χριστού. Η μονή που βρίσκεται στο δυτικό πλευρό της κοιλάδας των Μουσών σώζει το καθολικό της που είναι κτισμένο στη βάση αιωνόβιου κυπαρισσιού. Ο ναός ανάγεται στην εποχή της Ενετοκρατίας και φέρει τοιχογραφικό διάκοσμο. Το μοναστήρι του Σωτήρα Χριστού είναι έρημο από το 1864 και είχε λειτουργήσει ως μετόχι του Παναγίου Τάφου.
Περισσότερα...


Περίπου 300μ. έξω από τη μονή βρίσκεται η εκκλησία της Αγίας Μαρίνας με παλιές τοιχογραφίες. Η εκκλησία φέρει το οικόσημο της οικογένειας Καλλέργη, μιας από τις σπουδαιότερες οικογένειες της Ενετικής περιόδου, γεγονός που υποδηλώνει ότι η περιοχή ήταν δικό της φέουδο.
Περισσότερα...


Ένα από τα πλέον ιδιαίτερα θρησκευτικά μνημεία, συναντάμε λίγο βόρεια του χωριού Δαμαβόλου στον Μυλοπόταμο. Είναι ο ναός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, ο οποίος είναι κτισμένος με την ίδια αρχιτεκτονική που έκτιζαν τους θολωτούς τάφους και τα μιτάτα οι πρόγονοί μας. Ο ναός δεν είναι παλαιός, αλλά η ιδιαίτερη του αρχιτεκτονική είναι άξια αναφοράς.
Περισσότερα...


Στη γειτονιά Καβαλαριά στο Αρμί των Ανωγείων Μυλοποτάμου βρίσκεται ο επιβλητικός δίκλιτος ναός του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου και των Εισοδίων της Παναγίας. Στο εσωτερικό του υπάρχει εντυπωσιακό ξυλόγλυπτο τέμπλο με ανάγλυφες λεπτομέρειες. Το νότιο κλίτος φέρει τοιχογραφικό διάκοσμο των αρχών του 14ου αιώνα.
Περισσότερα...


Κοντά στο Δημοτικό Σχολείο του χωριού Σκουλούφια υπάρχει ο ερειπωμένος ναός της Παναγίας, του οποίου η στέγη έχει καταρρεύσει. Ο ναός που χρονολογείται από το 1410 δε φέρει τοιχογραφικό διάκοσμο, αλλά σώζεται ακόμη ένα πολύ όμορφο γλυπτό παράθυρο.
Περισσότερα...


Ο Ναός του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στις Μαργαρίτες βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά του οικισμού. Αποτελεί μονόχωρο καμαροσκέπαστο ναό και στο εσωτερικό του φέρει ίχνη τοιχογραφιών και εντυπωσιακό πέτρινο τέμπλο. Σε κάθε μια πλευρά του ναού ανοίγονται τρία τυφλά αψιδώματα.
Περισσότερα...