Φύση

Το αγιόφιδο (επιστ. Telescopus fallax) ή ξυλόδρωπις είναι το μοναδικό φίδι στην Κρήτη που έχει δηλητήριο. Ωστόσο, είναι πολύ ασθενές για τον άνθρωπο και εκκρίνεται στο πίσω μέρος του στόματος του, καθιστώντας το ουσιαστικά ακίνδυνο. Το φίδι τρέφεται με σαύρες και το δηλητήριο του χρησιμοποιείται για να τις χαλαρώνει.

Το υπόγειο ποτάμι του Σάρχου ή Χώνος ή Νυχτεριδόσπηλιο βρίσκεται στα δυτικά του χωριού Σάρχου, σε υψόμετρο 276m. Αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα σπήλαια της Κρήτης, το οποίο είναι ιδιαίτερα αγαπητό στους σπηλαιολόγους λόγω της πολυπλοκότητάς του και του μεγάλου μήκους του. Οι συνολικές διαδρομές στο σπήλαιο ξεπερνούν σε μήκος τα 1500m, ενώ το βάθος του σπηλαίου αγγίζει τα 230m. Η είσοδος έχει 4.5m πλάτος και 3m ύψος.

Η μικρή αυτή φυσική λίμνη σχηματίζεται το χειμώνα από τα νερά των πηγών της περιοχής που μεταφέρονται από τις χιονισμένες κορφές του Κέντρου. Σχηματίζεται σε ένα μικρό βαθούλωμα της γης έκτασης περίπου 10 στρεμμάτων, περιτριγυρισμένο από ελαιώνες. Το καλοκαίρι η περιοχή ξηραίνεται.

Ένα από τα κοινά ενδημικά του νησιού είναι και ο περίφημος Κρητικός Έβενος (Ebenus Cretica) που παρά το ότι λέγεται έβενος δεν είναι κάποιο δέντρο αλλά πολυετής θάμνος. Φυτρώνει σε πραγματικά αξιοσημείωτους πληθυσμούς σε σχετικά χαμηλά υψόμετρα κυρίως στους νομούς Λασιθίου και Ηρακλείου και πολύ λιγότερο στο Ρέθυμνο και στα Χανιά.

Το Σμιλιανό Φαράγγι ή Καλαμαύκα βρίσκεται βόρεια του χωριού Άνω Μέρος, περίπου 100km νοτιοδυτικά του Ηρακλείου. Μέσα από το φαράγγι διέρχεται ο Λυγιώτης ποταμός πηγάζει από τις λαγκαδιές του Γερακαρίου και της πλαγιές της Σάμιτου.

Το κυπαρισσόδασος της Κριτσάς βρίσκεται περίπου 10 χλμ δυτικά της Κριτσάς, πολύ κοντά στον ασφαλτοστρωμένο δρόμο που οδηγεί στο Οροπέδιο του Καθαρού. Σχηματίζεται εκατέρωθεν μιας βαθειάς ρεματιάς, στους νότιους πρόποδες του Όρους Τσίβη, στο σημείο όπου υπάρχει από τα Μινωϊκά χρόνια το μονοπάτι που οδηγεί στο Καθαρό και αποτελεί αρχαιολογικό χώρο.

Σύμπλεγμα τεσσάρων(4) νησίδων στα Βόρεια του κόλπου της Σητείας σε απόσταση 9 μιλίων από την πόλη. Οι δυο, Γιαννισάδα (νότια) και Δραγονάρα (αμέσως βόρεια της Γιανυσάδας) είναι οι μεγαλύτερες και διαθέτουν βλάστηση, κυρίως θαλασσόκεδρους και οι άλλες δυο, Παξιμάδα και Παξιμαδάκι είναι μικρές βραχονησίδες στα βόρεια.

Πάνω στο μονοπάτι που οδηγεί από τον Άγιο Ιωάννη Καπετανιανών στη Μονή Κουδουμά υπάρχει ένα εντυπωσιακό σπήλαιο με σχήμα Δ, μέσα στο οποίο υπάρχει το μικρό εκκλησάκι του Αγίου Αντωνίου.