
Το Ενετικό Λιμάνι του Ηρακλείου
Δίπλα στο σύγχρονο λιμάνι του Ηρακλείου σώζεται το μικρό Ενετικό Λιμάνι, το οποίο χρησιμοποιείται σήμερα ως μαρίνα. Στην είσοδό του δεσπόζει το φρούριο Rocca a Mare ή Κούλες, που προστάτευε το λιμάνι και αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα μνημεία της πόλης.
Δίπλα στον Κούλε ξεκινά ο λιμενοβραχίονας του σύγχρονου λιμανιού. Η διαδρομή είναι δημοφιλής για περίπατο, άθληση και ψάρεμα, με θέα προς την πόλη, το παλιό λιμάνι και το Κρητικό Πέλαγος.
Απέναντι από τον σημερινό Κούλε, στην άκρη του ανατολικού λιμενοβραχίονα, οι Οθωμανοί έχτισαν τον 18ο αιώνα ένα δεύτερο οχυρό, τον Μικρό Κούλε. Από τότε, τα δύο φρούρια έλεγχαν τη στενή είσοδο του λιμανιού από αντίθετες πλευρές. Ο Μικρός Κούλες κατεδαφίστηκε τη δεκαετία του 1930, μαζί με την οχύρωση του ανατολικού λιμενοβραχίονα.
Κατά μήκος της παραλιακής λεωφόρου σώζονται τμήματα από τα θολωτά Ενετικά Νεώρια, τα επιμήκη κτίρια όπου κατασκευάζονταν, επισκευάζονταν και φυλάσσονταν πλοία. Κοντά στα Μεγάλα Νεώρια διατηρείται η ενετική δεξαμενή Zane, ενώ ανάμεσα στα συγκροτήματα των νεωρίων βρισκόταν η Αποθήκη Άλατος.
Το λιμάνι απέκτησε ιδιαίτερη σημασία κατά την περίοδο του Εμιράτου της Κρήτης, τον 9ο και τον 10ο αιώνα, όταν ο Χάνδακας αποτελούσε βάση του αραβικού στόλου. Μετά τη βυζαντινή ανακατάληψη του 961, συνέχισε να εξυπηρετεί την οχυρωμένη πόλη και τις θαλάσσιες επικοινωνίες της Κρήτης.
Κατά την Ενετοκρατία, η Candia, όπως ονομαζόταν τότε το Ηράκλειο, εξελίχθηκε σε σημαντικό εμπορικό λιμάνι και ναύσταθμο της Βενετίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Στα νεώριά της συντηρούνταν οι βενετικές γαλέρες, ενώ γύρω από τη λιμενική λεκάνη λειτουργούσαν αποθήκες, εργαστήρια και βοηθητικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Ήδη από τον 14ο αιώνα, οι Ενετοί μπορούσαν να φράζουν την είσοδο του λιμανιού με σιδερένια αλυσίδα, ώστε να εμποδίζουν την είσοδο εχθρικών πλοίων. Στη θέση του σημερινού Κούλε υπήρχε ένα παλαιότερο, μικρότερο φρούριο. Οι Ενετοί το κατεδάφισαν για να χτίσουν το μεγαλύτερο Rocca a Mare, που πήρε τη μορφή που βλέπουμε σήμερα μεταξύ 1523 και 1540.
Από το λιμάνι της Candia εξάγονταν προς τη Βενετία και άλλες ευρωπαϊκές αγορές πολλά προϊόντα της Κρήτης. Ανάμεσά τους ήταν το κρασί Μαλβαζία, το αλάτι από τις αλυκές, ιδίως της Ελούντας, το μέλι, το τυρί, το κερί, το μετάξι, οι σταφίδες, το βαμβάκι και το ελαιόλαδο. Η Βενετία έλεγχε αυστηρά την παραγωγή και την εμπορία του αλατιού, που αποτελούσαν σημαντική πηγή εσόδων.
Μετά την οθωμανική κατάκτηση του Χάνδακα το 1669, το λιμάνι συνέχισε να χρησιμοποιείται και οι οχυρώσεις του επισκευάζονταν ανάλογα με τις ανάγκες. Τον 20ό αιώνα, η κατασκευή της παραλιακής λεωφόρου και του σύγχρονου λιμανιού άλλαξε σε μεγάλο βαθμό τη μορφή της περιοχής.
Σήμερα σώζεται μόνο μέρος των Νεωρίων. Από το παλιό λιμάνι έχει χαθεί και η Πύλη του Μόλου, που βρισκόταν στο κάτω άκρο της σημερινής οδού 25ης Αυγούστου και έλεγχε την επικοινωνία ανάμεσα στην πόλη και το λιμάνι. Ο Κούλες και τα σωζόμενα Νεώρια δείχνουν ακόμη πώς ήταν οργανωμένο το ενετικό λιμάνι.
Κοντινά σημεία ενδιαφέροντος
Αποστάσεις σε ευθεία γραμμή
0.1 km
Νεώρια Ηρακλείου
0.1 km
Οδός 25ης Αυγούστου
0.2 km
Φρούριο Κούλες
0.2 km
Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας Κώστα Κοτσανά
0.2 km
Άγιος Δημήτριος των Μαραγκών
0.3 km
Μέγαρο Λιοπυράκη
0.3 km
Κρήνη του Ιμπραήμ Μπαμπά
0.3 km
Μέγαρο Φυτάκη
0.4 km
Μικρό Σεράι
0.4 km
Ναός Αγίου Τίτου
0.4 km
Ενετική Οπλαποθήκη (Αρμέρια)
0.4 km
Κρήνη Σαγκρέντο στην Ενετική Λότζια
0.4 km
Ναός Αγίου Πέτρου των Δομηνικανών
0.4 km
Πύλη Σαμπιονάρα
0.4 km
Ενετική Λότζια του Ηρακλείου
0.5 km
Κρήνη Μοροζίνι – Λιοντάρια στο Ηράκλειο
0.5 km
Κρήνη του Ιδομενέα στο Ηράκλειο
0.5 km
Ιστορικό Μουσείο Κρήτης


Νεώρια Ηρακλείου














































































