Κολισαύρα Η κολισαύρα (Lacerta trilineata), γνωστή και ως τρανόσαυρα, είναι μια από τις μεγαλύτερες σαύρες της Ελλάδας και ξεχωρίζει για το έντονο πράσινο χρώμα των ενήλικων ατόμων. Στην Κρήτη οι πληθυσμοί της κατατάσσονται στο υποείδος Lacerta trilineata polylepidota. Δεν διαθέτει δηλητήριο και, παρά τις τοπικές προκαταλήψεις, δεν αποτελεί κίνδυνο για τον άνθρωπο.
Το μήκος κεφαλιού και κορμού μπορεί να φτάσει περίπου τα 16 εκατοστά, ενώ μαζί με τη μακριά ουρά το συνολικό μήκος μπορεί να ξεπεράσει τα 45 εκατοστά. Έχει δυνατό σώμα, μεγάλο κεφάλι και ανεπτυγμένα άκρα. Τα νεαρά άτομα είναι συνήθως καφέ, συχνά με ανοιχτόχρωμες γραμμές ή στίγματα, και αποκτούν σταδιακά τον πράσινο χρωματισμό των ενηλίκων.
Ζει σε θαμνώδεις και βραχώδεις περιοχές, παρυφές δασών, ελαιώνες, καλλιέργειες και κήπους. Η βλάστηση, οι πέτρες και οι ξερολιθιές τής προσφέρουν καταφύγια και θέσεις για αναζήτηση τροφής. Κινείται κυρίως στο έδαφος, αλλά σκαρφαλώνει επιδέξια σε θάμνους, κορμούς και πετρότοιχους.
Είναι ημερόβια, ευκίνητη και επιφυλακτική σαύρα, που συνήθως κρύβεται γρήγορα μόλις αντιληφθεί άνθρωπο. Αν όμως πιαστεί, μπορεί να αμυνθεί με δυνατό δάγκωμα. Η καλύτερη στάση είναι να την παρατηρούμε χωρίς να προσπαθούμε να την αιχμαλωτίσουμε.
Τρέφεται κυρίως με έντομα και άλλα ασπόνδυλα, αλλά μπορεί να καταναλώσει και μικρότερα ερπετά ή άλλα μικρά σπονδυλωτά. Η αναπαραγωγή γίνεται την άνοιξη και τα θηλυκά γεννούν συνήθως 6–20 αυγά στα τέλη της άνοιξης ή στις αρχές του καλοκαιριού.
Η υποβάθμιση των ενδιαιτημάτων, οι πυρκαγιές, η κυκλοφορία στους δρόμους και η σκόπιμη θανάτωση αποτελούν πιέσεις για τους πληθυσμούς της. Η διατήρηση της φυσικής βλάστησης και των καταφυγίων της συμβάλλει στην προστασία αυτής της χαρακτηριστικής σαύρας της κρητικής υπαίθρου.
