Ο Μακρύγιαλος είναι ένα από τα γνωστότερα παραθαλάσσια θέρετρα της νοτιοανατολικής Κρήτης, περίπου 58 χλμ. νοτιοανατολικά του Αγίου Νικολάου και 23 χλμ. ανατολικά της Ιεράπετρας.

Βρίσκεται στην επαρχία Σητείας, στην περιφέρεια της κοινότητας Αγίου Στεφάνου, σε μια προστατευμένη περιοχή του Νότιου Κρητικού Πελάγους. Ο οικισμός εκτείνεται κατά μήκος μιας μεγάλης αμμώδους παραλίας, από την οποία προέρχεται και η ονομασία του, και διαθέτει ένα γραφικό λιμανάκι με ψαρόβαρκες και μικρά σκάφη.

Ο σημερινός Μακρύγιαλος αποτελείται ουσιαστικά από δύο παλαιότερους γειτονικούς οικισμούς, τον Μακρύγιαλο γύρω από το λιμάνι και την Ανάληψη ανατολικότερα, οι οποίοι έχουν πλέον ενωθεί. Από έναν μικρό και απομονωμένο παραθαλάσσιο οικισμό της δεκαετίας του 1950, όταν το οδικό δίκτυο της περιοχής ήταν ακόμη υποτυπώδες, εξελίχθηκε σταδιακά στο σημαντικότερο τουριστικό κέντρο της νοτιοανατολικής Κρήτης.

Κατά μήκος της παραλιακής ζώνης λειτουργούν καταλύματα, ταβέρνες, εστιατόρια, καφετέριες και καταστήματα. Η μεγάλη παραλία του Μακρύγιαλου έχει λεπτή άμμο και συνήθως ήρεμα, ρηχά νερά, καθώς προστατεύεται από τους βόρειους ανέμους. Για τον λόγο αυτό είναι ιδιαίτερα δημοφιλής σε οικογένειες.

Σε μικρή απόσταση από τον οικισμό βρίσκεται η έξοδος του καταπράσινου φαραγγιού των Πεύκων. Το φαράγγι ξεκινά νότια από το παραδοσιακό χωριό Πεύκοι και καταλήγει κοντά στον οικισμό Άσπρος Ποταμός, περίπου 2 χλμ. βόρεια από τον Μακρύγιαλο. Η διαδρομή περνά ανάμεσα από πεύκα, βραχώδεις σχηματισμούς και παλιούς νερόμυλους.

Η περιοχή παρουσιάζει σημαντικό αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Στη θέση Πλακάκια, δυτικά του οικισμού, έχει ανασκαφεί μινωική αγροτική έπαυλη της Νεοανακτορικής Περιόδου, κτισμένη με αρχιτεκτονικά στοιχεία που θυμίζουν μικρό μινωικό ανάκτορο.

Πάνω από το σημερινό λιμάνι, στη θέση Κατωβίγλι, διατηρούνται τα κατάλοιπα της ρωμαϊκής έπαυλης του Μακρύγιαλου, η οποία ανασκάφηκε το 1977. Το πολυτελές συγκρότημα αναπτυσσόταν γύρω από μια μακρόστενη αυλή και περιλάμβανε δεκάδες χώρους, λουτρικές εγκαταστάσεις, μαρμάρινες επενδύσεις και ψηφιδωτά δάπεδα.

Ο Μακρύγιαλος αποτελεί επίσης καλή αφετηρία για την εξερεύνηση των παραλιών της νοτιοανατολικής Κρήτης, των παραδοσιακών ορεινών χωριών της επαρχίας Σητείας, του φαραγγιού του Ορεινού και της Μονής Καψά.