Το Κουφονήσι, γνωστό στην αρχαιότητα ως Λεύκη, είναι ένα ακατοίκητο νησί στο Νότιο Κρητικό Πέλαγος, περίπου 3,5 ναυτικά μίλια νότια του Γούδουρα και 10 μίλια νοτιοανατολικά του Μακρύ Γιαλού. Έχει έκταση περίπου 5,25 τετραγωνικά χιλιόμετρα και αποτελεί το μεγαλύτερο νησί ενός μικρού συμπλέγματος που περιλαμβάνει επίσης τις νησίδες Μακρουλή, Στρογγυλή, Μάρμαρο και Τράχηλο. Η αρχαία ονομασία Λεύκη συνδέεται πιθανότατα με το λευκό χρώμα των ασβεστολιθικών και μαργαϊκών πετρωμάτων, ενώ η σημερινή ονομασία αποδίδεται στις πολυάριθμες κοιλότητες και θαλάσσιες σπηλιές των ακτών.

Παρότι σήμερα είναι ακατοίκητο, το Κουφονήσι διατηρεί ίχνη ανθρώπινης παρουσίας από τους προϊστορικούς έως τους μεταβυζαντινούς χρόνους. Ιδιαίτερα σημαντικά είναι τα κατάλοιπα του ελληνορωμαϊκού οικισμού, του θεάτρου, των λουτρών, των δεξαμενών και των εργαστηρίων επεξεργασίας πορφύρας. Στο βόρειο τμήμα του νησιού βρίσκεται και το μικρό εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου, προστάτη των ναυτικών της περιοχής. Η μεγάλη συγκέντρωση αρχαιοτήτων έχει οδηγήσει στην ανεπίσημη ονομασία του Κουφονησίου ως «Δήλου της Κρήτης».

Το τοπίο είναι ξηρό και σχεδόν στεπικό, με αμμοθίνες, χαμηλή βλάστηση, λευκοκίτρινα πετρώματα, σπηλαιώσεις και μικρές αμμώδεις παραλίες με γαλαζοπράσινα νερά. Η χλωρίδα περιλαμβάνει σπάνια είδη με εξάπλωση κυρίως στη νότια Μεσόγειο και τη βόρεια Αφρική.

Το Κουφονήσι, οι γύρω νησίδες και η παράκτια θαλάσσια ζώνη τους εντάσσονται στο δίκτυο Natura 2000. Αποτελούν σημαντικό τόπο για τα μεταναστευτικά πτηνά και φιλοξενούν αξιόλογη αποικία μαυροπετρίτη, ενώ στη θαλάσσια περιοχή υπάρχουν ύφαλοι, σπηλιές και λιβάδια Ποσειδωνίας.

Η πρόσβαση γίνεται κυρίως με εποχικά εκδρομικά σκάφη από τον Μακρύ Γιαλό, όταν το επιτρέπουν οι καιρικές συνθήκες. Στο νησί δεν υπάρχουν υποδομές, πόσιμο νερό ή φυσική σκιά, γι’ αυτό οι επισκέπτες πρέπει να έχουν μαζί τους όλα τα απαραίτητα και να αποφεύγουν οποιαδήποτε επέμβαση στο ευαίσθητο φυσικό και αρχαιολογικό περιβάλλον. Πριν από την επίσκεψη χρειάζεται έλεγχος των διαθέσιμων δρομολογίων και των εκάστοτε περιορισμών πρόσβασης.