Ηρακλείου

Απέναντι από τον Μεγάλο Κούλε, τη βενετική Rocca a Mare που δεσπόζει ακόμη στην είσοδο του Ενετικού Λιμανιού του Ηρακλείου, οι Οθωμανοί κατασκεύασαν ένα δεύτερο, μικρότερο φρούριο για την αποτελεσματικότερη προστασία του λιμανιού.

Το οχυρό ανεγέρθηκε μετά την κατάληψη του Χάνδακα το 1669, στη βόρεια απόληξη του ανατολικού λιμενοβραχίονα και απέναντι από τον Μεγάλο Κούλε. Με τη θέση αυτή, τα δύο φρούρια μπορούσαν να ελέγχουν από τις αντίθετες πλευρές τη στενή είσοδο του λιμανιού και να δημιουργούν διασταυρούμενα πυρά εναντίον των εχθρικών πλοίων.

Ονομάστηκε Küçük Su Kalesi, στα ελληνικά Κιουτσούκ Σου Καλεσί, ονομασία που σημαίνει «Μικρό Φρούριο του Νερού». Στους κατοίκους του Ηρακλείου έγινε ευρύτερα γνωστό ως Μικρός Κούλες, σε αντιδιαστολή με το πολύ μεγαλύτερο ενετικό φρούριο της απέναντι πλευράς.

Ο Μικρός Κούλες ήταν το σημαντικότερο νέο οχυρωματικό έργο που προσέθεσαν οι Οθωμανοί στην περιοχή του λιμανιού. Παράλληλα, επισκεύασαν τον Μεγάλο Κούλε και άλλες εγκαταστάσεις που είχαν υποστεί ζημιές κατά τη μακρόχρονη πολιορκία του Χάνδακα.

Το μικρό φρούριο διατηρήθηκε μέχρι τον 20ό αιώνα και είναι ευδιάκριτο σε παλιές φωτογραφίες του λιμανιού. Η θέση του, στην άκρη του λιμενοβραχίονα απέναντι από τον Μεγάλο Κούλε, αποτύπωνε καθαρά τον συμπληρωματικό αμυντικό ρόλο των δύο οχυρών.

Τον Μάιο του 1936 άρχισε η κατεδάφισή του στο πλαίσιο της κατασκευής των νέων κρηπιδωμάτων του λιμανιού. Το μνημείο θεωρήθηκε εμπόδιο στον εκσυγχρονισμό και στην επέκταση των λιμενικών εγκαταστάσεων και καταστράφηκε ολοκληρωτικά. Στην ίδια περιοχή κατασκευάστηκε το πρώτο τμήμα της νέας προκυμαίας, η οποία έγινε αργότερα γνωστή ως «προβλήτα των σταφυλιών».

Σήμερα δεν διακρίνεται κανένα εμφανές τμήμα του Μικρού Κούλε. Στη θέση όπου βρισκόταν εκτείνονται οι σύγχρονες λιμενικές εγκαταστάσεις και βρίσκεται το κτίριο του Κεντρικού Λιμεναρχείου Ηρακλείου. Η μορφή του οχυρού είναι γνωστή μέσα από παλιούς χάρτες, χαρακτικά και φωτογραφίες πριν από την κατεδάφισή του.