Στο ιστορικό χωριό Πίκρης Ρεθύμνου, μέσα στην καταπράσινη κοιλάδα του ποταμού Αρκαδιώτη, βρίσκονται τα ερείπια της Βίλας Κλόντιο (Villa Clodio), μιας από τις σημαντικότερες βενετσιάνικες επαύλεις της κρητικής υπαίθρου. Το επιβλητικό αρχοντικό συνδέεται με την οικογένεια του Βενετού ευγενή Γεωργίου Κλόντιο (Georgius Clodius) και χρονολογείται στις αρχές του 17ου αιώνα, όπως μαρτυρεί η επιγραφή του 1610 στο εντυπωσιακό αναγεννησιακό θύρωμά του. Παρά τις σοβαρές καταστροφές που έχει υποστεί, παραμένει ένα από τα πιο αξιόλογα αρχιτεκτονικά μνημεία της περιοχής του Ρεθύμνου.
Η οικογένεια Κλόντιο συγκαταλεγόταν στις εύπορες οικογένειες της βενετοκρατούμενης Κρήτης και διέθετε κύρια κατοικία στην παλιά πόλη του Ρεθύμνου, καθώς και επαύλεις στον Πίκρη και στο Χρωμοναστήρι. Η βίλα του Πίκρη αποτελούσε αγροτική και εξοχική κατοικία της οικογένειας και αντανακλούσε την οικονομική και κοινωνική ισχύ των Βενετών γαιοκτημόνων. Ο ίδιος ο οικισμός αναφέρεται ως Picri στις βενετσιάνικες απογραφές του 16ου αιώνα και διατηρεί μέχρι σήμερα σημαντικά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα εκείνης της περιόδου.
Το σημαντικότερο σωζόμενο στοιχείο της έπαυλης είναι το μνημειακό αναγεννησιακό θύρωμα, με το ημικυκλικό τόξο, τους λαξευτούς πεσσούς και το τριγωνικό αέτωμα, στο οποίο διακρίνεται το οικόσημο της οικογένειας. Στις λατινικές επιγραφές αναφέρονται το όνομα Georgius Clodius, η χρονολογία 1610 και επίκληση της θεϊκής προστασίας. Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η φράση PATEAT BONIS, δηλαδή «Ας είναι ανοιχτή στους καλούς», η οποία διακρίνεται μέχρι σήμερα πάνω από την είσοδο. Η επιγραφή αποτελεί ενδιαφέρουσα μαρτυρία για τις αξίες και το κύρος που επιθυμούσε να προβάλλει ο ιδιοκτήτης του αρχοντικού.
Η αρχιτεκτονική του θυρώματος παρουσιάζει σημαντικές ομοιότητες με εκείνη ενός αντίστοιχου βενετσιάνικου θυρώματος στο χωριό Μούνδρος Ρεθύμνου, το οποίο φέρει τη χρονολογία 1611. Οι ομοιότητες αυτές έχουν οδηγήσει τους μελετητές στην υπόθεση ότι τα δύο έργα ενδέχεται να προέρχονται από τον ίδιο δημιουργό ή αρχιτεκτονικό κύκλο. Η μορφολογία τους φανερώνει την επίδραση της ιταλικής Αναγέννησης και του Μανιερισμού στην αρχιτεκτονική της Κρήτης κατά τη Βενετοκρατία.
Στις αρχές του 20ού αιώνα, ο Ιταλός αρχαιολόγος Giuseppe Gerola επισκέφθηκε τον Πίκρη και κατέγραψε την έπαυλη, φωτογραφίζοντας το εντυπωσιακό θύρωμά της. Στις περιγραφές του αναφέρεται σε καμαρωτούς χώρους, πέτρινα αρχιτεκτονικά στοιχεία και μεταγενέστερες επεμβάσεις της οθωμανικής περιόδου, οι οποίες είχαν ήδη αλλοιώσει την αρχική μορφή του συγκροτήματος. Η έπαυλη χρησιμοποιήθηκε κατά καιρούς ως κατοικία και αγροτικό κτίσμα, ενώ η σταδιακή εγκατάλειψη και οι μετατροπές συνέβαλαν στη φθορά της.
Παρά τη σημαντική ιστορική και αρχιτεκτονική αξία της, η Βίλα Κλόντιο δεν έτυχε της προστασίας που απαιτούσε η κατάστασή της. Μάλιστα, το 2010 πραγματοποιήθηκε στον Πίκρη εκδήλωση για τη συμπλήρωση 400 χρόνων από την κατασκευή της, κατά την οποία επισημάνθηκε η ανάγκη διάσωσης και αποκατάστασης του μνημείου. Ωστόσο, στις 6 Δεκεμβρίου 2013 κατέρρευσε μεγάλο τμήμα της ανατολικής πλευράς της έπαυλης, μαζί με τμήματα του παλιού θολωτού διαβατικού της. Η κατάρρευση προκάλεσε ανεπανόρθωτες απώλειες σε ένα από τα σημαντικότερα βενετσιάνικα κτιριακά συγκροτήματα της περιοχής.
Σήμερα σώζονται κυρίως το εντυπωσιακό θύρωμα, το οποίο έχει συντηρηθεί, τμήματα της περιμετρικής τοιχοποιίας και ερείπια των παλιών κτισμάτων. Στο εσωτερικό διακρίνονται κατεστραμμένοι τοίχοι, παλιά ανοίγματα και κατάλοιπα διαφορετικών οικοδομικών φάσεων, ανάμεσα στα οποία έχει αναπτυχθεί πυκνή βλάστηση. Η εικόνα των ερειπίων έρχεται σε έντονη αντίθεση με τη μεγαλοπρέπεια της εισόδου, που εξακολουθεί να μαρτυρεί την παλιά αίγλη του αρχοντικού.
Δίπλα στη βίλα βρίσκεται ο ναός της Αγίας Παρασκευής, η ενοριακή εκκλησία του Πίκρη, που πανηγυρίζει στις 26 Ιουλίου. Η γειτνίαση της εκκλησίας με τη βενετσιάνικη έπαυλη δημιουργεί ένα ενδιαφέρον ιστορικό σύνολο. Αξίζει επίσης μια περιήγηση στα στενά δρομάκια του παλιού οικισμού, όπου διατηρούνται πέτρινες καμάρες, θολωτά διαβατικά, παλιά αρχοντικά και περίτεχνα λαξευτά θυρώματα, χαρακτηριστικά της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής του χωριού.
Η Βίλα Κλόντιο του Πίκρη, παρά τη σημερινή ερειπιώδη κατάστασή της, εξακολουθεί να αποτελεί μια σημαντική μαρτυρία της βενετσιάνικης παρουσίας στην Κρήτη και της διάδοσης της αναγεννησιακής αρχιτεκτονικής στην ύπαιθρο. Το επιβλητικό θύρωμα και τα εναπομείναντα ερείπια υπενθυμίζουν την ανάγκη προστασίας και ανάδειξης αυτού του ξεχωριστού ιστορικού μνημείου.
Διαμονή κοντά
Κοντινά σημεία ενδιαφέροντος
Αποστάσεις σε ευθεία γραμμή
1.4 km
Ναός Παναγίας στα Σκουλούφια
1.9 km
Ναός Αγίου Ιωάννη στους Έρφους
2.2 km
Ναός Παναγίας στην Κυριάννα
2.2 km
Ναός Αγίου Δημητρίου στη Βιράν Επισκοπή
2.5 km
Μονή Κοίμησης της Θεοτόκου στον Αστυρακιά
3.1 km
Φαράγγι Αρκαδίου
3.7 km
Λαογραφικό Μουσείο «Το σπίτι του Πολιού»
3.8 km
Μονοπάτι Ε4 Αρκάδι - Ελεύθερνα - Μαργαρίτες
3.8 km
Μονή Αρκαδίου
4.1 km
Αρχαία Γέφυρα Ελεύθερνας
4.5 km
Μονή Αρσανίου
4.6 km
Αρχαιολογικό Μουσείο Ελεύθερνας
4.7 km
Μνημειακή Ελιά Γρε Ελέ
4.8 km
Αρχαία Ελεύθερνα
4.8 km
Παλαιοχριστιανική Βασιλική Αρχαγγέλου Μιχαήλ στην Ελεύθερνα
4.8 km
Ναός Αγίου Δημητρίου στην Πηγή
4.9 km
Ο Πύργος της Ελεύθερνας
5.1 km
Ναός Ζωοδόχου Πηγής στον Πρίνο
Πρόσθετες Πληροφορίες
- Περιοχή: Νομός Ρεθύμνου
- Τύπος: Φρούριο - Πύργος
- Περίοδος: Ενετοκρατία (1204 - 1669)






Βίλα Κλόντιο στον Πίκρη Ρεθύμνου






























































