⭐ Ταξιδιωτικός Οδηγός Κρήτης⛵⭐ - Παλαιοχριστιανική Βασιλική Μιχαήλ Αρχαγγέλου στον Κατσίβελο Αρχαίας Ελεύθερνας

Παλαιοχριστιανική Βασιλική Αρχαγγέλου Μιχαήλ στην Ελεύθερνα

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 4.50 (4 Votes)

Στη θέση Κατσίβελος της Αρχαίας Ελεύθερνας σώζονται τα ερείπια μιας επιβλητικής παλαιοχριστιανικής βασιλικής, η οποία ανεγέρθηκε γύρω στο 430–450 μ.Χ. από τον επίσκοπο Ευφρατά και ήταν αφιερωμένη στον Αρχάγγελο Μιχαήλ. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα παλαιοχριστιανικά μνημεία της Κρήτης.

Η βασιλική βρίσκεται στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Ελεύθερνας και οικοδομήθηκε πάνω στα κατάλοιπα παλαιότερου ελληνιστικού ιερού που συνδεόταν με τη λατρεία του Ερμή και της Αφροδίτης. Για την κατασκευή της χρησιμοποιήθηκε και οικοδομικό υλικό από αρχαιότερα κτίσματα της περιοχής.

Ο ναός ήταν τρίκλιτη βασιλική με νάρθηκα. Δύο σειρές κιόνων χώριζαν το κεντρικό κλίτος από τα πλάγια, ενώ θεωρείται πιθανό ότι πάνω από τα πλάγια κλίτη υπήρχαν υπερώα. Το εσωτερικό κοσμούσαν πολύχρωμα ψηφιδωτά δάπεδα με γεωμετρικά και φυτικά θέματα. Στο κεντρικό κλίτος είχαν τοποθετηθεί μεγάλες ορθογώνιες πλάκες, ενώ το ιερό έφερε πολυτελέστερη μαρμάρινη διακόσμηση.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ψηφιδωτή αναθηματική επιγραφή στον νάρθηκα, από την οποία προκύπτει ότι ιδρυτής του ναού ήταν ο επίσκοπος Ευφρατάς, ο πρώτος γνωστός επίσκοπος Ελεύθερνας. Ο Ευφρατάς συμμετείχε στη Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας το 451 μ.Χ. Η ίδια επιγραφή επιβεβαιώνει ότι η βασιλική ήταν αφιερωμένη στον Αρχάγγελο Μιχαήλ.

Στα νότια του ναού έχουν εντοπιστεί τάφοι που χρονολογούνται κυρίως στον 7ο αιώνα. Δυτικά της εισόδου αποκαλύφθηκε επίσης μεγάλο κτιριακό συγκρότημα του 5ου αιώνα, το οποίο θεωρείται ότι αποτελούσε την κατοικία του επισκόπου, καθώς και εγκαταστάσεις λουτρών.

Στην ευρύτερη περιοχή της Ελεύθερνας έχουν εντοπιστεί ακόμη δύο παλαιοχριστιανικές βασιλικές: μία στη θέση Άγιος Μάρκος και μία κοντά στον Ναό του Σωτήρος Χριστού.