Ο καλύτερος τρόπος για να εξερευνήσει κάποιος την Κρήτη είναι να περπατήσει πέρα από τα σημεία που φτάνει το αυτοκίνητο, να ακολουθήσει πανάρχαια καλντερίμια από την εποχή του Μίνωα, να μυρίσει τα βότανα στα πολυάριθμα φαράγγια, να ανέβει στις γυμνές κορυφές των ψηλότερων βουνών για να αγναντέψει το βαθύ μπλε του Βόρειου Κρητικού και του Νότιου Κρητικού Πελάγους. Το Ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4 καλύπτει ένα μεγάλο δίκτυο διαδρομών με τεράστια πολιτιστική, φυσιολατρική και ιστορική αξία. Έχει σηματοδοτηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Ορεινής Πεζοπορίας (E.W.V.) και διασχίζει την Κρήτη από την Κίσσαμο ως τη Ζάκρο, δίνοντας στον πεζοπόρο τη δυνατότητα να γνωρίσει ένα ευρύ φάσμα τοπίων με πολύ μεγάλη ποικιλομορφία. Εκτός από το Ε4, υπάρχει πληθώρα επιλογών, εξίσου σπουδαίων χαρτογραφημένων διαδρομών. Μεγάλο μέρος των διαδρομών αυτών διασχίζει περιοχές, οι οποίες έχουν κηρυχτεί προστατευόμενες. Η πιο διάσημη από αυτές είναι ο Εθνικός Δρυμός των Λευκών Ορέων, ένας από τους 7 δρυμούς της Ελλάδος, μέσα από τον οποίο περνάει το φαράγγι της Σαμαριάς. Άλλες περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους που είναι ενταγμένες σε προγράμματα προστασίας, όπως το Natura 2000, είναι ολόκληροι οι ορεινοί όγκοι της Δίκτης, του Ψηλορείτη, του Κέντρου, των Αστερουσίων, του Γιούχτα και της Θρυπτής, οι χερσόνησοι της Γραμβούσας, του Ροδωπού και του Κάβου Σίδερο, όλες οι νησίδες που περιβάλλουν την Κρήτη και περιοχές όπως το Λαφονήσι, η Γεωργιούπολη, το Ακρωτήριο Λίθινο, οι ακτές δυτικά του Ρεθύμνου και άλλες. Ακόμη, με την ανάδειξη της γεωλογικής αξίας του Ψηλορείτη και της Σητείας ως Γεωπάρκα, οι λάτρεις του γεωτουρισμού μπορούν να ανακαλύψουν μέρη που ως τώρα ήταν άγνωστα. Εκτός από τα πολλά ταξιδιωτικά γραφεία που προσφέρουν πακέτα πεζοπορίας, στο νησί τα τελευταία χρόνια δραστηριοποιούνται πολλοί πεζοπορικοί και ορειβατικοί σύλλογοι με αυξανόμενο αριθμό μελών. Πολύ συχνά μάλιστα διοργανώνονται σπουδαίοι ορεινοί αγώνες δρόμου, με τους γνωστότερους να είναι το Psiloritis Race και ο Μαραθώνιος της Σαμαριάς.

Ελάχιστοι επισκέπτες του νησιού γνωρίζουν και φαντάζονται ότι οι χιονισμένες κορυφές των Κρητικών βουνών το χειμώνα προσφέρονται για αθλήματα του χιονιού. Κι όμως, το χιόνι που μένει στα βουνά ως το τέλος της άνοιξης έχει προσελκύσει δεκάδες ορειβάτες που ασχολούνται με αθλήματα χιονιού.

Η έντονη καρστική μορφολογία της Κρήτης, τα εκτεταμένα ασβεστολιθικά πετρώματα και η μακρόχρονη δράση του νερού έχουν δημιουργήσει χιλιάδες σπήλαια, καταβόθρες και βαθιά σπηλαιοβάραθρα. Ο υπόγειος κόσμος του νησιού παρουσιάζει εξαιρετικό γεωλογικό, υδρολογικό και βιολογικό ενδιαφέρον, καθιστώντας την Κρήτη έναν από τους σημαντικότερους προορισμούς σπηλαιολογικής εξερεύνησης στην Ελλάδα. Η σπηλαιολογία δεν είναι απλή περιήγηση σε ένα σπήλαιο, αλλά δραστηριότητα που συνδυάζει εξερεύνηση, χαρτογράφηση και επιστημονική έρευνα. Οι σπηλαιολόγοι μελετούν τη μορφολογία και τη δημιουργία των σπηλαίων, τα υπόγεια νερά, τον λιθωματικό διάκοσμο και τους οργανισμούς που έχουν προσαρμοστεί στο σκοτεινό περιβάλλον. Παράλληλα, πολλά σπήλαια της Κρήτης παρουσιάζουν αρχαιολογικό, ιστορικό ή θρησκευτικό ενδιαφέρον. Τα σημαντικότερα πεδία εξερεύνησης βρίσκονται στα Λευκά Όρη, στον Γεωπάρκο Ψηλορείτη, στον Γεωπάρκο Σητείας και στην περιοχή του Στρούμπουλα. Ειδικά ο Γεωπάρκος Σητείας περιλαμβάνει ένα από τα πλουσιότερα καρστικά πεδία του νησιού, με περισσότερα από 170 καταγεγραμμένα σπήλαια. Στα Λευκά Όρη βρίσκονται τα δύο βαθύτερα γνωστά σπήλαια της Ελλάδας. Ο Γουργούθακας φτάνει σε βάθος 1.208 μέτρων, ενώ το σπηλαιοβάραθρο Λιοντάρι φτάνει στα 1.110 μέτρα. Και τα δύο αποτελούν εξαιρετικά δύσκολα υπόγεια συστήματα, με κατακόρυφα βάραθρα, υπόγειες λίμνες και σιφόνια, και είναι προσβάσιμα μόνο από άρτια εκπαιδευμένες και εξοπλισμένες σπηλαιολογικές ομάδες. Στην Κρήτη δραστηριοποιούνται σπηλαιολογικοί και ορειβατικοί σύλλογοι με σημαντική συμβολή στην εξερεύνηση, τη χαρτογράφηση, την προστασία των σπηλαίων και την εκπαίδευση νέων σπηλαιολόγων. Οι ενδιαφερόμενοι δεν πρέπει να εισέρχονται μόνοι τους σε μη οργανωμένα σπήλαια, ακόμη κι αν η είσοδός τους φαίνεται εύκολη. Η κατάβαση απαιτεί κατάλληλη εκπαίδευση, κράνος, φωτισμό ασφαλείας, εξειδικευμένο εξοπλισμό και ομάδα που γνωρίζει τις τεχνικές διάσωσης. Τα σπήλαια αποτελούν ιδιαίτερα ευαίσθητα οικοσυστήματα. Οι επισκέπτες οφείλουν να μην αγγίζουν ή καταστρέφουν τον λιθωματικό διάκοσμο, να μην αφήνουν σκουπίδια και να αποφεύγουν την ενόχληση των νυχτερίδων, ιδιαίτερα στις περιόδους αναπαραγωγής και χειμέριας νάρκης. Αρχαιολογικά ευρήματα, οστά και άλλα αντικείμενα πρέπει να παραμένουν στη θέση τους και να αναφέρονται στις αρμόδιες υπηρεσίες. [widgetkit id=1549]

Το έντονο ανάγλυφο της Κρήτης, τα ασβεστολιθικά πετρώματα και η διαβρωτική δράση του νερού έχουν δημιουργήσει εκατοντάδες φαράγγια, πολλά από τα οποία περιλαμβάνουν απόκρημνες καταβάσεις, στενά περάσματα και εντυπωσιακούς καταρράκτες. Ορισμένα μπορούν να διασχιστούν με απλή πεζοπορία, ενώ τα τεχνικά φαράγγια απαιτούν ειδικές γνώσεις και εξοπλισμό canyoning. Το canyoning, ή κατάβαση φαραγγιών, συνδυάζει πεζοπορία, καταρρίχηση με σχοινί, κολύμβηση και κίνηση μέσα σε στενά περάσματα και φυσικές βάθρες. Ανάλογα με τη διαδρομή και την εποχή, μπορεί να περιλαμβάνει καταβάσεις καταρρακτών, νεροτσουλήθρες και άλματα στο νερό. Τα άλματα δεν είναι υποχρεωτικά και πρέπει να πραγματοποιούνται μόνο όταν έχει προηγηθεί έλεγχος του βάθους και των συνθηκών από έμπειρο οδηγό. Ανάμεσα στα γνωστότερα τεχνικά φαράγγια της Κρήτης βρίσκονται το επιβλητικό φαράγγι του Χα και το ιδιαίτερα απαιτητικό φαράγγι της Άρβης. Στην Άρβη σχηματίζεται ο καταρράκτης Καπνιστής, ύψους περίπου 85 μέτρων, και στη συνέχεια το ποτάμι εισέρχεται για περίπου 150 μέτρα σε ένα σκοτεινό υπόγειο τμήμα. Δημοφιλή για εκπαίδευση και μικρότερες τεχνικές καταβάσεις είναι επίσης το φαράγγι του Τσούτσουρα, το φαράγγι της Παναγίας ή Καλάμι Ι και το Ξεροφάραγγο, γνωστό ως Καλάμι ΙΙ. Η δυσκολία κάθε φαραγγιού αλλάζει σημαντικά ανάλογα με την παροχή του νερού, την εποχή, τις καιρικές συνθήκες και την κατάσταση των ασφαλίσεων. Η κατάβαση τεχνικών φαραγγιών πρέπει να γίνεται μόνο από κατάλληλα εκπαιδευμένη ομάδα ή με πιστοποιημένο και έμπειρο οδηγό. Απαιτούνται κράνος, ειδική ζώνη, σχοινιά, κατάλληλα υποδήματα, εξοπλισμός κατάβασης και, στα υδάτινα φαράγγια, στολή νεοπρενίου. Πριν από κάθε εξόρμηση είναι απαραίτητος ο έλεγχος της πρόγνωσης του καιρού σε ολόκληρη τη λεκάνη απορροής και όχι μόνο στην είσοδο του φαραγγιού. Μια καταιγίδα αρκετά χιλιόμετρα μακριά μπορεί να προκαλέσει αιφνίδια πλημμύρα μέσα στο στενό φαράγγι. Η ομάδα πρέπει επίσης να γνωρίζει τις πιθανές εξόδους διαφυγής, να έχει μαζί της εξοπλισμό πρώτων βοηθειών και να έχει ενημερώσει κάποιον για τη διαδρομή και την αναμενόμενη ώρα επιστροφής. Οι συμμετέχοντες οφείλουν να προστατεύουν το φυσικό περιβάλλον, να μην αφήνουν απορρίμματα, να αποφεύγουν την ενόχληση της πανίδας και να μην προκαλούν φθορές στα πετρώματα και στη βλάστηση. Οι μόνιμες ασφαλίσεις ενός φαραγγιού δεν πρέπει ποτέ να θεωρούνται αυτομάτως αξιόπιστες, καθώς μπορεί να έχουν υποστεί διάβρωση ή ζημιές από πλημμύρες και πτώσεις βράχων. [widgetkit id=1548]

Η Κρήτη προσφέρει εξαιρετικές δυνατότητες για ποδηλασία δρόμου, ορεινή ποδηλασία και εξερεύνηση με ποδήλατο σε χωμάτινες διαδρομές. Το έντονο ανάγλυφο, οι συνεχείς εναλλαγές του τοπίου και το εκτεταμένο δίκτυο επαρχιακών δρόμων επιτρέπουν στον ποδηλάτη να κινηθεί μέσα σε ελαιώνες, αμπελώνες, παραδοσιακά χωριά, οροπέδια και απομονωμένες παραθαλάσσιες περιοχές. Η ποδηλασία αποτελεί έναν από τους καλύτερους τρόπους γνωριμίας με την ενδοχώρα του νησιού. Οι ήσυχοι δρόμοι ανάμεσα στα χωριά είναι κατάλληλοι για χαλαρές περιηγήσεις, ενώ οι μεγάλες υψομετρικές διαφορές και οι απαιτητικές αναβάσεις προσελκύουν πιο έμπειρους ποδηλάτες. Στα ορεινά υπάρχουν επίσης πολλοί χωματόδρομοι, παλιά μονοπάτια και αγροτικές διαδρομές, οι οποίες προσφέρονται για ποδήλατα βουνού ή gravel. Πού να κάνετε ποδηλασία Δημοφιλείς περιοχές για ποδηλατικές εξορμήσεις είναι τα οροπέδια του Λασιθίου και της Νίδας, η περιοχή του Αμαρίου, ο Αποκόρωνας, η ενδοχώρα του Ηρακλείου, η πεδιάδα της Μεσαράς και τα ορεινά τοπία γύρω από τον Ψηλορείτη, τη Δίκτη και τα Λευκά Όρη. Ενδιαφέρουσες διαδρομές υπάρχουν επίσης στην ανατολική Κρήτη, όπου το ξηρό τοπίο, τα μικρά οροπέδια και οι απομονωμένοι οικισμοί δημιουργούν ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον. Στις μεγάλες πόλεις και στα οργανωμένα τουριστικά θέρετρα λειτουργούν επιχειρήσεις ενοικίασης ποδηλάτων, ενώ προσφέρονται και οργανωμένες διαδρομές με συνοδό. Πριν από την ενοικίαση είναι σημαντικό να επιβεβαιώνετε ότι το ποδήλατο είναι κατάλληλο για τη διαδρομή που σκοπεύετε να ακολουθήσετε και ότι διαθέτει σωστά ρυθμισμένα φρένα, ελαστικά σε καλή κατάσταση και τον απαραίτητο εξοπλισμό επισκευής. Χρήσιμες συμβουλές Οι αποστάσεις στην Κρήτη μπορεί να φαίνονται μικρές στον χάρτη, αλλά οι μεγάλες κλίσεις, οι συνεχείς στροφές και ο δυνατός άνεμος αυξάνουν σημαντικά τον χρόνο και τη δυσκολία μιας διαδρομής. Η άνοιξη και το φθινόπωρο είναι συνήθως οι καταλληλότερες εποχές, ενώ το καλοκαίρι πρέπει να αποφεύγεται η ποδηλασία τις θερμότερες ώρες της ημέρας. Στα ορεινά, αντίθετα, οι καιρικές συνθήκες μπορεί να αλλάξουν γρήγορα και τον χειμώνα δεν αποκλείονται το χιόνι και ο πάγος. Το κράνος, το νερό, η αντηλιακή προστασία, τα φώτα, τα ανακλαστικά στοιχεία και ένα βασικό κιτ επισκευής είναι απαραίτητα. Σε απομακρυσμένες διαδρομές δεν υπάρχουν πάντα πηγές, καταστήματα ή σήμα κινητής τηλεφωνίας, γι’ αυτό χρειάζεται σωστός σχεδιασμός και ενημέρωση για την κατάσταση του δρόμου. Οι ποδηλάτες πρέπει επίσης να σέβονται τις ιδιωτικές περιουσίες, τις κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, τις προστατευόμενες περιοχές και τα μονοπάτια στα οποία απαγορεύεται η ποδηλασία.

Η ιππασία αποτελεί έναν ιδιαίτερο τρόπο γνωριμίας με την κρητική ύπαιθρο, καθώς επιτρέπει στον επισκέπτη να κινηθεί με ήρεμο ρυθμό μέσα σε ελαιώνες, αγροτικές εκτάσεις, μικρά φαράγγια, παραδοσιακά χωριά και παραθαλάσσια τοπία. Σε διάφορες περιοχές του νησιού λειτουργούν ιππικοί όμιλοι, σχολές και οργανωμένες μονάδες που προσφέρουν μαθήματα και περιηγήσεις με άλογα. Οι διαθέσιμες δραστηριότητες κυμαίνονται από σύντομες βόλτες για αρχάριους και οικογένειες έως μεγαλύτερες διαδρομές στην ύπαιθρο για αναβάτες με σχετική εμπειρία. Ανάλογα με την περιοχή, οι περιηγήσεις μπορεί να περνούν από χωματόδρομους, κοιλάδες, ορεινά μονοπάτια ή παραλίες. Η διάρκεια και η δυσκολία κάθε διαδρομής πρέπει να επιλέγονται με βάση την ηλικία, τη φυσική κατάσταση και την προηγούμενη εμπειρία του αναβάτη. Η παράδοση του αλόγου στην Κρήτη Η Κρήτη έχει μακρά σχέση με την εκτροφή και τη χρήση των αλόγων στην αγροτική ζωή, στις μετακινήσεις και στις τοπικές γιορτές. Ξεχωριστή θέση κατέχει το Γεωργαλίδικο άλογο της Μεσαράς, μια αυτόχθονη κρητική φυλή που είναι γνωστή για την αντοχή και τον χαρακτηριστικό πλαγιοτροχασμό της, τον οποίο οι Κρητικοί αποκαλούν αραβάνι. Τα γεωργαλίδικα άλογα χρησιμοποιούνταν παλαιότερα στις μετακινήσεις και στις αγροτικές εργασίες, καθώς μπορούσαν να ανταποκριθούν στο τραχύ και πετρώδες έδαφος του νησιού. Σήμερα συνδέονται κυρίως με την αναψυχή, την εκτροφή, τις επιδείξεις και τις πολιτιστικές εκδηλώσεις που διατηρούν ζωντανή την ιππική παράδοση της Κρήτης. Χρήσιμες πληροφορίες Πριν από μια οργανωμένη βόλτα είναι σημαντικό να ενημερώνετε τον συνοδό για την πραγματική εμπειρία σας και για τυχόν προβλήματα υγείας. Το κράνος πρέπει να παρέχεται και να χρησιμοποιείται σε όλη τη διάρκεια της διαδρομής, ενώ συνιστώνται κλειστά παπούτσια και μακρύ παντελόνι. Τα παιδιά πρέπει να συμμετέχουν μόνο σε δραστηριότητες κατάλληλες για την ηλικία τους και πάντοτε υπό επίβλεψη. Κατά τους θερμούς μήνες είναι προτιμότερο οι διαδρομές να πραγματοποιούνται νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα. Πριν από την κράτηση καλό είναι να ζητάτε πληροφορίες για τη διάρκεια, τη δυσκολία, τη διαδρομή, τον απαιτούμενο εξοπλισμό και την πολιτική της επιχείρησης σχετικά με την ευζωία των ζώων. Τα άλογα πρέπει να είναι περιποιημένα, να ξεκουράζονται επαρκώς και να αντιστοιχίζονται στο βάρος και στην εμπειρία κάθε αναβάτη.

Η Κρήτη βρίσκεται πάνω σε μία από τις σημαντικότερες μεταναστευτικές διαδρομές ανάμεσα στην Ευρώπη και την Αφρική. Κάθε άνοιξη και φθινόπωρο, μεγάλος αριθμός αποδημητικών πουλιών σταματά στους υγροτόπους της Κρήτης για να ξεκουραστεί και να τραφεί. Παράλληλα, τα βουνά, τα φαράγγια και οι απόκρημνες ακτές του νησιού φιλοξενούν σημαντικούς πληθυσμούς αρπακτικών και άλλων μόνιμων ειδών. Η παρατήρηση πτηνών μπορεί να πραγματοποιηθεί όλο τον χρόνο, αλλά οι περίοδοι της ανοιξιάτικης και της φθινοπωρινής μετανάστευσης παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη ποικιλία. Οι λίμνες, τα εποχικά έλη, οι εκβολές ποταμών, οι λιμνοθάλασσες και οι αλυκές προσελκύουν ερωδιούς, πάπιες, παρυδάτια και πολλά μικρότερα μεταναστευτικά πουλιά. Στους ορεινούς όγκους και στα φαράγγια μπορούν να παρατηρηθούν γύπες, αετοί, γεράκια και άλλα αρπακτικά. Λίμνες και εσωτερικοί υγρότοποι Η μεγαλύτερη φυσική λίμνη του νησιού είναι η λίμνη Κουρνά στον Αποκόρωνα. Μικρότερες φυσικές ή εποχικές λίμνες βρίσκονται στον Τερσανά, στη λίμνη του Διγενή στη Γέργερη, στον Μοχό, στο Θραψανό, στο Παρακαλούρι, στη Ζήρο, στον Ομαλό Βιάννου και στον Αχεντριά. Πολύ σημαντικοί βιότοποι έχουν δημιουργηθεί και γύρω από τεχνητές λίμνες και φράγματα. Ανάμεσα στα καλύτερα σημεία συγκαταλέγονται η λίμνη της Αγιάς, το φράγμα Μπραμιανών, το φράγμα Αποσελέμη, η λίμνη Φανερωμένης, το φράγμα Ποταμών και η λίμνη του Ζαρού. Παράκτιοι υγρότοποι και εκβολές ποταμών Πολλά παρυδάτια και υδρόβια πουλιά συγκεντρώνονται στις εκβολές του Αποσελέμη, του Αναποδάρη, του Αλμυρού Μαλεβιζίου, του Μεγάλου Ποταμού στην Πρέβελη, του Αλμυρού Μιραμπέλου, του Γεροποτάμου και του Αλμυρού της Γεωργιούπολης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι αλυκές του Ξερόκαμπου, οι αλυκές της Ελούντας, το έλος των Μαλίων, η Καταλυκή κοντά στο Τυμπάκι και ο υγρότοπος της Φαλάσαρνας. Η παρουσία νερού και η ποικιλία των ενδιαιτημάτων μεταβάλλονται ανάλογα με την εποχή και τις βροχοπτώσεις. Αρπακτικά πτηνά Για την παρατήρηση αρπακτικών ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι ορεινές περιοχές, τα φαράγγια και οι απόκρημνοι γκρεμοί. Ενδεικτικά σημεία είναι ο Γιούχτας, το δάσος και το φαράγγι του Ρούβα, η Γρελέσκα, η Θρυπτή, ο Κόφινας, ο Ομαλός και το Πρασανό Φαράγγι. Υπεύθυνη παρατήρηση Για την παρατήρηση πτηνών είναι χρήσιμα τα κιάλια, ένας τηλεφακός και ένας ενημερωμένος οδηγός αναγνώρισης ειδών. Οι καλύτερες ώρες είναι συνήθως νωρίς το πρωί και πριν από τη δύση του ήλιου. Οι επισκέπτες πρέπει να παραμένουν σε απόσταση από φωλιές και αποικίες, να αποφεύγουν τις δυνατές φωνές και την αναπαραγωγή ηχογραφημένων καλεσμάτων και να μην πλησιάζουν ή ταΐζουν άγρια πουλιά. Η φωτογράφιση δεν πρέπει να προκαλεί αναστάτωση ή να αναγκάζει ένα πτηνό να εγκαταλείψει τη φωλιά του.

Η Κρήτη, το νησί του Δαίδαλου και του Ίκαρου, διαθέτει ορεινά ανάγλυφα, απότομες πλαγιές και μεγάλες ανοιχτές εκτάσεις που προσφέρονται για διάφορες μορφές αεραθλητισμού. Ανάμεσα στις δραστηριότητες που συναντώνται στο νησί είναι το αλεξίπτωτο πλαγιάς, το μηχανοκίνητο αλεξίπτωτο ή paramotor, ο αερομοντελισμός, η γενική αεροπορία και, όταν υπάρχουν οι κατάλληλες οργανωτικές και αδειοδοτικές προϋποθέσεις, η ελεύθερη πτώση. Το αλεξίπτωτο πλαγιάς, γνωστό και ως παραπέντε, είναι η πιο προσιτή αεραθλητική εμπειρία για έναν επισκέπτη χωρίς προηγούμενη εκπαίδευση. Στις πτήσεις διθέσιου αλεξίπτωτου ο επιβάτης πετά μαζί με κατάλληλα εκπαιδευμένο χειριστή, ο οποίος αναλαμβάνει την απογείωση, τον χειρισμό και την προσγείωση. Η πραγματοποίηση κάθε πτήσης εξαρτάται από τη διεύθυνση και την ένταση του ανέμου, τη νέφωση, τη θερμική δραστηριότητα και τη γενικότερη κατάσταση του καιρού. Περιοχές πτήσεων Οι πλαγιές της Κρήτης προσφέρουν δυνατότητες τόσο για παράκτιες πτήσεις όσο και για πτήσεις πάνω από την ενδοχώρα. Γνωστές περιοχές δραστηριότητας υπάρχουν στη δυτική Κρήτη, κοντά στα Χανιά και τη Φαλάσαρνα, καθώς και στην κεντρική Κρήτη, στην περιοχή του Αβδού. Ωστόσο, δεν είναι κάθε πλαγιά κατάλληλη για απογείωση και οι συνθήκες μπορεί να αλλάζουν γρήγορα ακόμη και μέσα στην ίδια ημέρα. Οι ανεξάρτητοι χειριστές οφείλουν να ενημερώνονται για τα χαρακτηριστικά κάθε πεδίου, τα επιτρεπόμενα σημεία απογείωσης και προσγείωσης, τον ελεγχόμενο εναέριο χώρο, τα γειτονικά αεροδρόμια και τυχόν προσωρινούς περιορισμούς. Η πτήση κοντά σε αεροδρόμια, στρατιωτικές εγκαταστάσεις ή άλλες απαγορευμένες περιοχές δεν επιτρέπεται χωρίς την προβλεπόμενη έγκριση. Paramotor, αερομοντελισμός και άλλες δραστηριότητες Το paramotor συνδυάζει ένα αλεξίπτωτο πλαγιάς με κινητήρα που μεταφέρει ο χειριστής στην πλάτη ή βρίσκεται τοποθετημένος σε τροχήλατο πλαίσιο. Σε αντίθεση με το απλό αλεξίπτωτο πλαγιάς, δεν βασίζεται αποκλειστικά στα ανοδικά ρεύματα, αλλά εξακολουθεί να επηρεάζεται σημαντικά από τον άνεμο και τις τοπικές καιρικές συνθήκες. Στην Κρήτη δραστηριοποιούνται επίσης αεραθλητικά σωματεία και ομάδες αερομοντελισμού. Οι διοργανώσεις, οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες και η δυνατότητα συμμετοχής επισκεπτών μεταβάλλονται, γι’ αυτό χρειάζεται προηγούμενη επικοινωνία με αναγνωρισμένο σωματείο ή εγκεκριμένη σχολή. Η διαθεσιμότητα πτήσεων ελεύθερης πτώσης δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη χωρίς πρόσφατη επιβεβαίωση από τον διοργανωτή. Ασφάλεια Η εκπαίδευση και οι πτήσεις πρέπει να πραγματοποιούνται μέσω εγκεκριμένων σχολών και κατάλληλα καταρτισμένων χειριστών. Πριν από μια διθέσια πτήση, ο επισκέπτης πρέπει να ενημερώνεται για τον εξοπλισμό, τη διαδικασία απογείωσης και προσγείωσης, τους περιορισμούς βάρους και τυχόν προβλήματα υγείας που μπορεί να επηρεάσουν τη συμμετοχή του. Η χρήση κράνους και του προβλεπόμενου εξοπλισμού ασφαλείας είναι απαραίτητη. Η αναβολή ή ακύρωση μιας πτήσης λόγω καιρού αποτελεί βασικό μέτρο ασφάλειας. Δεν πρέπει να ασκείται πίεση για πραγματοποίηση της δραστηριότητας όταν ο χειριστής κρίνει ότι οι συνθήκες δεν είναι κατάλληλες. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται το καλοκαίρι, όταν οι ισχυρές θερμικές αναταράξεις και οι τοπικοί άνεμοι μπορούν να μεταβάλουν γρήγορα τις συνθήκες πτήσης.

Η Κρήτη αποτελεί συναρπαστικό προορισμό για όσους επιθυμούν να εξερευνήσουν το νησί πέρα από το κεντρικό οδικό δίκτυο. Επαρχιακοί δρόμοι, αγροτικές διαδρομές και ορεινοί χωματόδρομοι διασχίζουν ελαιώνες, οροπέδια, φαράγγια και απομονωμένους οικισμούς, προσφέροντας συχνά πανοραμική θέα στα βουνά ή στη θάλασσα. Η off-road εξερεύνηση δεν σημαίνει κίνηση έξω από τους υφιστάμενους δρόμους και τις νόμιμες διαδρομές. Πολλές περιοχές περιλαμβάνουν ιδιωτικές εκτάσεις, προστατευόμενους βιότοπους, βοσκοτόπια ή δρόμους που κλείνουν προσωρινά. Οι επισκέπτες πρέπει να σέβονται τις πινακίδες, τις περιφράξεις και τις τοπικές οδηγίες και να αποφεύγουν την οδήγηση σε παραλίες, αμμοθίνες, κοίτες ποταμών και πεζοπορικά μονοπάτια. Επιλογή διαδρομής Οι ορεινές περιοχές της Κρήτης διαθέτουν μεγάλο δίκτυο χωμάτινων δρόμων, αλλά η κατάστασή τους διαφέρει σημαντικά. Μια διαδρομή που φαίνεται εύκολη στον χάρτη μπορεί να γίνει απότομη, πετρώδης ή έντονα διαβρωμένη, ιδιαίτερα μετά από δυνατές βροχοπτώσεις. Στα μεγαλύτερα υψόμετρα το χιόνι, η ομίχλη και οι κατολισθήσεις ενδέχεται επίσης να δυσκολεύουν την πρόσβαση. Πριν από την αναχώρηση είναι απαραίτητος ο έλεγχος του καιρού, της κατάστασης του δρόμου και της καταλληλότητας του οχήματος. Χρήσιμο είναι να υπάρχει χάρτης διαθέσιμος χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο, επαρκές νερό και καύσιμο, καθώς και ενημέρωση κάποιου τρίτου για τη σχεδιαζόμενη διαδρομή. Σε πολλές απομονωμένες κοιλάδες και ορεινές περιοχές η κάλυψη κινητής τηλεφωνίας είναι περιορισμένη. Οχήματα και οργανωμένες εκδρομές Σε δύσκολους ορεινούς δρόμους μπορεί να απαιτείται τετρακίνητο όχημα. Ωστόσο, ακόμη και ένα 4x4 δεν καθιστά κάθε διαδρομή ασφαλή ή προσβάσιμη. Ο οδηγός πρέπει να γνωρίζει τις δυνατότητες του οχήματος και να μην επιχειρεί τη διέλευση ενός κατεστραμμένου ή απότομου δρόμου χωρίς την κατάλληλη εμπειρία. Στην Κρήτη οργανώνονται εκδρομές με οχήματα 4x4, μοτοσικλέτες και ATV. Μια οργανωμένη περιήγηση αποτελεί πρακτική επιλογή για όσους δεν γνωρίζουν καλά το νησί, καθώς οι τοπικοί οδηγοί γνωρίζουν την κατάσταση των δρόμων και τις περιοχές στις οποίες επιτρέπεται η πρόσβαση. Πριν από την κράτηση πρέπει να ελέγχονται το είδος του οχήματος, η απαιτούμενη άδεια οδήγησης, η ασφαλιστική κάλυψη και ο εξοπλισμός ασφαλείας. Όσοι χρησιμοποιούν ενοικιαζόμενο όχημα πρέπει να διαβάσουν προσεκτικά τους όρους της σύμβασης. Πολλές εταιρείες απαγορεύουν την κίνηση σε χωματόδρομους ή εξαιρούν από την ασφάλιση τις ζημιές που προκαλούνται έξω από το κανονικό οδικό δίκτυο. Υπεύθυνη εξερεύνηση Οι ορεινοί δρόμοι χρησιμοποιούνται επίσης από αγρότες, κτηνοτρόφους, πεζοπόρους και οχήματα έκτακτης ανάγκης. Οδηγείτε αργά, παραχωρείτε προτεραιότητα όπου χρειάζεται και περιορίζετε τον θόρυβο και τη σκόνη κοντά σε χωριά, κοπάδια και αρχαιολογικούς χώρους. Αφήνετε τις πόρτες των περιφράξεων όπως τις βρήκατε, παίρνετε μαζί σας όλα τα απορρίμματα και δεν ανάβετε ποτέ φωτιά. Όσοι προτιμούν μια πιο ήπια μορφή εξερεύνησης μπορούν να γνωρίσουν πολλές όμορφες διαδρομές κάνοντας ποδηλασία στην Κρήτη.

Η Κρήτη συνδυάζει το ήπιο μεσογειακό κλίμα με ψηλά βουνά, μεγάλη ακτογραμμή και σύγχρονες αθλητικές εγκαταστάσεις, αποτελώντας ελκυστικό προορισμό για αθλητές και δραστήριους ταξιδιώτες κατά το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου. Οι επισκέπτες μπορούν να συμμετάσχουν σε οργανωμένες διοργανώσεις, να συνεχίσουν την προπόνησή τους στις διακοπές ή να γνωρίσουν ένα νέο άθλημα με την καθοδήγηση τοπικών συλλόγων και εκπαιδευτών. Στο νησί διοργανώνονται αγώνες δρόμου και ορεινού τρεξίματος, ποδηλατικοί αγώνες, ιστιοπλοϊκές διοργανώσεις, κολυμβητικοί αγώνες και τουρνουά ομαδικών και ατομικών αθλημάτων. Στις μεγαλύτερες πόλεις λειτουργούν στάδια, κλειστά γυμναστήρια, κολυμβητήρια και εγκαταστάσεις για ποδόσφαιρο, μπάσκετ, βόλεϊ, τένις, πολεμικές τέχνες και αγωνίσματα στίβου. Τρέξιμο, ποδηλασία και ορεινά αθλήματα Το έντονο ανάγλυφο της Κρήτης προσφέρεται για τρέξιμο σε δρόμο, ορεινό τρέξιμο και προπονήσεις αντοχής. Οι διαδρομές εκτείνονται από επίπεδους παραλιακούς δρόμους μέχρι απαιτητικά μονοπάτια που διασχίζουν βραχώδη τοπία και οροπέδια. Στη διάρκεια του χρόνου πραγματοποιούνται αγώνες μέσα στις πόλεις, αλλά και διοργανώσεις που συνδέονται με ιστορικές διαδρομές, βουνά και φαράγγια. Η ποδηλασία στην Κρήτη προσφέρει εξίσου πολλές επιλογές. Οι ποδηλάτες δρόμου μπορούν να ακολουθήσουν μεγάλες διαδρομές στην ενδοχώρα, ενώ οι λάτρεις της ορεινής ποδηλασίας μπορούν να κινηθούν σε δασικούς δρόμους, οροπέδια και αγροτικές διαδρομές. Κατά τον σχεδιασμό πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η κυκλοφορία, η ζέστη, οι ισχυροί άνεμοι και οι απότομες μεταβολές του καιρού στα βουνά. Τα βουνά και τα φαράγγια του νησιού προσελκύουν επίσης πεζοπόρους, αναρριχητές και ορειβάτες. Οι δραστηριότητες αυτές απαιτούν τον κατάλληλο εξοπλισμό και σωστή προετοιμασία, ιδιαίτερα τον χειμώνα ή σε απομονωμένες περιοχές όπου ο καιρός μπορεί να αλλάξει γρήγορα και η κάλυψη κινητής τηλεφωνίας να είναι περιορισμένη. Θαλάσσια αθλήματα και ιστιοπλοΐα Η μεγάλη ακτογραμμή και οι διαφορετικές συνθήκες ανέμου προσφέρουν δυνατότητες για κολύμβηση, ιστιοπλοΐα, κωπηλασία, κανό, όρθια σανιδοκωπηλασία, windsurfing και kitesurfing. Οι ναυταθλητικοί σύλλογοι των παραθαλάσσιων πόλεων οργανώνουν μαθήματα και αγώνες, ενώ σε αρκετές δημοφιλείς παραλίες λειτουργούν αδειοδοτημένα κέντρα θαλάσσιων σπορ. Ο υποθαλάσσιος κόσμος της Κρήτης προσελκύει ακόμη αυτοδύτες και ελεύθερους δύτες. Καταδυτικά κέντρα λειτουργούν σε αρκετές παραθαλάσσιες περιοχές και οργανώνουν εισαγωγικές καταδύσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα και εξορμήσεις σε υφάλους, σπήλαια ή ναυάγια, ανάλογα με την πιστοποίηση και την εμπειρία κάθε συμμετέχοντα. Γκολφ και άλλες αθλητικές δραστηριότητες Κοντά στη Χερσόνησο λειτουργεί το Crete Golf Club, με γήπεδο 18 οπών μέσα σε ένα λοφώδες τοπίο με θέα στην κρητική ενδοχώρα. Στο Porto Elounda, κοντά στην Ελούντα, λειτουργεί επίσης ιδιωτικό γήπεδο 9 οπών par-3. Στην Κρήτη υπάρχουν ακόμη εγκαταστάσεις για τένις, padel, τοξοβολία, σκοποβολή, ξιφασκία, kart, πολεμικές τέχνες και ιππασία. Ορισμένα ξενοδοχεία και παραθεριστικά συγκροτήματα διαθέτουν γήπεδα, γυμναστήρια, προγράμματα προπόνησης και ειδικές αθλητικές δραστηριότητες, η λειτουργία των οποίων μπορεί να είναι εποχική. Οργάνωση αθλητικών διακοπών Όσοι συμμετέχουν σε οργανωμένες δραστηριότητες πρέπει να επιλέγουν αδειοδοτημένους ή αναγνωρισμένους παρόχους, να ελέγχουν το απαιτούμενο επίπεδο εμπειρίας και να ενημερώνονται για την ασφαλιστική κάλυψη και τον παρεχόμενο εξοπλισμό. Το καλοκαίρι καλό είναι να αποφεύγεται η έντονη άσκηση κατά τις θερμότερες ώρες. Το νερό, η προστασία από τον ήλιο και η καλή γνώση της διαδρομής είναι απαραίτητα, ιδιαίτερα σε ορεινές και απομονωμένες περιοχές. Όποιος επιθυμεί να συμμετάσχει σε κάποια διοργάνωση πρέπει να συμβουλεύεται απευθείας τον διοργανωτή, καθώς οι ημερομηνίες, οι διαδρομές, οι όροι συμμετοχής και οι εγγραφές μεταβάλλονται κάθε χρόνο.

Τα ασβεστολιθικά βουνά, τα φαράγγια και οι απότομες ακτές της Κρήτης προσφέρουν αρκετές δυνατότητες για αναρρίχηση μέσα σε ιδιαίτερα εντυπωσιακά φυσικά τοπία. Στο νησί υπάρχουν οργανωμένα αναρριχητικά πεδία με ασφαλισμένες αθλητικές διαδρομές, αλλά και πιο απαιτητικές διαδρομές παραδοσιακής αναρρίχησης ή πολλαπλών σχοινιών. Οι συνθήκες διαφέρουν σημαντικά από περιοχή σε περιοχή. Ορισμένα πεδία βρίσκονται κοντά σε πόλεις και είναι εύκολα προσβάσιμα, ενώ άλλα απαιτούν πεζοπορία μέσα σε φαράγγια ή κίνηση σε απομονωμένες ορεινές περιοχές. Η ποιότητα του βράχου, η κατάσταση των ασφαλειών, ο προσανατολισμός και η έκθεση στον ήλιο πρέπει να ελέγχονται πριν από κάθε εξόρμηση. Αγιοφάραγγο Το Αγιοφάραγγο, στα νότια του νομού Ηρακλείου, είναι ένα από τα γνωστότερα αναρριχητικά πεδία της Κρήτης. Οι επιβλητικοί ασβεστολιθικοί τοίχοι του φαραγγιού φιλοξενούν διαδρομές διαφορετικής δυσκολίας, από αθλητικές διαδρομές ενός σχοινιού έως απαιτητικότερες αναβάσεις πολλαπλών σχοινιών. Η πρόσβαση περιλαμβάνει πεζοπορία μέσα στο φαράγγι και το τοπίο συνδυάζει την αναρρίχηση με την άγρια φύση των Αστερουσίων και την παραλία στην έξοδό του. Ο βράχος μπορεί να είναι ιδιαίτερα κοφτερός, ενώ το καλοκαίρι η ζέστη γίνεται έντονη. Για τον λόγο αυτό, η επιλογή της κατάλληλης ώρας και του σωστού προσανατολισμού της διαδρομής είναι σημαντική. Βουλισμένο Αλώνι Το Βουλισμένο Αλώνι βρίσκεται στους πρόποδες του Στρούμπουλα, κοντά στον παλιό δρόμο Ηρακλείου–Ρεθύμνου. Πρόκειται για έναν εντυπωσιακό κυκλικό γεωλογικό σχηματισμό, που πιθανότατα δημιουργήθηκε από την κατάρρευση της οροφής ενός σπηλαίου. Στα κάθετα και αρνητικά ασβεστολιθικά τοιχώματά του έχουν ανοιχτεί αρκετές αθλητικές διαδρομές διαφορετικών βαθμών δυσκολίας. Η εύκολη πρόσβαση από το Ηράκλειο το έχει καταστήσει δημοφιλές στους τοπικούς αναρριχητές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλες οι διαδρομές είναι κατάλληλες για αρχάριους. Άλλα αναρριχητικά πεδία Αναρριχητικές διαδρομές υπάρχουν επίσης στην περιοχή του Θερίσου και του Τερσανά στα Χανιά, στον Παλίγκρεμνο του Πλακιά, στην Κρύα Βρύση, στα Καπετανιανά και στον Κόφινα, καθώς και σε διάφορα σημεία γύρω από τα Μάλια και τον Άγιο Νικόλαο. Ορισμένα από αυτά τα πεδία είναι μικρά ή λιγότερο συστηματικά οργανωμένα και οι συνθήκες πρόσβασης και ασφάλισης μπορεί να αλλάζουν. Πριν από την επίσκεψη σε οποιοδήποτε πεδίο είναι χρήσιμο να αναζητούνται πρόσφατες πληροφορίες από τοπικούς συλλόγους, εκπαιδευτές ή ενημερωμένους αναρριχητικούς οδηγούς. Παλιές περιγραφές και κατάλογοι διαδρομών δεν εγγυώνται ότι οι ασφάλειες παραμένουν σε καλή κατάσταση. Εποχή και ασφάλεια Η αναρρίχηση στην Κρήτη είναι δυνατή το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου, αλλά ο προσανατολισμός του πεδίου καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τις συνθήκες. Τον χειμώνα προτιμώνται συνήθως τα ηλιόλουστα νότια πεδία, ενώ την άνοιξη και το φθινόπωρο οι θερμοκρασίες είναι πιο κατάλληλες για τις περισσότερες περιοχές. Το καλοκαίρι η ζέστη μπορεί να γίνει επικίνδυνη, ειδικά σε τοίχους χωρίς σκιά. Η χρήση κράνους είναι απαραίτητη, καθώς σε αρκετά πεδία υπάρχει πιθανότητα πτώσης λίθων. Ο εξοπλισμός, το μήκος του σχοινιού και ο αριθμός των σετ ασφαλείας πρέπει να ανταποκρίνονται στη συγκεκριμένη διαδρομή. Οι αρχάριοι δεν πρέπει να επιχειρούν αναρρίχηση χωρίς την επίβλεψη πιστοποιημένου εκπαιδευτή. Οι αναρριχητές οφείλουν επίσης να σέβονται τυχόν εποχικούς περιορισμούς, ιδιωτικές εκτάσεις, αρχαιολογικούς χώρους και θέσεις φωλεοποίησης αρπακτικών πουλιών. Δεν αφήνουμε απορρίμματα, δεν ανοίγουμε νέες διαδρομές χωρίς συνεννόηση με την τοπική αναρριχητική κοινότητα και αποφεύγουμε κάθε επέμβαση στον βράχο ή στη βλάστηση.

Αν και η Κρήτη δεν διαθέτει μεγάλους ορμητικούς ποταμούς όπως άλλες περιοχές της Ελλάδας, προσφέρει τη δυνατότητα μιας ήπιας και ιδιαίτερα όμορφης εμπειρίας ράφτινγκ. Η οργανωμένη δραστηριότητα πραγματοποιείται στον ποταμό Κυλιάρη, στην περιοχή του Αποκόρωνα Χανίων, μέσα σε ένα καταπράσινο παραποτάμιο τοπίο. Το ράφτινγκ στον Κυλιάρη δεν έχει τον χαρακτήρα μιας ακραίας κατάβασης σε μεγάλα και επικίνδυνα ορμητικά νερά. Πρόκειται για εύκολη διαδρομή βαθμού I, κατάλληλη και για άτομα χωρίς προηγούμενη εμπειρία, όταν πραγματοποιείται με επαγγελματία συνοδό και υπό τις κατάλληλες συνθήκες. Ο ποταμός Κυλιάρης Ο ποταμός Κυλιάρης συγκεντρώνει νερά από τα Λευκά Όρη και αποτελεί έναν από τους ελάχιστους ποταμούς της Κρήτης με σημαντική ροή σε όλη τη διάρκεια του χρόνου. Περνάει μέσα από μια εύφορη περιοχή με πλατάνια, καλαμιές, ελαιώνες και περιβόλια, πριν εκβάλει κοντά στην Κυανή Ακτή. Η παρόχθια βλάστηση και τα καθαρά νερά δημιουργούν έναν σημαντικό υγρότοπο, στον οποίο ζουν πουλιά, χελώνες, αμφίβια, ψάρια και καβούρια. Η κατάβαση προσφέρει έτσι περισσότερο μια ήρεμη γνωριμία με το ποτάμιο οικοσύστημα του Αποκόρωνα παρά μια ακραία αθλητική δοκιμασία. Η εμπειρία της κατάβασης Η σημερινή οργανωμένη διαδρομή έχει μήκος περίπου 2,4 χλμ. και περιλαμβάνει κωπηλασία, ήπια περάσματα, παιχνίδι και, όταν το επιτρέπουν οι συνθήκες, κολύμπι στο ποτάμι. Η συνολική δραστηριότητα διαρκεί περίπου δύο ώρες, μαζί με την προετοιμασία, την ενημέρωση ασφαλείας και την εξοικείωση με τον εξοπλισμό. Η διαδρομή και η διάρκειά της μπορεί να μεταβάλλονται ανάλογα με τη στάθμη του νερού, τον καιρό και τη σύνθεση της ομάδας. Για τον λόγο αυτό δεν πρέπει να επιχειρείται αυτόνομα, ακόμη κι αν ο ποταμός φαίνεται ήρεμος. Κατάλληλη περίοδος και εξοπλισμός Οι οργανωμένες καταβάσεις πραγματοποιούνται συνήθως από τον χειμώνα έως τα τέλη της άνοιξης, όταν η ροή του ποταμού είναι κατάλληλη. Οι ακριβείς ημερομηνίες λειτουργίας αλλάζουν ανάλογα με τις καιρικές και υδρολογικές συνθήκες, γι’ αυτό απαιτείται προηγούμενη συνεννόηση και κράτηση. Ο διοργανωτής παρέχει συνήθως στολή και παπούτσια νεοπρενίου, σωσίβιο και κράνος. Οι συμμετέχοντες πρέπει να έχουν μαζί τους πετσέτα, στεγνά ρούχα και δεύτερο εσώρουχο. Πριν από την κράτηση είναι απαραίτητο να ενημερώνουν τον εκπαιδευτή για προβλήματα υγείας και να επιβεβαιώνουν τα όρια ηλικίας, τις προϋποθέσεις συμμετοχής και την ασφαλιστική κάλυψη. Πληροφορίες και κρατήσεις Kiliaris Rafting – Outdoor ActivitiesΤηλέφωνο: +30 694 625 2929chaniarafting.gr [widgetkit id=2640]