Η Κρήτη βρίσκεται πάνω σε μία από τις σημαντικότερες μεταναστευτικές διαδρομές ανάμεσα στην Ευρώπη και την Αφρική. Κάθε άνοιξη και φθινόπωρο, μεγάλος αριθμός αποδημητικών πουλιών σταματά στους υγροτόπους της Κρήτης για να ξεκουραστεί και να τραφεί. Παράλληλα, τα βουνά, τα φαράγγια και οι απόκρημνες ακτές του νησιού φιλοξενούν σημαντικούς πληθυσμούς αρπακτικών και άλλων μόνιμων ειδών.

Η παρατήρηση πτηνών μπορεί να πραγματοποιηθεί όλο τον χρόνο, αλλά οι περίοδοι της ανοιξιάτικης και της φθινοπωρινής μετανάστευσης παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη ποικιλία. Οι λίμνες, τα εποχικά έλη, οι εκβολές ποταμών, οι λιμνοθάλασσες και οι αλυκές προσελκύουν ερωδιούς, πάπιες, παρυδάτια και πολλά μικρότερα μεταναστευτικά πουλιά. Στους ορεινούς όγκους και στα φαράγγια μπορούν να παρατηρηθούν γύπες, αετοί, γεράκια και άλλα αρπακτικά.

Λίμνες και εσωτερικοί υγρότοποι

Η μεγαλύτερη φυσική λίμνη του νησιού είναι η λίμνη Κουρνά στον Αποκόρωνα. Μικρότερες φυσικές ή εποχικές λίμνες βρίσκονται στον Τερσανά, στη λίμνη του Διγενή στη Γέργερη, στον Μοχό, στο Θραψανό, στο Παρακαλούρι, στη Ζήρο, στον Ομαλό Βιάννου και στον Αχεντριά.

Πολύ σημαντικοί βιότοποι έχουν δημιουργηθεί και γύρω από τεχνητές λίμνες και φράγματα. Ανάμεσα στα καλύτερα σημεία συγκαταλέγονται η λίμνη της Αγιάς, το φράγμα Μπραμιανών, το φράγμα Αποσελέμη, η λίμνη Φανερωμένης, το φράγμα Ποταμών και η λίμνη του Ζαρού.

Παράκτιοι υγρότοποι και εκβολές ποταμών

Πολλά παρυδάτια και υδρόβια πουλιά συγκεντρώνονται στις εκβολές του Αποσελέμη, του Αναποδάρη, του Αλμυρού Μαλεβιζίου, του Μεγάλου Ποταμού στην Πρέβελη, του Αλμυρού Μιραμπέλου, του Γεροποτάμου και του Αλμυρού της Γεωργιούπολης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι αλυκές του Ξερόκαμπου, οι αλυκές της Ελούντας, το έλος των Μαλίων, η Καταλυκή κοντά στο Τυμπάκι και ο υγρότοπος της Φαλάσαρνας. Η παρουσία νερού και η ποικιλία των ενδιαιτημάτων μεταβάλλονται ανάλογα με την εποχή και τις βροχοπτώσεις.

Αρπακτικά πτηνά

Για την παρατήρηση αρπακτικών ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι ορεινές περιοχές, τα φαράγγια και οι απόκρημνοι γκρεμοί. Ενδεικτικά σημεία είναι ο Γιούχτας, το δάσος και το φαράγγι του Ρούβα, η Γρελέσκα, η Θρυπτή, ο Κόφινας, ο Ομαλός και το Πρασανό Φαράγγι.

Υπεύθυνη παρατήρηση

Για την παρατήρηση πτηνών είναι χρήσιμα τα κιάλια, ένας τηλεφακός και ένας ενημερωμένος οδηγός αναγνώρισης ειδών. Οι καλύτερες ώρες είναι συνήθως νωρίς το πρωί και πριν από τη δύση του ήλιου. Οι επισκέπτες πρέπει να παραμένουν σε απόσταση από φωλιές και αποικίες, να αποφεύγουν τις δυνατές φωνές και την αναπαραγωγή ηχογραφημένων καλεσμάτων και να μην πλησιάζουν ή ταΐζουν άγρια πουλιά. Η φωτογράφιση δεν πρέπει να προκαλεί αναστάτωση ή να αναγκάζει ένα πτηνό να εγκαταλείψει τη φωλιά του.