Το Παλιό Ενετικό Λιμάνι των Χανίων, με τον επιβλητικό Αιγυπτιακό Φάρο, αποτελεί ένα από τα ωραιότερα και περισσότερο αναγνωρίσιμα λιμάνια της Μεσογείου.

Το Ενετικό Λιμάνι των Χανίων είναι το μεγαλύτερο από τα παλιά ενετικά λιμάνια των μεγάλων πόλεων της Κρήτης και διατηρεί σε μεγάλο βαθμό την ιστορική του φυσιογνωμία. Μια βόλτα κατά μήκος της προκυμαίας και του λιμενοβραχίονα ως τον Αιγυπτιακό Φάρο αποτελεί μία από τις ωραιότερες εμπειρίες στα Χανιά. Σε συνδυασμό με την Παλιά Πόλη, τα Νεώρια, το Φρούριο Φιρκά και το Γιαλί Τζαμισί, το λιμάνι συγκροτεί ένα μοναδικό ιστορικό σύνολο.

Κατά την Ενετοκρατία τα Χανιά ανέπτυξαν σημαντική εμπορική και ναυτιλιακή δραστηριότητα, με εισαγωγές και εξαγωγές αγροτικών και βιοτεχνικών προϊόντων. Ωστόσο, ο κόλπος των Χανίων ήταν εκτεθειμένος κυρίως στους βόρειους και δυτικούς ανέμους, ενώ η αβαθής ανατολική λεκάνη του λιμανιού παρουσίαζε συχνές προσχώσεις. Το φυσικό και ασφαλέστερο λιμάνι της Σούδας εξυπηρετούσε παράλληλα σημαντικό μέρος των ναυτικών και στρατιωτικών αναγκών της περιοχής.

Η κατάληψη της πόλης από τους Γενουάτες τον 13ο αιώνα κατέδειξε την ανάγκη κατασκευής ενός καλύτερα προστατευμένου λιμανιού. Το 1302 ο ρέκτορας Marino Gradenigo έθεσε το ζήτημα στην κυβέρνηση της Βενετίας, η οποία ενέκρινε την πρόταση. Η πρώτη οργανωμένη φάση κατασκευής πραγματοποιήθηκε μεταξύ 1320 και 1356. Παράλληλα με τη διαμόρφωση της λιμενολεκάνης, κατασκευάστηκε ο λιμενοβραχίονας, ενώ κατά τους επόμενους αιώνες δημιουργήθηκαν τα ενετικά Νεώρια για τη φύλαξη και επισκευή των πλοίων.

Από την αρχή της λειτουργίας του, το λιμάνι αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα εξαιτίας του μικρού βάθους, των προσχώσεων και της έκθεσής του στους ανέμους. Οι εκθέσεις των Ενετών αξιωματούχων αναφέρονται συχνά στην ανάγκη καθαρισμού και εκβάθυνσης, ιδιαίτερα της ανατολικής λεκάνης. Μετά την Επανάσταση του Αγίου Τίτου το 1363–1364 η δραστηριότητά του περιορίστηκε και δόθηκε μεγαλύτερη έμφαση στο λιμάνι του Ηρακλείου. Το λιμάνι των Χανίων, ωστόσο, συνέχισε να χρησιμοποιείται και να δέχεται επεμβάσεις. Το 1551 καταγράφεται νέο αίτημα για εκβάθυνση της λεκάνης και κατασκευή τείχους με επάλξεις κατά μήκος του λιμενοβραχίονα.

Το 1645 τα Χανιά καταλήφθηκαν από τους Οθωμανούς, ενώ η κατάκτηση της Κρήτης ολοκληρώθηκε το 1669, ύστερα από την παράδοση του Χάνδακα. Κατά την Οθωμανική Περίοδο το λιμάνι συνέχισε να χρησιμοποιείται, αλλά δεν πραγματοποιούνταν συστηματικά τα εκτεταμένα έργα συντήρησης και εκβάθυνσης που απαιτούνταν. Έτσι, οι προσχώσεις περιόρισαν ακόμη περισσότερο τη δυνατότητα εισόδου μεγάλων πλοίων, ιδιαίτερα στην ανατολική λεκάνη.

Κατά την περίοδο της Αιγυπτιοκρατίας, από το 1830 έως το 1840, αναγνωρίστηκε εκ νέου η οικονομική και στρατηγική σημασία του λιμανιού. Με εντολή του Μοχάμεντ Άλι της Αιγύπτου, ο Μουσταφά Πασάς προχώρησε σε καθαρισμό και εκβάθυνση της λιμενολεκάνης, επισκευές στον λιμενοβραχίονα και ανακατασκευή του παλαιού ενετικού φάρου. Οι εργασίες, που ολοκληρώθηκαν κυρίως το 1838, έδωσαν στον φάρο τη χαρακτηριστική μορφή που διατηρεί έως σήμερα.

Παρά τις επεμβάσεις, τα μεγάλα πλοία εξακολουθούσαν να αγκυροβολούν έξω από το λιμάνι όταν οι καιρικές συνθήκες το επέτρεπαν. Οι επιβάτες και τα εμπορεύματα μεταφέρονταν με μικρότερα σκάφη στην προκυμαία, μπροστά από το τέμενος Κιουτσούκ Χασάν, γνωστό ως Γιαλί Τζαμισί. Κατά την περίοδο της Κρητικής Πολιτείας και τα επόμενα χρόνια επεκτάθηκε σταδιακά η κρηπίδωση και διαμορφώθηκε η σημερινή προκυμαία.

Σήμερα το Παλιό Ενετικό Λιμάνι αποτελεί την ιστορική και τουριστική καρδιά των Χανίων. Εστιατόρια, καφέ, μικρά ξενοδοχεία και καταστήματα στεγάζονται στα αναστηλωμένα κτίρια της προκυμαίας, ενώ ο περίπατος έως τον Φάρο προσφέρει πανοραμική θέα προς την Παλιά Πόλη, τα Λευκά Όρη και το Κρητικό Πέλαγος.