Ο Πλακιάς είναι ένα δημοφιλές παραθαλάσσιο θέρετρο της επαρχίας Αγίου Βασιλείου, περίπου 36 χλμ. νότια του Ρεθύμνου, σε μια εύφορη κοιλάδα που καταλήγει στο Νότιο Κρητικό Πέλαγος.

Η κοιλάδα διασχίζεται από τον ποταμό Κοτσυφό, ο οποίος πηγάζει από τα βουνά της περιοχής και εκβάλλει κοντά στον οικισμό. Ο σημερινός Πλακιάς άρχισε να αναπτύσσεται ως μικρός παραθαλάσσιος οικισμός στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Τις επόμενες δεκαετίες εξελίχθηκε σε ένα από τα γνωστότερα τουριστικά κέντρα της νότιας ακτής του Ρεθύμνου.

Κατά τη δεκαετία του 1960 οι παραλίες της Γιαλιάς, όπως είναι γνωστό το μεγάλο παραλιακό μέτωπο της περιοχής, έγιναν αγαπημένος προορισμός των χίπις και των ανεξάρτητων ταξιδιωτών. Σήμερα ο Πλακιάς αποτελεί οργανωμένο θέρετρο και καλή βάση για την εξερεύνηση της νότιας Κρήτης.

Τι θα δείτε στον Πλακιά

Σε μικρή απόσταση βρίσκονται τα ορεινά χωριά Μύρθιος, Σελλιά και Ασώματος, τα οποία διατηρούν στοιχεία της παραδοσιακής τους αρχιτεκτονικής και προσφέρουν πανοραμική θέα προς τον κόλπο του Πλακιά. Στην ευρύτερη περιοχή μπορείτε επίσης να επισκεφτείτε την παραλία και το φοινικόδασος του Πρέβελη, τα μοναστήρια της περιοχής και τα φαράγγια του Κοτσυφού και του Κουρταλιώτη.

Ο Πλακιάς διαθέτει πολλές επιλογές διαμονής και εστίασης, καταστήματα, οργανωμένες παραλίες και κέντρα θαλάσσιων δραστηριοτήτων και καταδύσεων. Το μικρό λιμάνι εξυπηρετεί αλιευτικά και εκδρομικά σκάφη, ενώ η μεγάλη παραλία εκτείνεται ανατολικά του οικισμού μέχρι τον επιβλητικό βράχο του Παλίγκρεμνου.

Ένα από τα ενδιαφέροντα σημεία της περιοχής είναι ο παλιός νερόμυλος στην κοιλάδα του Κοτσυφού, περίπου 1,5 χλμ. από τον οικισμό. Η διαδρομή ακολουθεί το ποτάμι μέσα σε ένα καταπράσινο τοπίο με πλατάνια και άλλα υδρόφιλα φυτά.

Στην ανατολική άκρη της παραλίας του Πλακιά ορθώνεται ο εντυπωσιακός ασβεστολιθικός βράχος του Παλίγκρεμνου. Η θέση είναι γνωστή και ως Γονατές, καθώς σύμφωνα με την τοπική παράδοση εδώ γονάτισε ο Διγενής Ακρίτας για να πιει νερό από μια πηγή.

Στη βάση του βράχου διατηρούνται οι στοές μεταφοράς λιγνίτη του Πλακιά. Ο λιγνίτης μεταφερόταν από τα κοιτάσματα κοντά στη Μύρθιο με μικρά βαγόνια επάνω σε σιδηροδρομική γραμμή τύπου Decauville και φορτωνόταν σε πλοία στην ανατολική πλευρά του κόλπου. Η εκμετάλλευση δεν αποδείχθηκε οικονομικά βιώσιμη και εγκαταλείφθηκε. Κατά τη Γερμανική Κατοχή οι εγκαταστάσεις τροποποιήθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν για τον ανεφοδιασμό υποβρυχίων.

Στον Πλακιά βρίσκεται επίσης ο ναός της Ζωοδόχου Πηγής, κτισμένος στη θέση παλαιότερου θρησκευτικού κτίσματος. Μια τοπική παράδοση αναφέρει ότι δύο κοπέλες κατέφυγαν κάποτε στον ναό για να σωθούν από πειρατές. Όταν οι πειρατές περίμεναν στην είσοδο, άνοιξε θαυματουργικά ο νότιος τοίχος και οι κοπέλες διέφυγαν στον γειτονικό ελαιώνα.

Ιστορικά στοιχεία

Ο σημερινός Πλακιάς δημιουργήθηκε από οικογένειες ψαράδων και κατοίκων των Σελλιών που εγκαταστάθηκαν σταδιακά κοντά στην ακτή. Τα ορεινά χωριά Σελλιά και Μύρθιος είναι πολύ παλαιότερα, ενώ στην περιοχή διατηρούνται ίχνη παλιών δρόμων και γεφυριών που διευκόλυναν την επικοινωνία τους με την παραλία.

Παρότι ο σύγχρονος οικισμός είναι σχετικά νέος, η περιοχή κατοικούνταν ήδη κατά την αρχαιότητα. Έχουν εντοπιστεί ευρήματα κυρίως των ρωμαϊκών χρόνων, καθώς και ορισμένες ενδείξεις παλαιότερης κατοίκησης. Έχει προταθεί η ταύτιση της περιοχής με την αρχαία Λάμωνα ή με τον Φοίνικα των Λαππαίων, χωρίς όμως να υπάρχει οριστική αρχαιολογική επιβεβαίωση.

Κοντά στη Ζωοδόχο Πηγή έχει εντοπιστεί εκτεταμένη αρχαία νεκρόπολη με πολλούς τάφους. Από αρκετούς απουσιάζουν οι μεγάλες καλυπτήριες πλάκες, οι οποίες πιθανότατα αφαιρέθηκαν και επαναχρησιμοποιήθηκαν ως οικοδομικό υλικό. Μια εκδοχή αποδίδει την ονομασία Πλακιάς στις πολυάριθμες αυτές πλάκες, ενώ μια άλλη τη συνδέει με τις φυσικές πέτρινες πλάκες της ακτής.