Η Παλαιόχωρα είναι η κυριότερη παραθαλάσσια κωμόπολη της επαρχίας Σελίνου, κτισμένη σε μια στενή χερσόνησο στις νοτιοδυτικές ακτές της Κρήτης.

Η Παλαιόχωρα βρίσκεται 77 χλμ. νότια των Χανίων, σε μια μικρή χερσόνησο μήκους περίπου 700 μ. και πλάτους 400 μ., που βρέχεται από το Νότιο Κρητικό Πέλαγος. Αποτελεί την κυριότερη παραθαλάσσια κωμόπολη και ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά και τουριστικά κέντρα της επαρχίας Σελίνου.

Η οικονομία της περιοχής βασίζεται στον τουρισμό και στη γεωργία, κυρίως στην παραγωγή πρώιμων κηπευτικών σε θερμοκήπια και ελαιολάδου. Η Παλαιόχωρα άρχισε να αναπτύσσεται ως ήρεμος προορισμός διακοπών ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, όταν έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής στους χίπις και στους ανεξάρτητους ταξιδιώτες. Παρά τη μετέπειτα τουριστική ανάπτυξη, έχει διατηρήσει σε μεγάλο βαθμό τον ανεπιτήδευτο χαρακτήρα της.

Στην ευρύτερη ακτογραμμή, μήκους περίπου 11 χλμ., συναντώνται οργανωμένες παραλίες αλλά και μικροί απομονωμένοι όρμοι. Στη δυτική πλευρά της χερσονήσου απλώνεται η αμμώδης Παχιά Άμμος, ενώ στην ανατολική πλευρά βρίσκονται τα βοτσαλωτά Χαλίκια. Σε μικρή απόσταση βρίσκονται επίσης οι παραλίες του Γιαλισκαρίου, των Ανύδρων, του Γραμμένου, του Κριού και πολλές μικρότερες ακτές.

Η Παλαιόχωρα διαθέτει ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, εστιατόρια, ταβέρνες, καφετέριες, καταστήματα, Κέντρο Υγείας, φαρμακεία και τις απαραίτητες υπηρεσίες για τους κατοίκους και τους επισκέπτες. Κατά την τουριστική περίοδο, από το λιμάνι αναχωρούν πλοία που συνδέουν την Παλαιόχωρα με τη Σούγια, την Αγία Ρουμέλη, το Λουτρό, τη Χώρα Σφακίων και τη Γαύδο. Τα δρομολόγια μεταβάλλονται ανάλογα με την εποχή και τις καιρικές συνθήκες.

Ιστορία

Στην ευρύτερη περιοχή τοποθετείται η αρχαία πόλη Καλαμύδη ή Καλαμύδι, χωρίς όμως η ακριβής θέση της να έχει επιβεβαιωθεί οριστικά. Ορισμένοι ερευνητές την τοποθετούν βορειότερα από τη σημερινή Παλαιόχωρα, κοντά στην Αγία Τριάδα, όπου έχουν εντοπιστεί λαξευτοί τάφοι και ίχνη αρχαίων κατασκευών.

Το 1282 ο Δούκας της Κρήτης Marino Gradonigo έκτισε στο νότιο άκρο της χερσονήσου το φρούριο Castel Selino, για να ελέγχει την ανυπότακτη περιοχή. Από το φρούριο επικράτησε σταδιακά και η ονομασία Σέλινο για ολόκληρη την επαρχία. Γύρω του αναπτύχθηκε ένας μικρός βούργος με τεχνίτες και εμπόρους, ο οποίος αποτέλεσε τον πρόδρομο της σημερινής Παλαιόχωρας.

Το φρούριο καταστράφηκε κατά την επανάσταση του 1332 και ανοικοδομήθηκε το 1334. Το 1539 υπέστη νέες καταστροφές από τον Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα, ενώ αργότερα επισκευάστηκε από τους Ενετούς. Το 1645 καταλήφθηκε από τους Οθωμανούς, οι οποίοι το τροποποίησαν για τις αμυντικές τους ανάγκες. Στις αρχές του 19ου αιώνα η περιοχή ήταν σχεδόν έρημη και το φρούριο βρισκόταν ήδη σε ερειπιώδη κατάσταση.

Η νεότερη Παλαιόχωρα άρχισε να αναπτύσσεται ξανά από το 1866, κυρίως λόγω της ανάγκης δημιουργίας λιμανιού για τη διακίνηση των προϊόντων της επαρχίας Σελίνου. Την περίοδο αυτή εγκαταστάθηκαν στην περιοχή έμποροι, ναυτικοί και οικογένειες από τα γύρω χωριά.

Κατά τη Μάχη της Κρήτης, το 1941, στην περιοχή σημειώθηκαν συγκρούσεις μεταξύ γερμανικών στρατευμάτων και ελληνικών δυνάμεων με τη συμμετοχή ανδρών της Κρητικής Χωροφυλακής. Μετά τον πόλεμο εγκαταστάθηκαν στην παλιά πόλη και οικογένειες από τη Γαύδο, δημιουργώντας τη συνοικία που είναι γνωστή ως Γαυδιώτικα.