Το Καβούσι βρίσκεται περίπου 26χλμ ανατολικά του Αγίου Νικολάου, στη βόρεια ακτή της επαρχίας Ιεράπετρας. Είναι κτισμένο σε μια εύφορη κοιλάδα με ελαιώνες, κάτω από τον ορεινό όγκο της Θρυπτής. Η περιοχή παρουσιάζει ιδιαίτερο φυσιολατρικό και αρχαιολογικό ενδιαφέρον, καθώς είναι διάσπαρτη με αρχαίους οικισμούς, παλιές εκκλησίες, φαράγγια και μικρούς παραδοσιακούς οικισμούς.

Η κοιλάδα διαρρέεται από ρέματα που μεταφέρουν τα νερά των γύρω βουνών μέσα από το φαράγγι του Χαυγά και το φαράγγι του Μέσονα. Η τουριστική ανάπτυξη παραμένει ήπια και η περιοχή προσφέρεται για ήρεμες διακοπές, περιηγήσεις και πεζοπορία.

Η παραλία του Θόλου και η Ψείρα

Η γνωστότερη παραλία της περιοχής είναι ο Θόλος, ο οποίος βρίσκεται βόρεια του χωριού. Στη θάλασσα αναβλύζουν πηγές γλυκού νερού, δημιουργώντας κατά τόπους ένα χαρακτηριστικό ανοιχτό γαλάζιο χρώμα. Απέναντι από την ακτή διακρίνεται η νήσος Ψείρα, όπου έχει ανασκαφεί ένας σημαντικός μινωικός οικισμός.

Στην ακτή του Θόλου σώζονται μεγάλες λιθόκτιστες αποθήκες, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν για τη φύλαξη και τη μεταφόρτωση προϊόντων σε πλοία. Στην παραλία βρίσκεται επίσης ο ναός της Παναγίας, ενώ λίγο δυτικότερα σώζεται ο τοιχογραφημένος ναός του Αγίου Αντωνίου.

Η Ψείρα υπήρξε σημαντικό λιμάνι κατά τη Μινωική περίοδο και διατηρούσε στενή σχέση με την περιοχή του Καβουσίου. Στο νησί έχει αποκαλυφθεί μεγάλος οικισμός, από τον οποίο προέρχονται σημαντικά ευρήματα και ανάγλυφες τοιχογραφίες που εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου. Η επίσκεψη στην Ψείρα μπορεί να γίνει με εποχικά εκδρομικά σκάφη από τον γειτονικό Μόχλο.

Τι να δείτε στο Καβούσι

Στο χωριό αξίζει να περπατήσετε στα παλιά στενά και να επισκεφτείτε την κεντρική πλατεία με τον ναό του Αγίου Γεωργίου. Σε μικρή απόσταση βρίσκεται ο τοιχογραφημένος ναός των Δώδεκα Αποστόλων, ένα από τα σημαντικά θρησκευτικά μνημεία της περιοχής.

Δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά, ανατολικά του χωριού, βρίσκεται η μνημειακή ελιά του Αζοριά. Πρόκειται για ένα από τα αρχαιότερα ελαιόδεντρα της Κρήτης, με εντυπωσιακό κορμό και περίμετρο. Από το δέντρο κόπηκε κότινος για τη νικήτρια του Μαραθωνίου Γυναικών στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 2004.

Στην ευρύτερη περιοχή βρίσκονται επίσης οι αρχαίοι οικισμοί του Βροντά και του Κάστρου Καβουσίου. Οι οικισμοί είναι κτισμένοι σε υπερυψωμένες και φυσικά οχυρές θέσεις, από όπου η θέα προς τον κόλπο του Μιραμπέλου και την Ψείρα είναι εξαιρετική.

Κοντά στην ακτή βρίσκεται το μινωικό μεταλλουργείο του Χρυσοκάμινου, ένας ιδιαίτερα σημαντικός χώρος επεξεργασίας χαλκού. Στην ίδια δύσβατη περιοχή ανοίγεται και το σπήλαιο Θεριόσπηλιος, το οποίο φιλοξενεί αποικίες νυχτερίδων.