Η Κρητική Διατροφή

Η Κρητική διατροφή απασχόλησε τους επιστήμονες ανά τον κόσμο, ξαφνιάζοντας θετικά, με τα αποτελέσματα των ερευνών να δείχνουν εξαιρετικά θετικές επιπτώσεις στην υγεία των Κρητικών, χαμηλά ποσοστά εμφάνισης διαφόρων νόσων και τη μικρότερη θνησιμότητα σε σχέση με άλλες περιοχές του πλανήτη. Η Κρήτη, με τη μοναδική βιοποικιλότητα και τις ιδιαίτερες κλιματολογικές συνθήκες, είναι ένας τόπος που επιτρέπει την ανάπτυξη εξαιρετικών ενδημικών βοτάνων και άγριων χόρτων. Σε συνδυασμό με την ήπια κτηνοτροφία και τα υποπροϊόντα της, διαμορφώθηκαν, μέσα στους αιώνες, οι διατροφικές της συνήθειες και καθιέρωσαν τη φήμη της κρητικής διατροφής, ως την πιο υγιεινή ανάμεσα σε όλες τις διατροφικές συνήθειες της Μεσογείου, το διατροφικό πρότυπο των οποίων στηρίζεται κυρίως στην κατανάλωση ελαιόλαδου, άφθονων λαχανικών και λιγότερο στην κατανάλωση κρέατος

«Μην ψάχνετε για το χάπι που υποκαθιστά την Κρητική διατροφή.
Δεν υπάρχει κάτι τέτοιο»
(Serge Renaud, 1998)

Σημαντικό ρόλο στις διατροφικές συνήθειες των κρητικών, έχει παίξει η θρησκεία. Οι περίοδοι νηστείας, οι οποίες συνολικά ανέρχονται στις 180-200 ημέρες το χρόνο, περιορίζουν σημαντικά την κατανάλωση κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων, γεγονός που συμβάλει σημαντικά στη συνολική διατροφική πρόσληψη.

Σε μια σύγχρονη κοινωνία, προσαρμοσμένη στους γρήγορους ρυθμούς, που χαρακτηρίζουν τις περισσότερες πτυχές της κοινωνικότητας των ανθρώπων - καταναλωτών, η τροφή και οι τρόποι παραγωγής της, βρίσκονται σε μια διαρκή αξιολόγηση. Τα διατροφικά σκάνδαλα και οι κίνδυνοι στην παραγωγή τροφίμων είναι πιο συχνοί από ποτέ. Σε αυτό το πλαίσιο, τα χαρακτηριστικά που διατηρούν μέχρι και σήμερα τη μοναδικότητα της κρητικής διατροφής, αποτελούν μια νέα πρόταση στις νέες διατροφικές τάσεις. Αυτό είναι και το συγκριτικό πλεονέκτημα του παραδοσιακού τρόπου διατροφής της Κρήτης, το οποίο εξελίσσεται, συνδυαστικά με τη χρήση ντόπιων προϊόντων. Πολύ δύσκολα μπορεί να βρει κανείς σε άλλες φημισμένες κουζίνες την απλότητα αλλά συγχρόνως και την αφθονία των κρητικών πιάτων.

Τα βασικά χαρακτηριστικά, όπως η χρήση αγνών υλικών, οι απλές συνταγές, ο σεβασμός στην εποχικότητα και η ελάχιστη δυνατή επεξεργασία των τροφών, της κρητικής κουζίνας, αποτελεί και τη μοναδικότητά της. Οι αλυσιδωτές εξελίξεις στη βιομηχανία τροφίμων παγκοσμίως, αναδεικνύουν την Κρήτη σ’ ένα γαστρονομικό προορισμό, ασφαλών προϊόντων, με τη λιγότερη δυνατή χρήση λιπασμάτων και με σωστή διαχείριση αποβλήτων. Η «πράσινη» γεωργία και η πιστοποίηση των προϊόντων αποτελεί τη θωράκιση αυτών των αξιών που κληρονομήσαμε μέσα από το διατροφικό πολιτισμό, που μας επιτρέπει να επαναλαμβάνουμε πως η κρητική διατροφή δεν είναι απλά το τι τρώμε αλλά ο τρόπος που ζούμε και παράγουμε.

Άγρια χόρτα και ενδημικά βότανα

Το ανάγλυφο, το έδαφος και το μεσογειακό κλίμα της Κρήτης ευνοούν την ανάπτυξη μιας εξαιρετικά πλούσιας χλωρίδας. Τα άγρια χόρτα και τα αρωματικά φυτά κατέχουν ξεχωριστή θέση στην κρητική διατροφή, ιδιαίτερα από το φθινόπωρο έως την άνοιξη, όταν οι βροχές ανανεώνουν τη βλάστηση. Δεν είναι όλα τα φυτά του νησιού ενδημικά· πολλά απαντούν και σε άλλες περιοχές της Μεσογείου, ενώ ορισμένα είδη συνδέονται αποκλειστικά ή ιδιαίτερα στενά με την Κρήτη. Στα χόρτα που συλλέγονται και χρησιμοποιούνται στην κρητική κουζίνα περιλαμβάνονται το σταμναγκάθι, τα ραδίκια, οι ασκόλυμπροι, τα βλίτα, οι ζοχοί και πολλά ακόμη είδη. Ανάλογα με το φυτό, καταναλώνονται βραστά με ελαιόλαδο και λεμόνι, σε πίτες, ομελέτες, σαλάτες και μαγειρευτά ή συνδυάζονται με κρέας και χοχλιούς. Η επιλογή και η ανάμειξή τους αποτελούν γνώση που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά. Εξίσου σημαντικά είναι τα αρωματικά φυτά, όπως η ρίγανη, το θυμάρι, το φασκόμηλο, το θρούμπι, η ματζουράνα, ο δυόσμος, το δενδρολίβανο και ο μάραθος. Χρησιμοποιούνται στη μαγειρική, στην παρασκευή αφεψημάτων και, παραδοσιακά, σε πρακτικές λαϊκής θεραπευτικής. Οι σχετικές χρήσεις αποτελούν μέρος της τοπικής παράδοσης και δεν πρέπει να θεωρούνται υποκατάστατο ιατρικής συμβουλής. Ανάμεσα στα γνωστότερα φυτά του νησιού είναι το ενδημικό δίκταμο (Origanum dictamnus) και η μαλοτήρα (Sideritis syriaca), το χαρακτηριστικό τσάι των κρητικών βουνών. Σήμερα αρκετά αρωματικά φυτά καλλιεργούνται συστηματικά, περιορίζοντας την πίεση που προκαλεί η ανεξέλεγκτη συλλογή στους φυσικούς πληθυσμούς τους. Η συλλογή άγριων φυτών απαιτεί εμπειρία και προσοχή, καθώς ορισμένα εδώδιμα είδη μοιάζουν με τοξικά. Δεν πρέπει να καταναλώνεται κανένα φυτό που δεν έχει αναγνωριστεί με βεβαιότητα, ούτε να συλλέγονται φυτά από πολυσύχναστους δρόμους, ψεκασμένες καλλιέργειες ή επιβαρυμένες περιοχές. Παράλληλα, χρειάζεται σεβασμός στα προστατευόμενα είδη και στους φυσικούς πληθυσμούς: συλλέγουμε μόνο μικρές ποσότητες, χωρίς να ξεριζώνουμε τα φυτά και χωρίς να καταστρέφουμε τον βιότοπό τους.

Περισσότερα...

Τσικουδιά

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (3 Votes)

Το αγαπημένο ποτό των Κρητικών, η τσικουδιά ή ρακή, προϊόν Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ), εμφανίζεται σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής των Κρητών και σε κάθε νοικοκυριό. Η τσικουδιά έχει συνδεθεί με τη φιλοξενία και την ευγένεια και συχνά μια φιλία και μια γνωριμία στην Κρήτη ξεκινά με ένα ποτηράκι τσικουδιάς. Λειτουργεί και ως μέσο επικοινωνίας ανάμεσα σε φίλους και αγνώστους.

Περισσότερα...

Γαλακτοκομικά προϊόντα

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 3.50 (2 Votes)

Η κτηνοτροφική παράδοση στην Κρήτη, έχει να παρουσιάσει εξαιρετικά τυριά με βάση το αιγοπρόβειο γάλα, όπως και άλλα προϊόντα γάλακτος, το γιαούρτι και τον ξινόχοντρο ..

Περισσότερα...

Ψωμί και Παξιμάδια

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 3.75 (2 Votes)

Το κρητικό παραδοσιακό ψωμί, όπως και το παξιμάδι αντίστοιχα, αποτελούν ένα σημαντικό κομμάτι της κρητικής κουλτούρας. Τα πρώτα δείγματα ενός απλού κρίθινου ψωμιού προέρχονται από την αρχαιότητα και τα συναντάμε στα Μινωικά ευρήματα. Αρκετοί παραδοσιακοί τρόποι παρασκευής και ψησίματος αναπαράγονται έως και στις μέρες μας, αποτελώντας ένα κομμάτι σχεδόν μυστικισμού (επτάζυμο).

Περισσότερα...

Χοχλιοί

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (2 Votes)

Ιδιαίτερος και χαρακτηριστικός μεζές της Κρήτης είναι τα σαλιγκάρια ή αλλιώς οι χοχλιοί. Ψήνονται με διάφορους τρόπους, με χόντρο , γιαχνί με πατάτες και κολοκύθια, τηγανητοί ή μπουμπουριστοί.

Περισσότερα...

Κρέας και αλλαντικά

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 4.00 (3 Votes)

Οι Κρητικοί κατανάλωναν περισσότερο αρνί και κατσίκι και λιγότερο μοσχαρίσιο και χοιρινό κρέας. Η φύση της κτηνοτροφικής δραστηριότητας και το γεωφυσικό ανάγλυφο του νησιού ευνοούσε την εκτροφή μικρών ζώων, που βοσκούσαν κυρίως στους ορεινούς του όγκους. Η παραδοσιακή κτηνοτροφία βασίζεται στον πλούτο και στη θρεπτική αξία των γηγενών και ενδημικών βοτάνων με τα οποία τρέφονται τα ζώα και παράγουν υψηλής ποιότητας κρέας και γάλα, για το οποίο είναι περήφανοι οι Κρητικοί.

Περισσότερα...

Μέλι

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (2 Votes)

Το μέλι, βασικό προϊόν της Κρήτης, συνδέεται με την πλούσια βιοποικιλότητα των αρωματικών φυτών και βοτάνων που ευδοκιμούν στο νησί. Ως προϊόν κάνει την εμφάνισή του από την αρχαιότητα με χαρακτηριστικό παράδειγμα ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα του Μινωικού πολιτισμού, το κόσμημα που απεικονίζει τις δυο μέλισσες και μαρτυρεί την παρουσία μελισσοκομίας.

Περισσότερα...

Χαρούπια

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (1 Vote)

Στο νησί υπάρχουν τα μεγαλύτερα φυσικά δάση χαρουπιάς της Νοτιοανατολικής Μεσογείου. Το χαρούπι αποτελούσε κύριο είδος ζωοτροφής, του οποίου η εκμετάλλευση παρήκμασε τις τελευταίες δεκαετίες. Χρησιμοποιήθηκε και στο διαιτολόγιο των κατοίκων ως βασική πηγή ενέργειας, λόγω των γλυκαντικών ουσιών που διαθέτει αλλά και ως άλευρο. Σήμερα το χαρούπι και τα υποπροϊόντα του επιστρέφουν δυναμικά στις αγορές με καινοτομικά προϊόντα, που αποτελούν κυρίως πρώτες ύλες στη ζαχαροπλαστική και στην αρτοποιία, εκφράζοντας νέες διατροφικές συνήθειες, που έχουν ρίζες στο παρελθόν.

Περισσότερα...

Θαλασσινά

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (2 Votes)

Η Κρήτη, αν και νησί, δεν έχει ιδιαίτερη νησιωτική κουλτούρα. Οι κάτοικοι προτιμούσαν τις περιοχές γύρω από τους ορεινούς όγκους, όπου ανέπτυξαν τις παραγωγικές τους δραστηριότητες (γεωργία, κτηνοτροφία, εμπόριο), από τις παράκτιες περιοχές οι οποίες ήταν εκτεθειμένες στη λεηλασία των πειρατών και των κουρσάρων.

Περισσότερα...

Κρήτη

Η Κρητική Διατροφή

Δείτε ακόμη: