Η αρχαία πόλη Ελτυνία, Έλτυνα ή Ελτυναία ήταν διάσπαρτα κτισμένη στο σημερινό κάμπο των Πεζών, αλλά ο κύριος πυρήνας της πιθανότατα βρισκόταν στην περιοχή που είναι κτισμένο σήμερα το χωριό Κουνάβοι. Κύρια ασχολία των κατοίκων της ήταν η αμπελουργία και η οινοποιία και η παραγωγή οίνου, που εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να αποτελεί βασικό τομέα της τοπικής οικονομίας.
Βόρεια του οικισμού της Σούγιας σώζεται ο ναός της Αγίας Ειρήνης στον αρχιτεκτονικό τύπο του μονόχωρου με τρούλο, στον οποίο προστέθηκε σε δεύτερη φάση καμαροσκέπαστος νάρθηκας που σώζεται σε μια όψιμη ανακατασκευή του θόλου του. Ο αρχικός ναός χρονολογείται στον 13ο αιώνα και τα αρχιτεκτονικά του χαρακτηριστικά συνδέονται με την παράδοση της Ελλαδικής Σχολής
The church of Panagia Zerviotissa (i.e. left-handed) or Monastira is located east of the village Stylos, province Apokoronas. It is a 12th-century cruciform temple with an octagonal dome, each dome bearing a window on each side and supported by four pillars. The ground plan resembles a three-aisled basilica with three semi-cylindrical arches.
Ο τρίκλιτος ναός της Παναγίας βρίσκεται στο κέντρο του χωριού Επάνω Επισκοπή Σητείας και είναι αφιερωμένος στη Γέννηση της Θεοτόκου, στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο και τον Άγιο Γεώργιο. Ο ναός υπήρξε έδρα της Επισκοπής Σητείας κατά τη Βυζαντινή Περίοδο και του Λατίνου Επισκόπου κατά την Ενετοκρατία.
Το σπήλαιο του Ξανθού βρίσκεται σε πλαγιά πάνω από την όμορφη παραλία του Ομπρόσγιαλου στον Αποκόρωνα. Η ευρύτερη περιοχή έχει πολλά σπήλαια με πλούσιο σπηλαιολογικό διάκοσμο, από τα οποία το σπήλαιο του Ξανθού ξεχωρίζει.
Ο ναός της Παναγίας στη Σκλαβοπούλα Σελίνου ανήκει στον αρχιτεκτονικό τύπο του μονόχωρου καμαροσκέπαστου και είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Στο εσωτερικό του φέρει τοιχογραφίες που χρονολογούνται στο πρώτο μισό του 14ου αιώνα και αποδίδονται σε πολύ ικανό αγιογράφο που εισάγει στην Κρήτη τις εξελίξεις της Παλαιολόγειας τεχνοτροπίας.
Ο μονόχωρος ναός του Αγίου Γεωργίου του Καβουσιώτη βρίσκεται νότια του οικισμού της Κριτσάς. Εξωτερικά φέρει αρκοσόλιο, δηλαδή αψιδωτό ταφικό μνημείο της Ενετοκρατίας. Εσωτερικά σώζεται αποσπασματικά τοιχογραφικός διάκοσμος που χρονολογείται στις αρχές του 14ου αιώνα.
Πάνω από τον ερειπωμένο οικισμό Κολοκάσια, στη νοτιοανατολική πλευρά του Ασφενδιανού φαραγγιού υψώνεται ο απόκρημνος βράχος Καστρί. Όπως μαρτυρούν ίχνη κτιρίων και τμήμα οχυρωματικού τείχους, πάνω στο Καστρί βρήκαν καταφύγιο πιθανώς κατά την Σκοτεινή Περίοδο, δηλαδή μετά την κατάρρευση του Μινωικού Πολιτισμού μετά τον 12ο αιώνα π.Χ., οι κάτοικοι της Κρήτης.
